The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• History of the Conquest of England By the Normans.
• Book VIII.: From the Battle of the Standard to the Insurrection of the Poitevins and Bretons Against Henry II. 1137—1189.
• Book IX.: From the Origin of the Quarrel Between King Henry II. And Archbishop Thomas Beket, to the Murder of the Archbishop. 1160—1171.
• Book X.: From the Invasion of Ireland By the Normans Established In England to the Death of Henry II. 1171—1189.
• Book XI.: From the Accession of King Richard I. To the Execution of the Saxon, William Longbeard. 1190—1196.
• Conclusion.
• I.: The Continental Normans and Bretons; the Angevins and the Populations of Southern Gaul.
• II.: The Inhabitants of Wales.
• III.: The Scots.
• IV.: The Native Irish and the Anglo-norman Irish.
• V.: The Anglo-normans and the English By Race.
• Magna Charta.
• Charta Forestæ. Made At Westminster, 10 Th Feb., Anno 9 Hen. III. Ad 1225, and Confirmed Anno 28 Edw. I. Ad 1299.
• Appendix.
• No. I.: Cruelties Exercised By the Norman-lords In Their Castles. 1
• No. II. (page 51.): War Song of the Troubadour Bertrand De Born, Seigneur De Hautefort. 1
• No. III. (page 139.): History of the Marriage of Gilbert Beket, Father of Archbishop Thomas; Fragment of a Life of the Archbishop, By a Contemporary. 3
• No. IV. (page 139.): Old Ballad On the Captivity and Marriage of Gilbert Beket. 1
• No. V. (page 139.): Particulars of the Worldly Life of Thomas Becket, Before His Elevation to the Bishopric, From William Fitzstephen, His Secretary. 1
• No. VI. (page 139.): Letter of John of Salisbury to Becket, Respecting the Views of the King of France, the Earl of Flanders, and the Court of Rome, Concerning Him.
• No. VII. (page 139.): Letter Relative to the Intrigues of Henry II. At the Court of Rome, and the Mission of Two Legates Into France. 1 ( Ad 1169.)
• No. VIII. (page 139.): Letter Op Thomas Beket to Cardinal Albert, On the Conduct of the Court of Rome Towards Him. 1 ( Ad 1170.)
• No. IX. (page 139.): Letter From Thomas Beket’s Companions In Exile to Cardinal Albert, On the Injustice of the Court of Rome, and the Conduct of the Cardinals Towards Them. 1 ( Ad 1170.)
• No. X. (page 139.): Letter of John of Salisbury On the Landing of Thomas Beket, and His Reception In England. 1 ( Ad 1170.)
• No. XI. (page 139.): Extract From a Letter of John of Salisbury, Relative to the Murder of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XII. (page 139.): Narrative of the Murder of Thomas Beket, By Edward Grim, Who Was Wounded While Endeavouring to Defend Him. 1
• No. XIII. (page 139.): Letter From King Louis VII. To Pope Alexander III., Demanding Vengeance Against the Murderers of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XIV. (page 139.): Letter From Thibault, Earl of Blois, to Pope Alexander III., On the Murder of Thomas Beket. 2 ( Ad 1171.)
• No. XV. (page 139.): Letter In Which the Bishop of Lisieux, On the Part of All the Prelates of Normandy, Relates to the Pope the Conduct of Henry II. After the Murder of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XVI. (page 139.): Letter From Henry II. To the Pope, On the Subject of the Murder of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XVII. (page 139.): Letter From Henry II. To the Pope, On the Subject of the Rebellion of His Sons. 1 ( Ad 1173.)
• No. XVIII. (page 167.): Political Poems of Bertrand De Born, Preceded By the Historical Notices Given In the Manuscripts At the Head of Each of the Productions of This Troubadour.
• No. XIX. (page 220.): Sirvente of Richard Cœur-de-lion On His Captivity. 1
• No. XX. (page 223.): The King’s Disguise, and Friendship With Robin Hood. 2
• No. XXI. (page 224.): The Birth of Robin Hood. 1
• No. XXII. (page 237.): Sirvente of Bertrand De Born to Induce the Kings of France and England to Go to War. 1
• No. XXIII. (page 237.): Another Sirvente of Bertrand De Born, to the Same Purpose. 1
• No. XXIV. (page 240.): Sirvente of the Dauphin of Auvergne On His Quarrel With the King of England. 1
• No. XXV. (page 280.): Treaty of Alliance Between Lewellyn Ap-griffith, King of North Wales, With the King of France, Philip-le-hardi. 1
• No. XXVI. (page 282.): List of the Company of Yvain of Wales. 1
• No. XXVII. (page 282.): List of the Company of John Wynn. 1
• No. XXVIII. (page 282.): Receipt Given By Robin-ap-llwydin, and List of His Company. 1
• No. XXIX. (page 282.): List of the Company of Edward-ap-owen. 1
• No. XXX. (page 282.): List of the Company of Owen-ap Griffith, and Receipt Given Him. 1
• No. XXXI. (page 283.): Agreement of Yvain De Galles With King Charles V. For a Sum of 300,000 Francs D’or, and Alliance Made Between Them and Their Subjects. 2
• No. XXXII. (page 287.): Letter From Owen Glendowr, Prince of Wales, to the King of France, Charles VI. 1
• No. XXXIII. (page 303.): The Souters of Selkirk At the Battle of Flodden Field, a Scottish Ballad of the Sixteenth Century.
• No. XXXIV. (page 316.): The Battle of Bothwell Bridge—a Scottish

No. XII. (page 139.)

Narrative of the Murder of Thomas Beket, by Edward Grim, who was wounded while endeavouring to defend him.1

Abierunt tum quidam magni viri ad regem, et sanctum martyrem detulerunt, ita ut rex gravissime commotus iteratis vocibus ita dixisse feratur: Inertes ac miseros homines enutrivi et erexi in regno meo, qui nec fidem servant domino suo, quem a plebeio quodam clerico tam probrose patiuntur illudi. Aderant ibi nobiles quatuor genere conspicui, et e familia regis. Ii hæc verba ex ore regis rapientes, secus ea, quam rex vellet, interpretati sunt: moxque in necem sancti viii conspirarunt, nescienteque rege, mare celerrime trajecerunt, rege, ubi id comperit, suspicante mali quippiam illos moliri, mittenteque nuncios, qui eos revocarent: sed illi jam longius antecesserant, quam ut possent revocari. Invito quidem rege cæsum ab illis fuisse archiepiscopum, vel inde satis liquet, quod ibi comperit crudelissimum facinus, inciedibili dolore et horrore correptus fuit. Voluerat ille vel in carcerem eum conjicere, aut alio modo coercere, ut a sententia illum deduceret. Sed illi homines nefarii postquam in Angliam venerunt, adjunctis sibi quibusdam ministris regis, quos archiepiscopus excommunicarat, et militum satellitumque coacta manu, mentiebantur se jussos a rege, tollere e medio archiepiscopum. Itaque die illo, qui sanctorum Innocentum festum sequitur, absoluto jam prandio, sese colligunt adversus virum pium et innocentem, qui jam in interiorem domum secesserat cum domesticis, de negotiis tractaturus. Soli autem quatuor cum uno satellite ingressi sunt, itumque illis obviam est honorifice, tanquam domesticis regis. Illi jubent dici archiepiscopo, velle se cum ipso regis nomine colloqui. Annuit vir sanctus, ut introducantur. Introducti diu sedent taciti et neque salutant, neque appellant archiepiscopum. Tacet etiam ipse aliquamdiu: postea salutat pacifice. Illi pro salutatione reddunt maledicta, adeoque in necem ejus ferebantur præcipites, ut nisi ostiarius clericos, quos vir sanctus exire jusserat, revocasset, hasta quadam, quæ illic stabat, illum confodere voluerint, uti postea confessi sunt.

Intro autem reversis clericis, qui primarius erat in his quatuor viris, ita ait: Rex controversiis omnibus consopitis, te ad tuam sedem remisit: tu maleficus bona compensans, eos, quorum opera filius regis coronatus est, a suo ministerio suspendisti, ministros regis anathemate percussisti, ut satis appareat, te filio regis, modo possis, coronam auferre constituisse. De his utrum coram rege purgare te velis, edicito. Ea enim causa nos huc missi sumus. Respondit vir sanctus: Testis est Deus, nunquam me filio regis coronam eripere voluisse, cui ego mallem tres alias adjungere cum regnis amplissimis, modo id recte atque ordine fieri possit. Neque vero ego suspendi a ministerio episcopos, sed dominus Papa id tecit, nec me decet absolvere, ut vos vultis, quos ille ligavit. Tum illi: Jubet, inquiunt, rex ut cum omnibus tuis e regno excedas. Contra archiepiscopus: Sed me deinceps, ait, Deo propitio, nemo inter ecclesiam meam et mare conspiciet. Non veni ut fugerem: hic me reperiet, si quis quæsierit. Illis objicientibus, quod animi furore percitus, ministros regis ex ecclesia turpiter ejecisset, vir sanctus cum multo spiritus fervore illis respondit: Quisquis ausus fuerit sanctæ romanæ sedis instituta, vel ecclesiæ Christi jura violare, nec ultro satisfecerit, non parcam, nec differam ecclesiastica censura coercere peccantem. Hac illi viri Dei constantia perculsi, propius accedunt, dicuntque ei: In capitis tui periculum hæc prolocutus es. At vir sanctus: Non me, inquit, terrent minæ vestiæ: nec gladii vestri promptiores sunt ad feriendum, quam ego ad martyrium obeundum Alium quærite, qui vos fugiat: me collocato pede pro Domino meo præliaturum comperietis. Illis cum clamore et contumeliis exeuntibus, vir Dei suos consolabatur, et, ut nobis visum est, qui præsentes adfuimus, ita sedebat imperterritus, ac si ad nuptias invitatus esset ab illis.

Mox revertuntur illi loricati, accinctique gladiis, et securibus armati. Fores autem clausæ erant, nec pulsantibus aperiebatur. Tum illi occultiore via per pomarium ad sepem ligneam divertunt, ferroque et magna vi sibi aditum parant. Eo horribili strepitu ministri et clerici pene omnes territi fugerunt. Hortantibus illis, qui remanserant, ut vir sanctus in ecclesiam se conferret, plane recusavit. Non enim tali casu fugiendum erat, sed dandum potius subditis exemplum ut mallet quisque feriri gladio, quam videri legis divinæ contemptum, et sacrorum canonum eversionem. Instabant vero monachi, aiebant indecorum esse a vespertinis laudibus, quæ tum celebrabantur, ipsum abesse. Ille vero non cessit, veritus se privatum iri optata martyrii corona, si in templum esset ingressus, cujus reverentia arceri possent a tanto scelere parricidæ illi. Sane postquam ab exilio reversus fuit, sic dixisse fertur, tanquam certus jam se per martyrium hinc emigratum: Habetis hic dilectum Deo ac vere martyrem Elphegum: alium quoque vobis sine mora divina miseratio providebit. Monachi autem cum eum permovere non possent, valde invitum asportarunt in ecciesiam: quam cum ingressi essent, quatuoi illi nobiles cursu rapidissimo secuti sunt cum Hugone subdiacono deploratæ nequitiæ, quem malum clericum appellabant. Volentes autem monachi obserare foies ecclesiæ, prohibiti sunt a sancto viro, qui tum præclare dicebat: Nos patiendo potius quam pugnando, ex hoste triumphabimus; neque eo huc venimus ut repugnemus sed ut patiamur. Adsunt mox sacrilegi carnifices exclamantque furibundi: Ubi est Thomas Beket, regis et regni proditor? Eo non respondente, majori contentione vociferantur: Ubi est archiepiscopus? Tum ille plane intrepidus et imperritus: Ecce adsum, inquit, non proditor regni, sed sacerdos. Paratus sum pro illo mori, qui me redemit sanguine suo. Absit, ut propter enses vestros aut fugiam, aut a justititia recedam. At illi: Absolve, inquiunt, quos excommunicasti et suspendisti a suo officio. Nulla, ait vii sanctus, ab illis exhibita est satisfactio, itaque non absolvam. Rursus illi: Nunc igitur morieris, et recipies pro meritis. Ego vero, ait sanctus martyr, pro Domino meo mori paratus sum, ut ecclesia meo sanguine pacem et libertatem assequatur. Præcipio autem ex parte omnipotentis Dei, ne quemquam ex meis lædatis. Mox illi, facto impetu, in eum irruunt, conanturque extra fores extrahere, illic eum aut jugulaturi, aut vinctum absportaturi, uti postea confessi sunt. Sed cum difficile posset eum loco moveri, et unum ex eis acrius insistentem a se removisset, is terribili incersus furore, ensem contra ejus verticem vibravit. Tum vero pius et sanctus vir cernens adesse horam, qua promissam percipierit martyrn coronam, cervicem instar orantis inclinavit, junctisque et sursum erectis manibus, Deo et sanctæ Mariæ beatoque martyri Dionysio suam et ecclesiæ causam commendavit. Vix ea prolocutum, nefandus vir, metuens ne populus eum eriperet ex manibus ipsorum, coronam capitis ejus, vulnere capiti inflicto, tanta vi amputavit, ut pariter secaret et præcideret bracchium isthæc referentis, qui solus, cunctis et monachis et clericis præ metu fugientibus, sancto martyri constanter adhæsit, et inter ulnas eum continuit, donec altera earum amputata est. Additus inde est alter ictus in sacrum corpus ejus, et ille mansit immotus, nihil se commovens. Tertio percussus, genua flexit, dicens submissa voce: Pro nomine Jesu et ecclesiæ defensione mori paratus sum. Tum vero tertius ex illis sacrilegis percussoribus, ita procumbenti grave inflixit vulnus, ut cum sanguine pariter e capite cerebrum in ejus faciem deflueret. Quartus interim abigebat supervenientes, ut cæteri possent in ea horrenda cæde liberins versari. Quinto loco accessitis, quem ante diximus, Hugo subdiaconus execrabilis, et posito pede in collum sanctissimi martyris, quod sine horrore dici non potest, cerebrum cum sanguine per pavimentum sparsit, aitque ad illos quatuor: Abeamus hinc: iste posthac non resurget.

In his omnibus incredibilem licebat sancti martyris videre constantiam, ut qui neque manum, neque vestem opponeret percussoribus illis, nec ulluin vel verbum, vel clamorem ederet, immo ne gemitum quidem, aut aliquam doloris significationem exprimeret: sed caput gladiis oblatum teneret immotum, donec cerebro cum sanguine erumpente, tanquam oraturus, corpus in terram, spiritum in sinum Abrahæ deposuit. Cæsus est vir pius a cruentissimis illis carnificibus tempore sacro et loco sacro, in ipsa domo Dei, quarto calendas januarii, anno Christi millesimo centesimo septuagesimo.

[1 ] Edvardi Vita S. Thomæ, apud. Surium, De probatis sanctorum vitis mense Decembri, p. 361 and 362.