The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Preface.
• Miscellaneous Poems.
• On the Morning of Christs Nativity.
• The Hymn.
• A Paraphrase On Psalm 114.
• Psalm 136.
• The Passion.
• On Time.
• Upon the Circumcision.
• At a Solemn Musick.
• An Epitaph On the Marchioness of Winchester.
• Song On May Morning
• Another On the Same.
• L’allegro.
• Il Penseroso.
• Sonnets.
• Arcades.
• Lycidas.
• A Maske Presented At Ludlow Castle, 1634: On Michaelmasse Night, Before the Right Honorable, Iohn Earle of Bridgewater, Vicount Brackly, Lord Præsident of Wales, and One of His Maiesties Most Honorable Privie Counsell.
• Poems Added In the 1673 Edition.
• Anno Aetatis 17. On the Death of a Fair Infant Dying of a Cough.
• Anno Aetatis 19. At a Vacation Exercise In the Colledge, Part Latin, Part English. the Latin Speeches Ended, the English Thus Began.
• The Fifth Ode of Horace. Lib. I.
• Sonnets.
• On the New Forcers of Conscience Under the Long Parliament.
• On the Lord Gen. Fairfax At the Seige of Colchester.
• To the Lord Generall Cromwell May 1652.
• To S R Henry Vane the Younger.
• To Mr. Cyriack Skinner Upon His Blindness.
• Psal. I. Done Into Verse, 1653.
• April, 1648. J. M. Nine of the Psalms Done Into Metre, Wherein All But What Is In a Different Character, Are the Very Words of the Text, Translated From the Original.
• Passages From Prose Writings.
• A Collection of Passages Translated In the Prose Writings.
• Joanni Miltoni
• Elegiarum Liber Primus.
• Sylvarum Liber.
• Paradise Lost.
• Book I.
• Book II.
• Book III.
• Book IV.
• Book V.
• Book VI.
• Book VII.
• Book VIII.
• Book IX.
• Book X.
• Book XI.
• Book XII.
• Paradise Regaind. a Poem.
• The First Book.
• The Second Book.
• The Third Book.
• The Fourth Book.
• Samson Agonistes, a Dramatic Poem.
• Appendix.
• ( a ): Specimen of Milton’s Spelling, From the Cambridge Autograph Manuscript.
• ( B ): Note of a Few Readings In the Same Manuscript.
• ( C ) Erratum

ELEGIARUM

Liber Primus.

Elegia prima ad Carolum Diodatum.

• Tandem, chare, tuæ mihi pervenere tabellæ,
• Pertulit & voces nuntia charta tuas,
• Pertulit occiduâ Devæ Cestrensis ab orâ
• Vergivium prono quà petit amne salum.
• Multùm crede juvat terras aluisse remotas
• Pectus amans nostri, tamque fidele caput,
• Quòdque mihi lepidum tellus longinqua sodalem
• Debet, at unde brevi reddere jussa velit.
• Me tenet urbs refluâ quam Thamesis alluit undâ,
• Meque nec invitum patria dulcis habet.10
• Jam nec arundiferum mihi cura revisere Camum,
• Nec dudum vetiti me laris angit amor.
• Nuda nec arva placent, umbrasque negantia molles,
• Quàm male Phœbicolis convenit ille locus!
• Nec duri libet usque minas perferre magistri
• Cæteraque ingenio non subeunda meo.
• Si sit hoc exilium patrios adiisse penates,
• Et vacuum curis otia grata sequi,
• Non ego vel profugi nomen, sortemve recuso,
• Lætus & exilii conditione fruor.20
• O utinam vates nunquam graviora tulisset
• Ille Tomitano flebilis exul agro;
• Non tunc Jonio quicquam cessisset Homero
• Neve foret victo laus tibi prima Maro.
• Tempora nam licet hîc placidis dare libera Musis,
• Et totum rapiunt me mea vita libri.
• Excipit hinc fessum sinuosi pompa theatri,
• Et vocat ad plausus garrula scena suos.
• Seu catus auditur senior, seu prodigus hæres,
• Seu procus, aut positâ casside miles adest,30
• Sive decennali fœcundus lite patronus
• Detonat inculto barbara verba foro,
• Sæpe vafer gnato succurrit servus amanti,
• Et nasum rigidi fallit ubique Patris;
• Sæpe novos illic virgo mirata calores
• Quid sit amor nescit, dum quoque nescit, amat.
• Sive cruentatum furiosa Tragœdia sceptrum
• Quassat, & effusis crinibus ora rotat,
• Et dolet, & specto, juvat & spectasse dolendo,
• Interdum & lacrymis dulcis amaror inest:40
• Seu puer infelix indelibata reliquit
• Gaudia, & abrupto flendus amore cadit,
• Seu ferus è tenebris iterat Styga criminis ultor
• Conscia funereo peotora torre movens,
• Seu mæret Pelopeia domus, feu nobilis Ili,
• Aut luit incestos aula Creontis avos.
• Sed neque sub tecto semper nec in urbe latemus,
• Irrita nec nobis tempora veris eunt.
• Nos quoque lucus habet vicinâ consitus ulmo
• Atque suburbani nobilis umbra loci.50
• Sæpius hic blandas spirantia sydera flammas
• Virgineos videas præteriisse choros.
• Ah quoties dignæ stupui miracula formæ
• Quæ possit senium vel reparare Jovis;
• Ah quoties vidi superantia lumina gemmas,
• Atque faces quotquot volvit uterque polus;
• Collaque bis vivi Pelopis quæ brachia vincant,
• Quæque fluit puro nectare tincta via,
• Et decus eximium frontis, tremulosque capillos,
• Aurea quæ fallax retia tendit Amor.60
• Pellacesque genas, ad quas hyacinthina sordet
• Purpura, & ipse tui floris, Adoni, rubor.
• Cedite laudatæ toties Heroides olim,
• Et quæcunque vagum cepit amica Jovem.
• Cedite Achæmeniæ turritâ fronte puellæ,
• Et quot Susa colunt, Memnoniamque Ninon.
• Vos etiam Danaæ fasces submittite Nymphæ,
• Et vos Iliacæ, Romuleæque nurus.
• Nec Pompeianas Tarpëia Musa columnas
• Jactet, & Ausoniis plena theatra stolis.70
• Gloria Virginibus debetur prima Britannis,
• Extera sat tibi sit fœmina posse sequi.
• Tuque urbs Dardaniis Londinum structa colonis
• Turrigerum latè conspicienda caput,
• Tu nimium felix intra tua mœnia claudis
• Quicquid formosi pendulus orbis habet.
• Non tibi tot cælo scintillant astra sereno
• Endymioneæ turba ministra deæ,
• Quot tibi conspicuæ formáque auróque puellæ
• Per medias radiant turba videnda vias.80
• Creditur huc geminis venisse invecta columbis
• Alma pharetrigero milite cincta Venus,
• Huic Cnidon, & riguas Simoentis flumine valles,
• Huic Paphon, & roseam posthabitura Cypron.
• Ast ego, dum pueri sinit indulgentia cæci,
• Mœnia quàm subitò linquere fausta paro;
• Et vitare procul malefidæ infamia Circes
• Atria, divini Molyos usus ope.
• Stat quoque juncosas Cami remeare paludes,
• Atque iterum raucæ murmur adire Scholæ.90
• Interea fidi parvum cape munus amici,
• Paucaque in alternos verba coacta modos.

Elegia secunda, Anno ætatis 17.
In obitum Præconis Academici Cantabrigiensis.

• Te, qui conspicuus baculo fulgente solebas
• Palladium toties ore ciere gregem,
• Ultima præconum præconem te quoque sæva
• Mors rapit, officio nec favet ipsa suo.
• Candidiora licet fuerint tibi tempora plumis
• Sub quibus accipimus delituisse Jovem,
• O dignus tamen Hæmonio juvenescere succo,
• Dignus in Æsonios vivere posse dies,
• Dignus quem Stygiis medicâ revocaret ab undis
• Arte Coronides, sæpe rogante dea.10
• Tu si jussus eras acies accire togatas,
• Et celer à Phoebo nuntius ire tuo,
• Talis in Iliacâ stabat Cyllenius aula
• Alipes, æthereâ missus ab arce Patris.
• Talis & Eurybates ante ora furentis Achillei
• Rettulit Atridæ jussa severa ducis.
• Magna sepulchrorum regina, satelles Averni
• Sæva nimis Musis, Palladi sæva nimis,
• Quin illos rapias qui pondus inutile terræ,
• Turba quidem est telis ista petenda tuis.20
• Vestibus hunc igitur pullis Academia luge,
• Et madeant lachrymis nigra feretra tuis.
• Fundat & ipsa modos querebunda Elegëia tristes,
• Personet & totis nænia mœsta scholis.

Elegia tertia, Anno ætatis 17.
In obitum Præsulis Wintoniensis.

• Mœstus eram, & tacitus nullo comitante sedebam,
• Hærebantque animo tristia plura meo,
• Protinus en subiit funestæ cladis Imago
• Fecit in Angliaco quam Libitina solo;
• Dum procerum ingressa est splendentes marmore turres
• Dira sepulchrali mors metuenda face;
• Pulsavitque auro gravidos & jaspide muros,
• Nec metuit satrapum sternere falce greges.
• Tunc memini clarique ducis, fratrisque verendi
• Intempestivis ossa cremata rogis.10
• Et memini Heroum quos vidit ad æthera raptos,
• Flevit & amissos Belgia tota duces.
• At te præcipuè luxi dignissime præsul,
• Wintoniæque olim gloria magna tuæ;
• Delicui fletu, & tristi sic ore querebar,
• Mors fera Tartareo diva secunda Jovi,
• Nonne satis quod sylva tuas persentiat iras,
• Et quod in herbosos jus tibi detur agros,
• Quodque afflata tuo marcescant lilia tabo,
• Et crocus, & pulchræ Cypridi sacra rosa,20
• Nec sinis ut semper fluvio contermina quercus
• Miretur lapsus prætereuntis aquæ?
• Et tibi succumbit liquido quæ plurima cœlo
• Evehitur pennis quamlibet augur avis,
• Et quæ mille nigris errant animalia sylvis,
• Et quod alunt mutum Proteos antra pecus.
• Invida, tanta tibi cum sit concessa potestas,
• Quid juvat humanâ tingere cæde manus?
• Nobileque in pectus certas acuisse sagittas,
• Semideamque animam sede fugâsse suâ?30
• Talia dum lacrymans alto sub pectore volvo,
• Roscidus occiduis Hesperus exit aquis,
• Et Tartessiaco submerserat æquore currum
• Phœbus, ab eöo littore mensus iter.
• Nec mora, membra cavo posui refovenda cubili,
• Condiderant oculos noxque soporque meos.
• Cum mihi visus eram lato spatiarier agro,
• Heu nequit ingenium visa referre meum.
• Illic puniceâ radiabant omnia luce,
• Ut matutino cum juga sole rubent.40
• Ac veluti cum pandit opes Thaumantia proles,
• Vestitu nituit multicolore solum.
• Non dea tam variis ornavit floribus hortos
• Alcinoi, Zephyro Chloris amata levi.
• Flumina vernantes lambunt argentea campos,
• Ditior Hesperio flavet arena Tago.
• Serpit odoriferas per opes levis aura Favoni,
• Aura sub innumeris humida nata rosis.
• Talis in extremis terræ Gangetidis oris
• Luciferi regis fingitur esse domus.50
• Ipse racemiferis dum densas vitibus umbras
• Et pellucentes miror ubique locos,
• Ecce mihi subito præsul Wintonius astat,
• Sydereum nitido fulsit in ore jubar;
• Vestis ad auratos defluxit candida talos,
• Infula divinum cinxerat alba caput.
• Dumque senex tali incedit venerandus amictu,
• Intremuit læto florea terra sono.
• Agmina gemmatis plaudunt cælestia pennis,
• Pura triumphali personat æthra tubâ.60
• Quisque novum amplexu comitem cantuque salutat,
• Hosque aliquis placido misit ab ore sonos;
• Nate veni, & patrii felix cape gaudia regni,
• Semper ab hinc duro, nate, labore vaca.
• Dixit, & aligeræ tetigerunt nablia turmæ,
• At mihi cum tenebris aurea pulsa quies.
• Flebam turbatos Cephaleiâ pellice somnos,
• Talia contingant somnia sæpe mihi.

Elegia quarta. Anno ætatis 18.
Ad Thomam Junium præceptorem suum apud mercatores Anglicos Hamburgæ agentes Pastoris munere fungentem.

• Curre per immensum subitò mea littera pontum,
• I, pete Teutonicos læve per æquor agros,
• Segnes rumpe moras, & nil, precor, obstet eunti,
• Et festinantis nil remoretur iter.
• Ipse ego Sicanio frænantem carcere ventos
• Æolon, & virides sollicitabo Deos;
• Cæruleamque suis comitatam Dorida Nymphis,
• Ut tibi dent placidam per sua regna viam.
• At tu, si poteris, celeres tibi sume jugales,
• Vecta quibus Colchis fugit ab ore viri.10
• Aut queis Triptolemus Scythicas devenit in oras
• Gratus Eleusinâ missus ab urbe puer.
• Atque ubi Germanas flavere videbis arenas
• Ditis ad Hamburgæ mœnia flecte gradum,
• Dicitur occiso quæ ducere nomen ab Hamâ,
• Cimbrica quem fertur clava dedisse neci.
• Vivit ibi antiquæ clarus pietatis honore
• Præsul Christicolas pascere doctus oves;
• Ille quidem est animæ plusquam pars altera nostræ,
• Dimidio vitæ vivere cogor ego.20
• Hei mihi quot pelagi, quot montes interjecti
• Me faciunt aliâ parte carere mei!
• Charior ille mihi quam tu doctissime Graium
• Cliniadi, pronepos qui Telamonis erat.
• Quámque Stagirites generoso magnus alumno,
• Quem peperit Libyco Chaonis alma Jovi.
• Qualis Amyntorides, qualis Philyrëius Heros
• Myrmidonum regi, talis & ille mihi.
• Primus ego Aonios illo præeunte recessus
• Lustrabam, & bifidi sacra vireta jugi,30
• Pieriosque hausi latices, Clioque favente,
• Castalio sparsi læta ter ora mero.
• Flammeus at signum ter viderat arietis Æthon
• Induxitque auro lanea terga novo,
• Bisque novo terram sparsisti Chlori senilem
• Gramine, bisque tuas abstulit Auster opes:
• Necdum ejus licuit mihi lumina pascere vultu,
• Aut linguæ dulces aure bibisse sonos.
• Vade igitur, cursuque Eurum præverte sonorum,
• Quàm sit opus monitis res docet, ipsa vides.40
• Invenies dulci cum conjuge forte sedentem,
• Mulcentem gremio pignora chara suo,
• Forsitan aut veterum prælarga volumina patrum
• Versantem, aut veri biblia sacra Dei.
• Cælestive animas saturantem rore tenellas,
• Grande salutiferæ religionis opus.
• Utque solet, multam, sit dicere cura salutem,
• Dicere quam decuit, si modo adesset, herum.
• Hæc quoque paulum oculos in humum defixa modestos,
• Verba verecundo sis memor ore loqui:50
• Hæc tibi, si teneris vacat inter prælia Musis
• Mittit ab Angliaco littore fida manus.
• Accipe sinceram, quamvis sit sera, salutem;
• Fiat & hoc ipso gratior illa tibi.
• Sera quidem, sed vera fuit, quam casta recepit
• Icaris a lento Penelopeia viro.
• Ast ego quid volui manifestum tollere crimen,
• Ipse quod ex omni parte levare nequit.
• Arguitur tardus meritò, noxamque fatetur,
• Et pudet officium deseruisse suum.60
• Tu modò da veniam fasso, veniamque roganti,
• Crimina diminui, quæ patuere, solent.
• Non ferus in pavidos rictus diducit hiantes,
• Vulnifico pronos nec rapit ungue leo.
• Sæpe sarissiferi crudelia pectora Thracis
• Supplicis ad mœstas delicuere preces.
• Extensæque manus avertunt fulminis ictus,
• Placat & iratos hostia parva Deos.
• Jamque diu scripsisse tibi fuit impetus illi,
• Neve moras ultra ducere passus Amor.70
• Nam vaga Fama refert, heu nuntia vera malorum!
• In tibi finitimis bella tumere locis.
• Teque tuàmque urbem truculento milite cingi,
• Et jam Saxonicos arma parasse duces.
• Te circum latè campos populatur Enyo,
• Et sata carne virûm jam cruor arva rigat.
• Germanisque suum concessit Thracia Martem,
• Illuc Odrysios Mars pater egit equos.
• Perpetuóque comans jam deflorescit oliva,
• Fugit & ærisonam Diva perosa tubam,80
• Fugit io terris, & jam non ultima virgo
• Creditur ad superas justa volasse domos.
• Te tamen intereà belli circumsonat horror,
• Vivis & ignoto solus inópsque solo;
• Et, tibi quam patrii non exhibuere penates
• Sede peregrinâ quæris egenus opem.
• Patria dura parens, & saxis sævior albis
• Spumea quæ pulsat littoris unda tui,
• Siccine te decet innocuos exponere fætus;
• Siccine in externam ferrea cogis humum,90
• Et sinis ut terris quærant alimenta remotis
• Quos tibi prospiciens miserat ipse Deus,
• Et qui læta ferunt de cælo nuntia, quique
• Quæ via post cineres ducat ad astra, docent?
• Digna quidem Stygiis quæ vivas clausa tenebris,
• Æternâque animæ digna perire fame!
• Haud aliter vates terræ Thesbitidis olim
• Pressit inassueto devia tesqua pede,
• Desertasque Arabum salebras, dum regis Achabi
• Effugit atque tuas, Sidoni dira, manus.100
• Talis & horrisono laceratus membra flagello,
• Paulus ab Æmathiâ pellitur urbe Cilix.
• Piscosæque ipsum Gergessæ civis Jesum
• Finibus ingratus jussit abire suis.
• At tu sume animos, nec spes cadat anxia curis
• Nec tua concutiat decolor ossa metus.
• Sis etenim quamvis fulgentibus obsitus armis,
• Intententque tibi millia tela necem,
• At nullis vel inerme latus violabitur armis,
• Deque tuo cuspis nulla cruore bibet.110
• Namque eris ipse Dei radiante sub ægide tutus,
• Ille tibi custos, & pugil ille tibi;
• Ille Sionææ qui tot sub mœnibus arcis
• Assyrios fudit nocte silente viros;
• Inque fugam vertit quos in Samaritidas oras
• Misit ab antiquis prisca Damascus agris,
• Terruit & densas pavido rege cohortes,
• Ære dum vacuo buccina clara sonat,
• Cornea pulvereum dum verberat ungula campum,
• Currus arenosam dum quatit actus humum,120
• Auditurque hinnitus equorum ad bella ruentûm,
• Et strepitus ferri, murmuraque alta virûm.
• Et tu (quod superest miseris) sperare memento,
• Et tua magnanimo pectore vince mala.
• Nec dubites quandoque frui melioribus annis,
• Atque iterum patrios posse videre lares.

Elegia quinta, Anno ætatis 20.
In adventum veris.

• In se perpetuo Tempus revolubile gyro
• Jam revocat Zephyros vere tepente novos.
• Induiturque brevem Tellus reparata juventam,
• Jamque soluta gelu dulce virescit humus.
• Fallor? an & nobis redeunt in carmina vires,
• Ingeniumque mihi munere veris adest?
• Munere veris adest, iterumque vigescit ab illo
• (Quis putet) atque aliquod jam sibi poscit opus.
• Castalis ante oculos, bifidumque cacumen oberrat,
• Et mihi Pyrenen somnia nocte ferunt.10
• Concitaque arcano fervent mihi pectora motu,
• Et furor, & sonitus me sacer intùs agit.
• Delius ipse venit, video Penëide lauro
• Implicitos crines, Delius ipse venit.
• Jam mihi mens liquidi raptatur in ardua cœli,
• Perque vagas nubes corpore liber eo.
• Perque umbras, perque antra feror penetralia vatum,
• Et mihi fana patent interiora Deûm.
• Intuiturque animus toto quid agatur Olympo,
• Nec fugiunt oculos Tartara cæca meos.20
• Quid tam grande sonat distento spiritus ore?
• Quid parit hæc rabies, quid sacér iste furor?
• Ver mihi, quod dedit ingenium, cantabitur illo;
• Profuerint isto reddita dona modo.
• Jam Philomela tuos foliis adoperta novellis
• Instituis modulos, dum silet omne nemus.
• Urbe ego, tu sylvâ simul incipiamus utrique,
• Et simul adventum veris uterque canat.
• Veris io rediere vices, celebremus honores
• Veris, & hoc subeat Musa quotannis opus.30
• Jam sol Æthiopas fugiens Tithoniaque arva,
• Flectit ad Arctöas aurea lora plagas.
• Est breve noctis iter, brevis est mora noctis opacæ
• Horrida cum tenebris exulat illa suis.
• Jamque Lycaonius plaustrum cæleste Boötes
• Non longâ sequitur fessus ut ante viâ,
• Nunc etiam solitas circum Jovis atria toto
• Excubias agitant sydera rara polo.
• Nam dolus & cædes, & vis cum nocte recessit,
• Neve Giganteum Dii timuere scelus.40
• Forte aliquis scopuli recubans in vertice pastor,
• Roscida cum primo sole rebescit humus,
• Hac, ait, hac certè caruisti nocte puellâ
• Phœbe tuâ, celeres quæ retineret equos.
• Læta suas repetit sylvas, pharetramque resumit
• Cynthia, Luciferas ut videt alta rotas,
• Et tenues ponens radios gaudere videtur
• Officium fieri tam breve fratris ope.
• Desere, Phœbus ait, thalamos Aurora seniles,
• Quid juvat effœto procubuisse toro?50
• Te manet Æolides viridi venator in herba,
• Surge, tuos ignes altus Hymettus habet.
• Flava verecundo dea crimen in ore fatetur,
• Et matutinos ocyus urget equos.
• Exuit invisam Tellus rediviva senectam,
• Et cupit amplexus Phœbe subire tuos;
• Et cupit, & digna est, quid enim formosius illâ,
• Pandit ut omniferos luxuriosa sinus,
• Atque Arabum spirat messes, & ab ore venusto
• Mitia cum Paphiis fundit amoma rosis.60
• Ecce coronatur sacro frons ardua luco,
• Cingit ut Idæam pinea turris Opim;
• Et vario madidos intexit flore capillos,
• Floribus & visa est posse placere suis.
• Floribus effusos ut erat redimita capillos
• Tænario placuit diva Sicana Deo.
• Aspice Phœbe tibi faciles hortantur amores,
• Mellitasque movent flamina verna preces.
• Cinnameâ Zephyrus leve plaudit odorifer alâ,
• Blanditiasque tibi ferre videntur aves.70
• Nec sine dote tuos temeraria quærit amores
• Terra, nec optatos poscit egena toros,
• Alma salutiferum medicos tibi gramen in usus
• Præbet, & hinc titulos adjuvat ipsa tuos.
• Quòd si te pretium, si te fulgentia tangunt
• Munera, (muneribus sæpe coemptus Amor)
• Illa tibi ostentat quascunque sub æquore vasto,
• Et superinjectis montibus abdit opes.
• Ah quoties cum tu clivoso fessus Olympo
• In vespertinas præcipitaris aquas,80
• Cur te, inquit, cursu languentem Phœbe diurno
• Hesperiis recipit Cærula mater aquis?
• Quid tibi cum Tethy? Quid cum Tartesside lymphâ,
• Dia quid immundo perluis ora salo?
• Frigora Phœbe meâ melius captabis in umbrâ,
• Huc ades, ardentes imbue rore comas.
• Mollior egelidâ veniet tibi somnus in herbâ,
• Huc ades, & gremio lumina pone meo.
• Quáque jaces circum mulcebit lene susurrans
• Aura per humentes corpora fusa rosas.90
• Nec me (crede mihi) terrent Semelëia fata,
• Nec Phäetonteo fumidus axis equo;
• Cum tu Phœbe tuo sapientius uteris igni,
• Huc ades & gremio lumina pone meo.
• Sic Tellus lasciva suos suspirat amores;
• Matris in exemplum cætera turba ruunt.
• Nunc etenim toto currit vagus orbe Cupido,
• Languentesque fovet solis ab igne faces.
• Insonuere novis lethalia cornua nervis,
• Triste micant ferro tela corusca novo.100
• Jamque vel invictam tentat superasse Dianam,
• Quæque sedet sacro Vesta pudica foco.
• Ipsa senescentem reparat Venus annua formam,
• Atque iterum tepido creditur orta mari.
• Marmoreas juvenes clamant Hymenæe per urbes,
• Litus io Hymen, & cava saxa sonant.
• Cultior ille venit tunicâque decentior aptâ,
• Puniceum redolet vestis odora crocum.
• Egrediturque frequens ad amœni gaudia veris
• Virgineos auro cincta puella sinus.110
• Votum est cuique suum, votum est tamen omnibus unum,
• Ut sibi quem cupiat, det Cytherea virum.
• Nunc quoque septenâ modulatur arundine pastor,
• Et sua quæ jungat carmina Phyllis habet.
• Navita nocturno placat sua sydera cantu,
• Delphinasque leves ad vada summa vocat.
• Jupiter ipse alto cum conjuge ludit Olympo,
• Convocat & famulos ad sua festa Deos.
• Nunc etiam Satyri cum sera crepuscula surgunt,
• Pervolitant celeri florea rura choro,120
• Sylvanusque suâ Cyparissi fronde revinctus,
• Semicaperque Deus, semideusque caper.
• Quæque sub arboribus Dryades latuere vetustis
• Per juga, per solos expatiantur agros.
• Per sata luxuriat fruticetaque Mænalius Pan,
• Vix Cybele mater, vix sibi tuta Ceres,
• Atque aliquam cupidus prædatur Oreada Faunus,
• Consulit in trepidos dum sibi Nympha pedes,
• Jamque latet, latitansque cupit male tecta videri,
• Et fugit, & fugiens pervelit ipsa capi.130
• Dii quoque non dubitant cælo præponere sylvas,
• Et sua quisque sibi numina lucus habet.
• Et sua quisque diu sibi numina lucus habeto,
• Nec vos arboreâ dii precor ite domo.
• Te referant miseris te Jupiter aurea terris
• Sæcla, quid ad nimbos aspera tela redis?
• Tu saltem lentè rapidos age Phœbe jugales
• Quà potes, & sensim tempora veris eant.
• Brumaque productas tardè ferat hispida noctes,
• Ingruat & nostro serior umbra polo.140

Elegia sexta.
Ad Carolum Diodatum ruri commorantem.

Qui cum idibus Decemb. scripsisset, & sua carmina excusari postulasset si solito minus essent bona, quòd inter lautitias quibus erat ab amicis exceptus, haud satis felicem operam Musis dare se posse affirmabat, hunc habuit responsum.

• Mitto tibi sanam non pleno ventre salutem,
• Quâ tu distento forte carere potes.
• At tua quid nostram prolectat Musa camœnam,
• Nec sinit optatas posse sequi tenebras?
• Carmine scire velis quàm te redamémque colámque,
• Crede mihi vix hoc carmine scire queas,
• Nam neque noster amor modulis includitur arctis,
• Nec venit ad claudos integer ipse pedes.
• Quàm bene solennes epulas, hilaremque Decembrim
• Festaque cœlifugam quæ coluere Deum,10
• Deliciasque refers, hyberni gaudia ruris,
• Haustaque per lepidos Gallica musta focos.
• Quid quereris refugam vino dapibusque poesin?
• Carmen amat Bacchum, Carmina Bacchus amat.
• Nec puduit Phœbum virides gestasse corymbos,
• Atque hederam lauro præposuisse suæ.
• Sæpius Aoniis clamavit collibus Euœ
• Mista Thyonêo turba novena choro.
• Naso Corallæis mala carmina misit ab agris:
• Non illic epulæ non sata vitis erat.20
• Quid nisi vina, rosasque racemiferumque Lyæum
• Cantavit brevibus Tëia Musa modis?
• Pindaricosque inflat numeros Teumesius Euan,
• Et redolet sumptum pagina quæque merum.
• Dum gravis everso currus crepat axe supinus,
• Et volat Eléo pulvere fuscus eques.
• Quadrimoque madens Lyricen Romanus Iaccho
• Dulce canit Glyceran, flavicomamque Chloen.
• Jam quoque lauta tibi generoso mensa paratu,
• Mentis alit vires, ingeniumque fovet.30
• Massica fœcundam despumant pocula venam,
• Fundis & ex ipso condita metra cado.
• Addimus his artes, fusumque per intima Phœbum
• Corda, favent uni Bacchus, Apollo, Ceres.
• Scilicet haud mirum tam dulcia carmina per te
• Numine composito tres peperisse Deos.
• Nunc quoque Thressa tibi cælato barbitos auro
• Insonat argutâ molliter icta manu;
• Auditurque chelys suspensa tapetia circum,
• Virgineos tremulâ quæ regat arte pedes.40
• Illa tuas saltem teneant spectacula Musas,
• Et revocent, quantum crapula pellit iners.
• Crede mihi dum psallit ebur, comitataque plectrum
• Implet odoratos festa chorea tholos,
• Percipies tacitum per pectora serpere Phœbum,
• Quale repentinus permeat ossa calor,
• Perque puellares oculos digitumque sonantem
• Irruet in totos lapsa Thalia sinus.
• Namque Elegía levis multorum cura deorum est,
• Et vocat ad numeros quemlibet illa suos;50
• Liber adest elegis, Eratoque, Ceresque, Venusque,
• Et cum purpureâ matre tenellus Amor.
• Talibus inde licent convivia larga poetis,
• Sæpius & veteri commaduisse meto.
• At qui bella refert, & adulto sub Jove cælum,
• Heroasque pios, semideosque duces,
• Et nunc sancta canit superum consulta deorum,
• Nunc latrata fero regna profunda cane,
• Ille quidem parcè Samii pro more magistri
• Vivat, & innocuos præbeat herba cibos;60
• Stet prope fagineo pellucida lympha catillo,
• Sobriaque è puro pocula fonte bibat.
• Additur huic scelerisque vacans, & casta juventus,
• Et rigidi mores, & sine labe manus.
• Qualis veste nitens sacrâ, & lustralibus undis
• Surgis ad infensos augur iture Deos.
• Hoc ritu vixisse ferunt post rapta sagacem
• Lumina Tiresian, Ogygiumque Linon,
• Et lare devoto profugum Calchanta, senemque
• Orpheon edomitis sola per antra feris;70
• Sic dapis exiguus, sic rivi potor Homerus
• Dulichium vexit per freta longa virum,
• Et per monstrificam Perseiæ Phœbados aulam,
• Et vada fœmineis insidiosa sonis,
• Perque tuas rex ime domos, ubi sanguine nigro
• Dicitur umbrarum detinuisse greges.
• Diis etenim sacer est vates, divûmque sacerdos,
• Spirat & occultum pectus, & ora Jovem.
• At tu si quid agam, scitabere (si modò saltem
• Esse putas tanti noscere siquid agam)80
• Paciferum canimus cælesti semine regem,
• Faustaque sacratis sæcula pacta libris,
• Vagitumque Dei, & stabulantem paupere tecto
• Qui suprema suo cum patre regna colit.
• Stelliparumque polum, modulantesque æthere turmas,
• Et subitò elisos ad sua fana Deos.
• Dona quidem dedimus Christi natalibus illa
• Illa sub auroram lux mihi prima tulit.
• Te quoque pressa manent patriis meditata cicutis,
• Tu mihi, cui recitem, judicis instar eris.90

Elegia septima, Anno ætatis undevigesimo.

• Nondum blanda tuas leges Amathusia noram,
• Et Paphio vacuum pectus ab igne fuit.
• Sæpe cupidineas, puerilia tela, sagittas,
• Atque tuum sprevi maxime, numen, Amor.
• Tu puer imbelles dixi transfige columbas,
• Conveniunt tenero mollia bella duci.
• Aut de passeribus tumidos age, parve, triumphos,
• Hæc sunt militiæ digna trophæa tuæ.
• In genus humanum quid inania dirigis arma?
• Non valet in fortes ista pharetra viros.10
• Non tulit hoc Cyprius, (neque enim Deus ullus ad iras
• Promptior) & duplici jam ferus igne calet.
• Ver erat, & summæ radians per culmina villæ
• Attulerat primam lux tibi Maie diem:
• At mihi adhuc refugam quærebant lumina noctem
• Nec matutinum sustinuere jubar.
• Astat Amor lecto, pictis Amor impiger alis,
• Prodidit astantem mota pharetra Deum:
• Prodidit & facies, & dulce minantis ocelli,
• Et quicquid puero, dignum & Amore fuit.20
• Talis in æterno juvenis Sigeius Olympo
• Miscet amatori pocula plena Jovi;
• Aut qui formosas pellexit ad oscula nymphas
• Thiodamantæus Naiade raptus Hylas;
• Addideratque iras, sed & has decuisse putares,
• Addideratque truces, nec sine felle minas.
• Et miser exemplo sapuisses tutiùs, inquit,
• Nunc mea quid possit dextera testis eris.
• Inter & expertos vires numerabere nostras,
• Et faciam vero per tua damna fidem.30
• Ipse ego si nescis strato Pythone superbum
• Edomui Phœbum, cessit & ille mihi;
• Et quoties meminit Peneidos, ipse fatetur
• Certiùs & graviùs tela nocere mea.
• Me nequit adductum curvare peritiùs arcum,
• Qui post terga solet vincere Parthus eques.
• Cydoniusque mihi cedit venator, & ille
• Inscius uxori qui necis author erat.
• Est etiam nobis ingens quoque victus Orion,
• Herculeæque manus, Herculeusque comes.40
• Jupiter ipse licet sua fulmina torqueat in me,
• Hærebunt lateri spicula nostra Jovis.
• Cætera quæ dubitas meliùs mea tela docebunt,
• Et tua non leviter corda petenda mihi.
• Nec te stulte tuæ poterunt defendere Musæ,
• Nec tibi Phœbæus porriget anguis opem.
• Dixit, & aurato quatiens mucrone sagittam,
• Evolat in tepidos Cypridos ille sinus.
• At mihi risuro tonuit ferus ore minaci,
• Et mihi de puero non metus ullus erat.50
• Et modò quà nostri spatiantur in urbe Quirites
• Et modò villarum proxima rura placent.
• Turba frequens, faciéque simillima turba dearum
• Splendida per medias itque reditque vias.
• Auctaque luce dies gemino fulgore coruscat,
• Fallor? an & radios hinc quoque Phœbus habet.
• Hæc ego non fugi spectacula grata severus,
• Impetus & quò me fert juvenilis, agor.
• Lumina luminibus malè providus obvia misi,
• Neve oculos potui continuisse meos.60
• Unam forte aliis supereminuisse notabam,
• Principium nostri lux erat illa mali.
• Sic Venus optaret mortalibus ipsa videri,
• Sic regina Deûm conspicienda fuit.
• Hanc memor objecit nobis malus ille Cupido,
• Solus & hos nobis texuit antè dolos.
• Nec procul ipse vafer latuit, multæque sagittæ,
• Et facis a tergo grande pependit onus.
• Nec mora, nunc ciliis hæsit, nunc virginis ori,
• Insilit hinc labiis, insidet inde genis:70
• Et quascunque agilis partes jaculator oberrat,
• Hei mihi, mille locis pectus inerme ferit.
• Protinus insoliti subierunt corda furores,
• Uror amans intùs, flammaque totus eram.
• Interea misero quæ jam mihi sola placebat,
• Ablata est oculis non reditura meis.
• Ast ego progredior tacitè querebundus, & excors,
• Et dubius volui sæpe referre pedem.
• Findor, & hæc remanet, sequitur pars altera votum,
• Raptaque tàm subitò gaudia flere juvat.80
• Sic dolet amissum proles Junonia cœlum,
• Inter Lemniacos præcipitata focos.
• Talis & abreptum solem respexit, ad Orcum
• Vectus ab attonitis Amphiaraus equis.
• Quid faciam infelix, & luctu victus, amores
• Nec licet inceptos ponere, neve sequi.
• O utinam spectare semel mihi detur amatos
• Vultus, & coràm tristia verba loqui;
• Forsitan & duro non est adamante creata,
• Forte nec ad nostras surdeat illa preces.90
• Crede mihi nullus sic infeliciter arsit,
• Ponar in exemplo primus & unus ego.
• Parce precor teneri cum sis Deus ales amoris,
• Pugnent officio nec tua facta tuo.
• Jam tuus O certè est mihi formidabilis arcus,
• Nate deâ, jaculis nec minus igne potens:
• Et tua fumabunt nostris altaria donis,
• Solus & in superis tu mihi summus eris.
• Deme meos tandem, verùm nec deme furores,
• Nescio cur, miser est suaviter omnis amans:100
• Tu modo da facilis, posthæc mea siqua futura est,
• Cuspis amaturos figat ut una duos.
• Hæc ego mente olim lævâ, studioque supino
• Nequitiæ posui vana trophæa meæ.
• Scilicet abreptum sic me malus impulit error,
• Indocilisque ætas prava magistra fuit.
• Donec Socraticos umbrosa Academia rivos
• Præbuit, admissum dedocuitque jugum.
• Protinus extinctis ex illo tempore flammis,
• Cincta rigent multo pectora nostra gelu.
• Unde suis frigus metuit puer ipse Sagittis,
• Et Diomedéam vim timet ipse Venus.10

In Proditionem Bombardicam.

• Cum simul in regem nuper satrapasque Britannos
• Ausus es infandum perfide Fauxe nefas,
• Fallor? an & mitis voluisti ex parte videri,
• Et pensare malâ cum pietate scelus;
• Scilicet hos alti missurus ad atria cæli,
• Sulphureo curru flammivolisque rotis.
• Qualiter ille feris caput inviolabile Parcis
• Liquit Jördanios turbine raptus agros.

In eandem.

• Siccine tentasti cælo donâsse Jäcobum
• Quae septemgemino Bellua monte lates?
• Ni meliora tuum poterit dare munera numen,
• Parce precor donis insidiosa tuis.
• Ille quidem sine te consortia serus adivit
• Astra, nec inferni pulveris usus ope.
• Sic potiùs fœdos in cælum pelle cucullos,
• Et quot habet brutos Roma profana Deos.
• Namque hac aut aliâ nisi quemque adjuveris arte,
• Crede mihi cæli vix bene scandet iter.10

In eandem.

• Purgatorem animæ derisit Jäcobus ignem,
• Et sine quo superûm non adeunda domus.
• Frenduit hoc trinâ monstrum Latiale coronâ
• Movit & horrificùm cornua dena minax.
• Et nec inultus ait temnes mea sacra Britanne,
• Supplicium spretâ relligione dabis.
• Et si stelligeras unquam penetraveris arces,
• Non nisi per flammas triste patebit iter.
• O quàm funesto cecinisti proxima vero,
• Verbaque ponderibus vix caritura suis!10
• Nam prope Tartareo sublime rotatus ab igni
• Ibat ad æthereas umbra perusta plagas.

In eandem.

• Quem modò Roma suis devoverat impia diris,
• Et Styge damnarât Tænarioque sinu,
• Hunc vice mutatâ jam tollere gestit ad astra,
• Et cupit ad superos evehere usque Deos.

In inventorem Bombardæ.

• Japetionidem laudavit cæca vetustas,
• Qui tulit ætheream solis ab axe facem;
• At mihi major erit, qui lurida creditur arma,
• Et trifidum fulmen surripuisse Jovi.

Ad Leonoram Romæ canentem.

• Angelus unicuique suus (sic credite gentes)
• Obtigit æthereis ales ab ordinibus.
• Quid mirum? Leonora tibi si gloria major,
• Nam tua præsentem vox sonat ipsa Deum
• Aut Deus, aut vacui certè mens tertia cœli
• Per tua secretò guttura serpit agens;
• Serpit agens, facilisque docet mortalia corda
• Sensim immortali assuescere posse sono.
• Quòd si cuncta quidem Deus est, per cunctaque fusus,
• In te unâ loquitur, cætera mutus habet.10

Ad eandem.

• Altera Torquatum cepit Leonora Poëtam,
• Cujus ab insano cessit amore furens.
• Ah miser ille tuo quantò feliciùs ævo
• Perditus, & propter te Leonora foret!
• Et te Pieriâ sensisset voce canentem
• Aurea maternæ fila movere lyræ,
• Quamvis Dircæo torsisset lumina Pentheo
• Sævior, aut totus desipuisset iners,
• Tu tamen errantes cæcâ vertigine sensus
• Voce eadem poteras composuisse tuâ;10
• Et poteras ægro spirans sub corde quietem
• Flexanimo cantu restituisse sibi.

Ad eandem.

• Credula quid liquidam Sirena Neapoli jactas,
• Claraque Parthenopes fana Achelöiados,
• Littoreamque tuâ defunctam Naiada ripâ
• Corpora Chalcidico sacra dedisse rogo?
• Illa quidem vivitque, & amœnâ Tibridis undâ
• Mutavit rauci murmura Pausilipi.
• Illic Romulidûm studiis ornata secundis,
• Atque homines cantu detinet atque Deos.

Elegiarum Finis.

[Added in Second Edition, 1673.]

Apologus de Rustico & Hero.

• Rusticus ex Malo sapidissima poma quotannis
• Legit, & urbano lecta dedit Domino:
• Hic incredibili fructûs dulcedine Captus
• Malum ipsam in proprias transtulit areolas.
• Hactenus illa ferax, sed longo debilis ævo,
• Mota solo assueto, protinùs aret iners.
• Quod tandem ut patuit Domino, spe lusus inani,
• Damnavit celeres in sua damna manus.
• Atque ait, Heu quantò satius fuit illa Coloni
• (Parva licet) grato dona tulisse animo!10
• Possem Ego avaritiam frœnare, gulamque voracem:
• Nunc periere mihi & fœtus & ipsa parens.

[From Defensio pro populo anglicano, 1651.]

In Salmasii Hundredam.

• Quis expedivit Salmasio suam Hundredam,
• Picamque docuit verba nostra conari?
• Magister artis venter, et Jacobei
• Centum exulantis viscera marsupii regis.
• Quod si dolosi spes refulserit nummi,
• Ipse, Antichristi modo qui primatum Papæ
• Minatus uno est dissipare sufflatu,
• Cantabit ultro Cardinalitium melos.

[From Defensio secunda, 1654.]

In Salmasium.

• Gaudete scombri, et quicquid est piscium salo,
• Qui frigida hyeme incolitis algentes freta!
• Vestrum misertus ille Salmasius Eques
• Bonus, amicire nuditatem cogitat;
• Chartæque largus, apparat papyrinos
• Vobis cucullos, præferentes Claudii
• Insignia, nomenque et decus, Salmasii:
• Gestetis ut per omne cetarium forum
• Equitis clientes, scriniis mungentium
• Cubito virorum, et capsulis, gratissimos.10

[[ ]]30 quotannis] perennis 1673