The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introductory Note
• Translator’s Preface
• Ad Principes Popvlosqve Liberos Orbis Christiani
• Capvt I: Iure Gentium Quibusvis Ad Quosvis Liberam Esse Navigationem
• Capvt II: Lusitanos Nullum Habere Ius Dominii In Eos Indos Ad Quos Batavi Navigant Titulo Inventionis
• Capvt III: Lusitanos In Indos Non Habere Ius Dominii Titulo Donationis Pontificiae
• Capvt IV: Lusitanos In Indos Non Habere Ius Dominii Titulo Belli
• Capvt V: Mare Ad Indos Aut Ius Eo Navigandi Non Esse Proprium Lusitanorum Titulo Occupationis
• Capvt VI: Mare Aut Ius Navigandi Proprium Non Esse Lusitanorum Titulo Donationis Pontificiae
• Capvt VII: Mare Aut Ius Navigandi Proprium Non Esse Lusitanorum Titulo Praescriptionis Aut Consuetudinis
• Capvt VIII: Iure Gentium Inter Quosvis Liberam Esse Mercaturam
• Capvt IX: Mercaturam Cum Indis Propriam Non Esse Lusitanorum Titulo Occupationis
• Capvt X: Mercaturam Cum Indis Propriam Non Esse Lusitanorum Titulo Donationis Pontificiae
• Capvt XI: Mercaturam Cum Indis Non Esse Lusitanorum Propriam Iure Praescriptionis Aut Consuetudinis
• Capvt XII: Nulla Aequitate Niti Lusitanos In Prohibendo Commercio
• Capvt XIII: Batavis Ius Commercii Indicani Qua Pace, Qua Indutiis, Qua Bello Retinendum
• Cvm Svb Hoc Tempvs Plvrimae Regis Hispaniarvm Litterae In Manvs Nostras Venissent, Qvibvs Ipsivs Et Lvsitanorvm Institvtvm Manifeste Detegitvr, Operae Pretivm Visvm Est Ex Iis, Qvae Pleraeqve Eodem Erant Argvmento, Binas In Latinvm Sermonem Translatas Exh
• To the Rulers and to the Free and Independent Nations of Christendom
• Chapter I: By the Law of Nations Navigation Is Free to All Persons Whatsoever
• Chapter II: The Portuguese Have No Right By Title of Discovery to Sovereignty Over the East Indies to Which the Dutch Make Voyages
• Chapter III: The Portuguese Have No Right of Sovereignty Over the East Indies By Virtue of Title Based On the Papal Donation
• Chapter IV: The Portuguese Have No Right of Sovereignty Over the East Indies By Title of War
• Chapter V: Neither the Indian Ocean Nor the Right of Navigation Thereon Belongs to the Portuguese By Title of Occupation
• Chapter VI: Neither the Sea Nor the Right of Navigation Thereon Belongs to the Portuguese By Virtue of Title Based On the Papal Donation
• Chapter VII: Neither the Sea Nor the Right of Navigation Thereon Belongs to the Portuguese By Title of Prescription Or Custom
• Chapter VIII: By the Law of Nations Trade Is Free to All Persons Whatsoever
• Chapter IX: Trade With the East Indies Does Not Belong to the Portuguese By Title of Occupation
• Chapter X: Trade With the East Indies Does Not Belong to the Portuguese By Virtue of Title Based On the Papal Donation
• Chapter XI: Trade With the East Indies Does Not Belong to the Portuguese By Title of Prescription Or Custom
• Chapter XII: The Portuguese Prohibition of Trade Has No Foundation In Equity
• Chapter XIII: The Dutch Must Maintain Their Right of Trade With the East Indies By Peace, By Treaty, Or By War
• Appendix Two Letters of Philip Iii, King of Spain
• Letter I
• Letter Ii

CAPVT II

Lusitanos nullum habere ius dominii in eos Indos ad quos Batavi navigant titulo inventionis

Non esse autem Lusitanos earum partium dominos ad quas Batavi accedunt, puta Iavae, Taprobanae, partis maximae Moluccarum, certissimo argumento colligimus, quia dominus nemo est eius rei quam nec ipse umquam nec alter ipsius nomine possedit. Habent insulae istae quas dicimus et semper habuerunt suos reges, suam rempublican, suas leges, sua iura; Lusitanis mercatus, ut aliis gentibus conceditur; itaque et tributa cum pendunt, et ius mercandi a principibus exorant, dominos se non esse, sed ut externos advenire satis testantur; ne habitant quidem nisi precario. Et quamquam ad dominium titulus non sufficiat, quia et possessio requiritur, cum aliud sit rem habere, aliud ius ad rem consequendam, tamen ne titulum quidem dominii in eas partes Lusitanis ullum esse affirmo, quem non ipsis eripuerit Doctorum, et quidem Hispanorum sententia.

Primum si dicent inventionis praemio eas terras sibi cessisse, nec ius, nec verum dicent. Invenire enim non illud est oculis usurpare, sed apprehendere, ut Gordiani epistola ostenditur; 1 unde Grammatici 2 invenire et occupare pro verbis ponunt idem significantibus; et tota Latinitas quod adepti sumus, id demum invenisse 3 nos dicit, cui oppositum est perdere. Quin et ipsa naturalis ratio, et legum diserta verba, et eruditiorum interpretatio 4 manifeste ostendit, ad titulum dominii parandum eam demum sufficere inventionem quae cum possessione coniuncta est, ubi scilicet res mobiles apprehenduntur, aut immobiles terminis atque custodia sepiuntur; 5 quod in hac specie dici nullo modo potest. Nam presidia illuc Lusitani nulla habent. Quid quod ne reperisse quidem Indiam ullo modo dici possunt Lusitani, quae tot a saeculis fuerat celeberrima. Iam ab Horati tempore: 6

• Impiger extremos currit mercator ad Indos
• Per mare pauperiem fugiens.

Taprobanes pleraque quam exacte nobis Romani descripsere? 7 Iam vero et ceteras insulas ante Lusitanos non finitimi tantum Persae et Arabes, sed Europaei etiam, praecipue Veneti noverant.

Praeterea inventio nihil iuris tribuit, nisi in ea quae ante inventionem nullius fuerant. 1 Atqui Indi cum ad eos Lusitani venerunt, etsi partim idololatrae, partim Mahumetani erant, gravibusque peccatis involuti nihilominus publice atque privatim rerum possessionumque suarum dominium habuerunt, quod illis sine iusta causa eripi non potuit. 2 Ita certissimis rationibus post alios auctores maximi nominis concludit Hispanus Victoria: 3 ‘Non possunt’, inquit, ‘Christiani saeculares aut Ecclesiastici potestate civili et principatu privare infideles, eo dumtaxat titulo, quia infideles sunt, nisi ab eis alia iniuria profecta sit’.

Fides enim, ut recte inquit Thomas 4 non tollit ius naturale aut humanum ex eo dominia profecta sunt. Immo credere infideles non esse rerum suarum dominos, haereticum est; et res ab illis possessas illis ob hoc ipsum eripere furtum est et rapina, non minus quam si idem fiat Christianis.

Recte igitur dicit Victoria 5 non magis ista ex causa Hispanis ius in Indos quaesitum, quam Indis fuisset in Hispanos, si qui illorum priores in Hispaniam venissent. Neque vero sunt Indi Orientis amentes et insensati, sed ingeniosi et solertes, ita ut ne hinc quidem praetextus subiciendi possit desumi, qui tamen per se satis est manifestae iniquitatis. Iam olim Plutarchus πρόφασιν πλεονεξίας fuisse dicit ἡμερω̄σαι τὰ βαρβαριϰὰ, improbam scilicet alieni cupiditatem hoc sibi velum obtendere, quod barbariem mansuefacit. Et nunc etiam color ille redigendi invitas gentes ad mores humaniores, qui Graecis olim et Alexandro usurpatus est, a Theologis omnibus, praesertim Hispanis, 1 improbus, atque impius censetur.

[1 ]Code VIII, 40, 13 (De fideiussoribus, L. Si Barsagoram).

[2 ]Nonius Marcellus, De varia significatione sermonum, in verbo ‘occupare’ (p. 562, Lindsay); cf. Connanus, Commentarii juris civilis III, 3; cf. Donellus Commentarii de jure civili IV, 10.

[3 ][‘invenire esse’ would seem to be the reading demanded rather than ‘invenisse.’]

[4 ]Institutes II, 1, 13 (De rerum divisione, § Illud quaesitum est).

[5 ]Digest XLI, 2, 3 (De adquirenda possessione, § Neratius).

[6 ]Epistulae I, 1, 44–45.

[7 ]Pliny, Naturalis historia VI, 22.

[1 ]Digest XLI, 1, 3 (De adquirendo rerum dominio).

[2 ]Covarruvias in c. Peccatum § 10, n. 2, 4, 5.

[3 ]De potestate civili I, 9.

[4 ]Thomas Aquinas, Summa II. II, q. 10, a. 12.

[5 ]De Indis I, n. 4–7, 19.

[1 ]Vasquius, Preface (n. 5) to Controversiae illustres.