The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introductory Note
• Translator’s Preface
• Ad Principes Popvlosqve Liberos Orbis Christiani
• Capvt I: Iure Gentium Quibusvis Ad Quosvis Liberam Esse Navigationem
• Capvt II: Lusitanos Nullum Habere Ius Dominii In Eos Indos Ad Quos Batavi Navigant Titulo Inventionis
• Capvt III: Lusitanos In Indos Non Habere Ius Dominii Titulo Donationis Pontificiae
• Capvt IV: Lusitanos In Indos Non Habere Ius Dominii Titulo Belli
• Capvt V: Mare Ad Indos Aut Ius Eo Navigandi Non Esse Proprium Lusitanorum Titulo Occupationis
• Capvt VI: Mare Aut Ius Navigandi Proprium Non Esse Lusitanorum Titulo Donationis Pontificiae
• Capvt VII: Mare Aut Ius Navigandi Proprium Non Esse Lusitanorum Titulo Praescriptionis Aut Consuetudinis
• Capvt VIII: Iure Gentium Inter Quosvis Liberam Esse Mercaturam
• Capvt IX: Mercaturam Cum Indis Propriam Non Esse Lusitanorum Titulo Occupationis
• Capvt X: Mercaturam Cum Indis Propriam Non Esse Lusitanorum Titulo Donationis Pontificiae
• Capvt XI: Mercaturam Cum Indis Non Esse Lusitanorum Propriam Iure Praescriptionis Aut Consuetudinis
• Capvt XII: Nulla Aequitate Niti Lusitanos In Prohibendo Commercio
• Capvt XIII: Batavis Ius Commercii Indicani Qua Pace, Qua Indutiis, Qua Bello Retinendum
• Cvm Svb Hoc Tempvs Plvrimae Regis Hispaniarvm Litterae In Manvs Nostras Venissent, Qvibvs Ipsivs Et Lvsitanorvm Institvtvm Manifeste Detegitvr, Operae Pretivm Visvm Est Ex Iis, Qvae Pleraeqve Eodem Erant Argvmento, Binas In Latinvm Sermonem Translatas Exh
• To the Rulers and to the Free and Independent Nations of Christendom
• Chapter I: By the Law of Nations Navigation Is Free to All Persons Whatsoever
• Chapter II: The Portuguese Have No Right By Title of Discovery to Sovereignty Over the East Indies to Which the Dutch Make Voyages
• Chapter III: The Portuguese Have No Right of Sovereignty Over the East Indies By Virtue of Title Based On the Papal Donation
• Chapter IV: The Portuguese Have No Right of Sovereignty Over the East Indies By Title of War
• Chapter V: Neither the Indian Ocean Nor the Right of Navigation Thereon Belongs to the Portuguese By Title of Occupation
• Chapter VI: Neither the Sea Nor the Right of Navigation Thereon Belongs to the Portuguese By Virtue of Title Based On the Papal Donation
• Chapter VII: Neither the Sea Nor the Right of Navigation Thereon Belongs to the Portuguese By Title of Prescription Or Custom
• Chapter VIII: By the Law of Nations Trade Is Free to All Persons Whatsoever
• Chapter IX: Trade With the East Indies Does Not Belong to the Portuguese By Title of Occupation
• Chapter X: Trade With the East Indies Does Not Belong to the Portuguese By Virtue of Title Based On the Papal Donation
• Chapter XI: Trade With the East Indies Does Not Belong to the Portuguese By Title of Prescription Or Custom
• Chapter XII: The Portuguese Prohibition of Trade Has No Foundation In Equity
• Chapter XIII: The Dutch Must Maintain Their Right of Trade With the East Indies By Peace, By Treaty, Or By War
• Appendix Two Letters of Philip Iii, King of Spain
• Letter I
• Letter Ii

CAPVT VIII

Iure gentium inter quosvis liberam esse mercaturam

Quod si dicant Lusitani cum Indis commercia exercendi ius quoddam proprium ad se pertinere, eisdem fere omnibus argumentis refellentur. Repetemus breviter et aptabimus.

Iure Gentium hoc introductum est, ut cunctis hominibus inter se libera esset negotiandi facultas, quae a nemine posset adimi. 1 Et hoc, sicut post dominiorum distinctionem continuo necessarium fuit, ita originem videri potest antiquiorem habuisse. Subtiliter enim Aristoteles μεταβλητιϰὴν dixit, ἀναπλήρωσιν τῆς ϰατὰ φύσιν αυταρϰείας, 2 hoc est, negotiatione suppleri id quod naturae deest, quo commode omnibus sufficiat. Oportet igitur communem esse iure gentium non tantum privative, sed et positive, ut dicunt magistri, sive affirmative. 3 Quae autem illo modo sunt iuris gentium, mutari possunt: quae hoc modo, non possunt. Id ita intelligi potest.

Dederat natura omnia omnibus. Sed cum a rerum multarum usu, quas vita desiderat humana, locorum intervallo homines arcerentur, quia ut supra diximus, non omnia ubique proveniunt, opus fuit traiectione; nec adhuc tamen permutatio erat, sed aliis vicissim rebus apud alios repertis suo arbitrio utebantur; quo fere modo apud Seres dicitur rebus in solitudine relictis sola mutantium religione peragi commercium. 1

Sed cum statim res mobiles monstrante necessitate, quae modo explicata est, in ius proprium transissent, inventa est permutatio, qua quod alteri deest ex eo quod alteri superest suppleretur. 2 Ita commercia victus gratia inventa est Homero Plinius probat. 3 Postquam vero res etiam immobiles in dominos distingui coeperunt, sublata undique communio non inter homines locorum spatiis discretos tantum, verum etiam inter vicinos necessarium fecit commercium; quod ut facilius procederet, nummus postea adinventus est, dictus ἀπὸ τοῦ νόμου quod institutum sit civile. 4

Ipsa igitur ratio omnium contractuum universalis, ἡ μεταβλητιϰή a natura est; modi autem aliquot singulares ipsumque pretium, ἡ χρηματιστιϰή ab instituto; 5 quae vetustiores iuris interpretes non satis distinxerunt. Fatentur tamen omnes proprietatem rerum, saltem mobilium a iure gentium primario prodire, itemque contractus omnes quibus pretium non accedit. 1 Philosophi 2 τῖς μεταβλητιϰς quam translationem vertere licebit, genera statuunt duo: τὴν ἐμποριϰὴν ϰαὶ τὴν ϰαπηλιϰ[Editor: illegible character]ν quarum ἐμποριϰ[Editor: illegible character] quae ut vox ipsa indicat inter gentes dissitas, ordine naturae prior est, et sic a Platone ponitur. 3 Καπηλιϰη eadem videtur esse quae παράστασις 4 Aristoteli, tabernaria sive stataria negotiatio inter cives. Idem Aristoteles 5 τὴν ἐμποριϰήν dividit in ναυϰληρίαν et φορτηγίαν quarum haec terrestri itinere, illa maritimo merces devehit. Sordidior autem est ϰαπηλιϰή contra honestior ἐμποριϰή et maritima maxime, quia multa multis impertit. 6

Vnde navium exercitionem ad summam rempublicam pertinere dicit Vlpianus; institorum non eundem esse usum; quia illa omnino secundum naturam necessaria est. Aristoteles: 7 ἔστι γὰρ ἡ μεταβλητιϰὴ πάντων, αρξαμένη τὸ μὲν πρῶτον ἐϰ τοῦ ϰατὰ φύσιν, τ[Editor: illegible character] τὰ μὲν πλείω, τὰ δὲ ἐλάττω τῶν ἱϰαν϶ν ἔχειν τοὺς ανθρωπους, ‘est enim translatio rerum omnium coepta ab initio, ab eo quod est secundum naturam, cum homines partim haberent plura, quam sufficerent, partim etiam pauciora’. Seneca: 8 ‘quae emeris, vendere; gentium ius est’.

Commercandi igitur libertas ex iure est primario gentium, quod naturalem et perpetuam causam habet, ideoque tolli non potest, et si posset non tamen posset nisi omnium gentium consensu: tantum abest ut ullo modo gens aliqua gentes duas inter se contrahere volentes iuste impediat.

[1 ]Digest I, 1, 5 (De iustitia et iure, L. Ex hoc iure); et ibi Bartolus.

[2 ]Aristotle, Politica I, 9 (1257a 30).

[3 ]Cf. Covarruvias in c. Peccatum, § 8.

[1 ]Pomponius Mela, De situ orbis III, 7.

[2 ]Digest XVIII, 1, 1 (De contrahenda emptione, L. Origo).

[3 ]Naturalis historia XXXIII, 1.

[4 ]Aristotle, Ethica Nicomachea 5, 5, 11 (1133a 20): οὐ ϕύσει ἀλλὰ νόμῳ ἐστί; Politica I, 9 (1257b 10).

[5 ]Dist. I, C. VII (Ius naturale); Aristotle, l. c.

[1 ]Castrensis ex Cino et aliis n. 20 et 28 on Digest I, 1, 5 (De iustitia et iure, L. Ex hoc iure).

[2 ]Plato, Sophista 223d.

[3 ]Plato, Republic II (p. 371) cited in Digest L, 11, 2 (De nundinis).

[4 ]Politica I, 11 (1258b 22–23).

[5 ]καὶ ταύτης μέρη τρία, ναυκληρία, ϕορτηγία, παράστασις are the exact words.

[6 ]Cicero, De officiis I, 150–151; Aristotle, Politica I, 9.

[7 ]L. c. (1257a 14–17).

[8 ]De beneficiis V, 8.