The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• History of the Conquest of England By the Normans.
• Book VIII.: From the Battle of the Standard to the Insurrection of the Poitevins and Bretons Against Henry II. 1137—1189.
• Book IX.: From the Origin of the Quarrel Between King Henry II. And Archbishop Thomas Beket, to the Murder of the Archbishop. 1160—1171.
• Book X.: From the Invasion of Ireland By the Normans Established In England to the Death of Henry II. 1171—1189.
• Book XI.: From the Accession of King Richard I. To the Execution of the Saxon, William Longbeard. 1190—1196.
• Conclusion.
• I.: The Continental Normans and Bretons; the Angevins and the Populations of Southern Gaul.
• II.: The Inhabitants of Wales.
• III.: The Scots.
• IV.: The Native Irish and the Anglo-norman Irish.
• V.: The Anglo-normans and the English By Race.
• Magna Charta.
• Charta Forestæ. Made At Westminster, 10 Th Feb., Anno 9 Hen. III. Ad 1225, and Confirmed Anno 28 Edw. I. Ad 1299.
• Appendix.
• No. I.: Cruelties Exercised By the Norman-lords In Their Castles. 1
• No. II. (page 51.): War Song of the Troubadour Bertrand De Born, Seigneur De Hautefort. 1
• No. III. (page 139.): History of the Marriage of Gilbert Beket, Father of Archbishop Thomas; Fragment of a Life of the Archbishop, By a Contemporary. 3
• No. IV. (page 139.): Old Ballad On the Captivity and Marriage of Gilbert Beket. 1
• No. V. (page 139.): Particulars of the Worldly Life of Thomas Becket, Before His Elevation to the Bishopric, From William Fitzstephen, His Secretary. 1
• No. VI. (page 139.): Letter of John of Salisbury to Becket, Respecting the Views of the King of France, the Earl of Flanders, and the Court of Rome, Concerning Him.
• No. VII. (page 139.): Letter Relative to the Intrigues of Henry II. At the Court of Rome, and the Mission of Two Legates Into France. 1 ( Ad 1169.)
• No. VIII. (page 139.): Letter Op Thomas Beket to Cardinal Albert, On the Conduct of the Court of Rome Towards Him. 1 ( Ad 1170.)
• No. IX. (page 139.): Letter From Thomas Beket’s Companions In Exile to Cardinal Albert, On the Injustice of the Court of Rome, and the Conduct of the Cardinals Towards Them. 1 ( Ad 1170.)
• No. X. (page 139.): Letter of John of Salisbury On the Landing of Thomas Beket, and His Reception In England. 1 ( Ad 1170.)
• No. XI. (page 139.): Extract From a Letter of John of Salisbury, Relative to the Murder of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XII. (page 139.): Narrative of the Murder of Thomas Beket, By Edward Grim, Who Was Wounded While Endeavouring to Defend Him. 1
• No. XIII. (page 139.): Letter From King Louis VII. To Pope Alexander III., Demanding Vengeance Against the Murderers of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XIV. (page 139.): Letter From Thibault, Earl of Blois, to Pope Alexander III., On the Murder of Thomas Beket. 2 ( Ad 1171.)
• No. XV. (page 139.): Letter In Which the Bishop of Lisieux, On the Part of All the Prelates of Normandy, Relates to the Pope the Conduct of Henry II. After the Murder of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XVI. (page 139.): Letter From Henry II. To the Pope, On the Subject of the Murder of Thomas Beket. 1 ( Ad 1171.)
• No. XVII. (page 139.): Letter From Henry II. To the Pope, On the Subject of the Rebellion of His Sons. 1 ( Ad 1173.)
• No. XVIII. (page 167.): Political Poems of Bertrand De Born, Preceded By the Historical Notices Given In the Manuscripts At the Head of Each of the Productions of This Troubadour.
• No. XIX. (page 220.): Sirvente of Richard Cœur-de-lion On His Captivity. 1
• No. XX. (page 223.): The King’s Disguise, and Friendship With Robin Hood. 2
• No. XXI. (page 224.): The Birth of Robin Hood. 1
• No. XXII. (page 237.): Sirvente of Bertrand De Born to Induce the Kings of France and England to Go to War. 1
• No. XXIII. (page 237.): Another Sirvente of Bertrand De Born, to the Same Purpose. 1
• No. XXIV. (page 240.): Sirvente of the Dauphin of Auvergne On His Quarrel With the King of England. 1
• No. XXV. (page 280.): Treaty of Alliance Between Lewellyn Ap-griffith, King of North Wales, With the King of France, Philip-le-hardi. 1
• No. XXVI. (page 282.): List of the Company of Yvain of Wales. 1
• No. XXVII. (page 282.): List of the Company of John Wynn. 1
• No. XXVIII. (page 282.): Receipt Given By Robin-ap-llwydin, and List of His Company. 1
• No. XXIX. (page 282.): List of the Company of Edward-ap-owen. 1
• No. XXX. (page 282.): List of the Company of Owen-ap Griffith, and Receipt Given Him. 1
• No. XXXI. (page 283.): Agreement of Yvain De Galles With King Charles V. For a Sum of 300,000 Francs D’or, and Alliance Made Between Them and Their Subjects. 2
• No. XXXII. (page 287.): Letter From Owen Glendowr, Prince of Wales, to the King of France, Charles VI. 1
• No. XXXIII. (page 303.): The Souters of Selkirk At the Battle of Flodden Field, a Scottish Ballad of the Sixteenth Century.
• No. XXXIV. (page 316.): The Battle of Bothwell Bridge—a Scottish

No. IX. (page 139.)

Letter from Thomas Beket’s companions in exile to Cardinal Albert, on the injustice of the Court of Rome, and the conduct of the Cardinals towards them.1 (ad 1170.)

Sanctissimo domino et patri carissimo Alberto, Dei gratia S. R. E. presbytero cardinali, miseri Cantuarienses totum id modicum quod relictum est exulibus et proscriptis, sinceræ fidei et veræ dilectionis affectum. Quantum sit innocentis conscientiæ bonum nesciunt qui sinceritatem conscientiæ perdiderunt; nec veretur alienam funestis infestare consiliis, qui, semel relicta verecundia, in turpitudinis suæ defensionem præclaros viros desiderat habere consortes erroris. Utinam hæc domini Papæ sanctitas, cum ecclesiæ confusione et infamia curiæ, non esset in nostris experta periculis, eorumque saluti pariter et honestati repugnantia consilia sapientiæ et auctoritatis qua cunctis præminet vigore, ab initio reprobasset, qui persuadere ausi sunt ut innocentium proscriptionem per sex annos derisoriis dilationibus protelaret! Certe quisquis et quantuscumque fuerit ille consultor illico audisse debuerat: Vade retro, Sathana, quia non sapis ea quæ Dei sunt. Nec persuadebitur mundo quod suasores isti Deum saperent; sed potius pecuniam, quam immoderato avaritiæ ardore sitiunt, olfecerunt: ideoque, prædonibus et sacrilegis adherentes consensu, consiliis instruentes, armantes patrociniis, insurrexerunt in pauperes Christi. acceptantes munera, secuti retributiones. Nec possunt illorum latere nomina, quæ tum evidentia operis manifestat, tum relatio nunciorum partis adversæ, tum attestatio literarum quibus gloriantur apud regem Anglorum se pro eo stetisse viriliter, et quod illis tacentibus erat credibile, persuasisse domino Papæ ut præfati regis immanitatem in tanta patientia sustineret in quo timendum est ne seductus sanctus erraverit nimis, adeo ut, quod in ecclesiam Dei deliquit, etiam cum voluerit, nequeat emendare; sic solet Deus talia plerumque punire delicta, ut qui divinitus oblata gerendorum opportunitate non utitur, eadem illi in perpetuum auferatur. Scrutanti legem loquimur et scienti, qui quod dicitur sibi familiaribus clarum habet exemplis.

Etsi tamen (ut culpam suam, quam sic magis auget, purgare curia videatur) ut nuncios nostros retorquet quod ecclesiæ Dei de tam manifestis injuriis et damnis justitia non sit exhibita; ergo, quasi re bene gesta, consulunt ut sapientiores mittanius, ac si per se non sit patens injuria, damna sint vel pauca vel modica, sæpc non sit prædo commonitus, nunciis nostris illatæ non sint atrociores injuriæ, diu, immo nimis et ultra omnem modum et contra æquitatem non sit exspectata correctio. Non sunt in nobis, pater, sapientes ille quos quærunt, non potentes aut divites, quos semper contra ecclesiam Dei et nos habere locum videmus in curia, ut assidue redeant cum triumpho. Vix sustentamur aliena stipe, et fere, nisi nos gratia conservaret, ab ecclesia romana attriti, qui soli in orbe occiduo pro illa dimicamus, deserere cogimur causam Christi et ecclesiæ contemnere libertatem. Potuit ab initio in solum regem Anglorum et nostræ proscriptionis et deprædationis ecelesiæ culpa refundi, qui per se et satellites suos, sine miseratione ætatis et sexus, sine reverentia dignitatis aut ordinis, circiter quadringentos innocentes addixit exilio, cantuariensem cum omnibus possessionibus et bonis suis confiscavit ecclesiam, bona vacantium sedium occupans, non permisit in eis episcopos et abbates regulariter ordinari. Dici non potest quot animæ sine confirmationis sacramento excesserint: quot causæ cum ecclesiarum et injuste oppressorum dispendio expiraverint; quanta injustitia totam possedit Angliam; quanta perditioni animarum janua Sathanæ sit aperta, pastoribus ovium Christi aut in exilium actis, aut coactis obmutescere et silere a bonis, aut illectis ut præberent sub prætextu religionis et dispensationis arma iniquitatis peccato, et ipsos serpentes et antiqui serpentes membra perniciosis consiliis toxicarent.

Tantas et tam patentes Christi injurias sæpe, immo continue per sex annos, prosecuti sumus in auditoriis vestris, parati in ipsa malorum novitate, cum adhuc essetis Senonis et nuncii regis adessent, appellationes prosequi quæ vel a nobis vel contra nos fuerant institutæ. Non placuit ut audiremur tunc, quando nobis adhuc aliquid, etsi modicum, suberat facultatis, et amicis et adjutoribus nonnihil spei. Longum erit et vobis, ut timemus, tædiosum, si retexamus quoties nos obtulerimus ad agendum; nec placuit ut audiremur, et adversariis nostris, oppressoribus ecclesiæ, facta est, ut scitis, non prosequendæ appellationis indulgentia. Interim, si pater noster dominus cantuariensis vellet ablata remittere, et perniciosum compositionis ineundæ coætaneis et posteris præbere exemplum, pacem facere, vobis non interponentibus partes vestras, cum rege potuerat et redire in gratiam familiaritatis antiquæ. Sed absit hæc lues a mentibus nostris, ut pro quolibet temporali emolumento jugulemus animas nostras, insanabili plaga conscientias vulneremus, et nefando voluptatis aut avaritiæ mercimonio vendamus ecclesiæ libertatem, et posteros pravo corrumpamus exemplo! Faciant hoc, si volunt, alu, aut potius nullus faciat; quia nos ita instituti sumus a sanctis patribus qui cantuariensem ecclesiam rexerunt in laboribus multis, et tandem mercedem laborum receperunt a Domino. Idem qui auctor propositi, conscientiæ nostræ testis est Deus, quod dominus cantuariensis præelegit in exilio mori, quam perniciosam ecclesiæ et probrosam inire concordiam: et si hæc (quod absit!) attentaret, rarus est inter nos, si quis tamen, qui deinceps illius posset dominium aut consortium sustinere.

Nobiscum de pace ecclesiæ mediantibus amicis tractabatur, cum Joannes de Oxeneford Romam proficiscens, et manifesto multis justificatus perjurio rediit triumphator, et ab apostolica sede furenti, quasi per se non satis insaniret, cornua attulit peceatori. Ab ea die proscriptio nostra, quæ antea soli regi et suis poterat imputari, ecclesiam romanam dissimulatione vel consensu auctorem habuit, cum persecutori in malitia perduranti sit indulta dilatio, et quodammodo licentia præstita incubandi ecclesiis et torquendi innocentes; et nobis si quid solatii videbatui esse porrectum, statim e latere nunciis aut literis impediebatur, ne votivum aut debitum sortiretur effectum. Nobis etiam tacentibus, rerum eventus ita esse convincit. Ecce enim cum pax nostra, sicut multi noverunt, esset in januis, et ecclesia solatium, ut putabamus, efficax a sanctissimo patre romano pontifice accepisset, supervenientes nuncii regis abstulerunt pacem, et, absolutis excommunicatis nostris, etiam spem reconciliationis visi sunt præclusisse. Siquidem denunciaverunt iis et aliis adversariis nostris ut, si libuerit, sex annorum appellationes, quas toties prosecuti sumus et interdum obtinuimus, prosequantur in festo beati Lucæ, scituri quod nullum eis honoris, officii, beneficii aut famæ dispendium generabitur ex hoc quod tanto tempore excommunicati fuerunt. Namque in eo, maxime apud nostrates, justitia viget ecclesiastica, quod qui per annum excommunicationem sustinent, notari solent infamia. Sed ecce ab hujus novitatis exemplo et quasi apostolico privilegio quod continctur in literis, solutus est ecclesiasticus vigor. Quid ergo superest nisi ut nullius momenti sit apud provinciales sententia, quam sine omni pœna vident tam facile posse dissolvi?

Juraverunt tamen, ut dicitur, se staturos mandato domini papæ; sed præcipitur esse absconditum. Deus bone! quid rei est quod quæ contra ecclesiam fiunt, libenter prædicantur in foro ut trahi possint ad consequentiam; et si quid pro ecclesia fit, cujus exemplum possit esse laudabile et prodesse in posterum, illud apostolica sedes jubet abscondi? Cum ergo sic apud vos, prævalentibus fautoribus regis aut potius malitiæ aut pecuniæ amatoribus, causa Christi tractetur, cur a nobis exigitur ut mittamus nuncios sapientes, quasi vos ipsi non debueritis tam justam causam, tam manifestam, defendere, etiam tacentibus universis? At enim estis in mundi cardine constituti, ut liberetis pauperem a potente, ut justitiam decernatis et faciatis inter filios hominum. Nos sane viros honestos et literatos credebamus, quos via romana absorbuit: quæ tandem nobis utilitas in sanguine eorum? Numquid mittemus plures ut ipsi moriantur, ut innocentium minatur numerus vel annuletur, et tyrannus, illis extinctis, licenter dominetur ecclesiæ, nullo contradicente? Si appellationes prosequendæ sunt, quare, cum nascebantur aut nondum expiraverant, non sunt examinatæ? Satius enim fuerat nobis eas tunc expidiri aut saltem denunciari nobis, ut aliquid aliud negotii ageremus, quo vitam nostram possemus utcumque transigere, et causam suam Deo committeremus expediendam. Spoliati et nudi sumus: satis hactenus delusionibus hujusmodi fatigatis consultius esse credimus, ut vitam in orationibus quam in litibus finiamus, domesticis exemplis edocti, ne de cætero non modo opera et impensa nobis periclitetur, sed et anima. Christus, cui eam committimus, ecclesiæ suæ sit patronus et causæ.

Sed fortasse dicet aliquis, quoniam pro bono pacis et quæ præmisimus gesta sunt, et toties indulta dilatio et dispensandi ratio admissa est. Utique, si pax exspectatur a Deo, peccatis et his quæ contra legem fiunt procuranda non est; si a Deo futura non est, nec est ecclesiæ necessaria, nec alicui utilis. Bonorum nostrorum non indiget Deus, sed certe peccatorum nostrorum minus, ad expediendam justitiam et misericordiam suam: et fortasse tamdiu dilata est pax, quia non via Domini, sed humana procurabatur astutia. Excessimus modum; sed urget nos necessitas, quæ nec modo nec regulæ necessitate arctatur; et Spiritus Sanctus, qui in vobis est, persuadebit ut necessario excedentibus indulgeatis et compatiamini. In summa, pietatis vestræ genibus provoluti, supplicamus attentius ut hæc omnia intimetis domino papæ, et persuadeatis ei ne de cætero circumventoribus credat, qui, amore sordium allecti, ipsum conantur inducere, ut in læsione nostra animam suam perdat et causam Christi.

[1 ] Recueil des Hist. de la France, xvi. 417.