Econlib

The Library

Other Sites

Front Page arrow Titles (by Subject) arrow NOTE FROM THE ABBE DE LA RUE'S WORK, Recherches sur la Tapisserie de Bayeux. Caen, 1824. - History of the Conquest of England by the Normans; Its Causes, and its Consequences, in England, Scotland, Ireland, & on the Continent, vol. 1

Return to Title Page for History of the Conquest of England by the Normans; Its Causes, and its Consequences, in England, Scotland, Ireland, & on the Continent, vol. 1

Search this Title:

Also in the Library:

Subject Area: History

NOTE FROM THE ABBE DE LA RUE’S WORK, Recherches sur la Tapisserie de Bayeux. Caen, 1824. - Augustin Thierry, History of the Conquest of England by the Normans; Its Causes, and its Consequences, in England, Scotland, Ireland, & on the Continent, vol. 1 [1856]

Edition used:

History of the Conquest of England by the Normans; Its Causes, and its Consequences, in England, Scotland, Ireland, & on the Continent, translated from the seventh Paris edition, by William Hazlitt (London: H.G. Bohn, 1856). In 2 volumes. Vol. 1.

Part of: History of the Conquest of England by the Normans; Its Causes, and its Consequences, in England, Scotland, Ireland, & on the Continent, 2 vols.

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


NOTE FROM THE ABBE DE LA RUE’S WORK,

Recherches sur la Tapisserie de Bayeux. Caen, 1824.

“Wace est loin d’avoir transcrit les noms de tous les sergneurs qui aidèrent le duc Guillaume dans son expédition.1 Aussi, d’après nos recherches, nous sommes certains qu’il existe encore dans notre province beaucoup de familles qui ont eu des branches établies dans la Grande-Bretagne, lors et depuis la conquête, et qui ont conservé les mêmes noms et souvent les mêmes armes. Mais comme ces noms ne sont pas tous inscrits dans le catalogue de Wace, nous transcrivons ici avec plaisir ceux que nos recherches nous ont fait connaître:

  • Achard,
  • D’Angerville,
  • D’Annervile,
  • D’Argouges,
  • D’Auray,
  • De Bailleul,
  • De Briqueville,
  • De Canouville,
  • De Carbonel,
  • De Clinchamp,
  • De Courcy,
  • De Couvert,
  • De Cussy,
  • De Fribois,
  • De Harcourt,
  • D’Héricy,
  • De Houdetot,
  • Mallet de Granville,
  • De Mathon,
  • Du Merle,
  • De Montfiquet,
  • D’Orglande,
  • De Percy,
  • De Pierre Pont,
  • De St-Germain,
  • De Ste-Marie d’Aigneaux.
  • De Touchet,
  • De Tournebu,
  • De Tilli,
  • De Vassi,
  • De Vernois,
  • De Verdun,
  • Le Viconte.”

No. XIII. (page 205.)

Enumeration of the Lands of Brihtrik, possessed by Queen Matilda.1

Infra scriptas terras tenuit Brictric, et post regina Mathildas.

Rex tenet Levia. Tempore regis Edwardi geldebat pro i hida et una virgata terræ. Terra est et uno ferling xii carucatæ. In dominio iiii carucatæ et vii servi et xx villani et vii bordarii cum x carucatis. Ibi xxx acræ prati et x acræ silvæ. Pasturæ viii quarentenæ longitudinis et iiii quarentenæ latitudinis. Reddit ix libras ad numerum.

Halgewelle geldebat T. R. E. pro una virgata terræ. Terra est v carucatæ. In dominio sunt ii carucatæ et vi servi et x villani et i bordarius cum v carucatis. Ibi xl acræ prati et ii acræ silvæ. Pastura i leuca longitudinis et ii quarentenæ latitudinis. Reddit lxx solidos ad numerum.

Clovelie T. R. E. geldebat pro iii hidis. Terra est xii carucatæ. In dominio sunt v carucatæ et x servi et xvi villani et xi bordarii cum vii carucatis. Ibi xxx acræ prati et xl acræ silvæ. Pastura i leuca longitudinis et dimidia leuca latitudinis. Reddit xii libras ad numerum. Olim reddebat vi libras.

Bedeford T. R. E. geldebat pro iii hidis. Terra est xxvi carucatæ. In dominio sunt iiii carucatæ et xiiii servi et xxx villani et viii bordarii cum xx carucatis. Ibi x acræ prati xx acræ pasturæ et cl acræ silvæ. Reddit xvi libras. Huic manerio adjacebat una piscaria. T. R. E. reddit xxv solidos.

Liteham T. R. E. geldebat pro una hida. Terra est viii carucatæ. In dominio sunt: una est carucata et vii servi et xii villani et iii bordarii cum iiii carucatis. Ibi x acræ prati et xx acræ pasturæ et lx acræ silvæ. Reddit iii libras.

Langetrev T. R. E. geldebat pro ii hidis dimidia virgata minus. Terra est xx carucatæ. In dominio sunt ii carucatæ et viii servi et xxiiii villani et ii bordarii cum xvi carucatis. Ibi xv acræ prati. Silva i leuca longitudinis et tantumdem latitudinis. Reddit vii libras et v solidos.

Edeslege T. R. E. geldebat pro iii hidis. Terra est xxii carucatæ. In dominio sunt iiii carucatæ et xv servi et xxiiii villani cum xvi carucatis. Ibi xv acræ prati; silva ii leucæ longitudinis et una leuca latitudinis. Reddit xiiii libras. De hac terra tenet Walterus de rege unam virgatam terræ. Terra est iii carucatæ. Aluuare tenuit de Brictric T. R. E. nec poterat ab eo separari. Huic manerio pertinent ii virgatæ erræ et dimidia.

In Tavetone Hundert.

Wincheleie T. R. E. geldebat pro v hidis et dimidia. Terra est xl carucatæ. Valet xx solidos. In dominio sunt viii carucatæ et xvi servi et lx villani cum xl carucatis et x porcariis. Ibi quatuor xx acræ prati et quingentæ acræ silvæ. Pastura i leuca longitudinis et alia latitudinis et parcus bestiarum. Reddit xxx libras ad numerum. De ipsa terra tenet Norman unam virgatam terræ et dimidiam. Valet xii solidos et vi denarios.

Aisse T. R. E. geldebat pro ii hidis dimidia virgata minus. Terra est xv carucatæ. In dominio sunt ii carucatæ, et x servi et xiiii villani et vi bordarii cum x carucatis. Et ii porcarii reddunt x porcos. Ibi xx acræ prati et cc acræ silvæ. Pastura dimidia leuca longitudinis et tantumdem latitudinis. Reddit vii libras ad numerum.

Slapeford T. R. E. geldebat pro ii hidis et dimidia. Terra est xi carucatæ. In dominio sunt iii carucatæ, et vi servi et vii porcarii et xviii villani et xii bordarii cum viii carucatis. Ibi xx acræ prati et x acræ pasturæ et cxxx acræ silvæ. Valet xii libras et xii solidos. Huic manerio adjacet Ervescome et ibi est dimidia virgata terræ.

Bichentone T. R. E. geldebat pro i hida et ii virgatis terræ et dimidia. Terra est xvi carucatæ. In dominio sunt ii carucatæ et iii servi et xiiii villani et ii bordarii cum vii carucatis. Ibi viii acræ prati et c acræ pasturæ et c acræ silvæ. Reddit xii libras. Huic manerio addita est Bichenelie quæ pertinebat in Tavestoch T. R. E. reddit in Bichentone iiii libras.

Morchet T. R. E. geldebat pro dimidia hida. Terra est viii carucatæ. In dominio sunt ii carucatæ et ii servi et viii villani cum iii carucatis. Ibi ii acræ prati et xi acræ silvæ. Reddit iiii libras ad numerum.

Holecumbe T. R. E. geldebat pro i hida. Terra est vii carucatæ. In dominio sunt ii carucatæ et iiii servi et x villani et viii bordarii cum v carucatis. Ibi cx acræ silvæ. Reddit viii libras et xv solidos.

Halsbretone T. R. E. geldebat pro v hidis. Terra est xxviii carucatæ. In dominio sunt iiii carucatæ et viii servi et xliii villani et x bordarii cum xxii carucatis. Ibi ii molini reddunt x solidos et xxxvi acræ prati. Pastura v quarentenæ longitudinis et xiii quarentenæ latitudinis. Silva xvi quarentenæ longitudinis et xiii quarentenæ latitudinis. Reddit xxvii libras. De hac terra hujus manerii tenit Goscelmus unam virgatam terræ et ibi habet i carucatam cum i servo et i bordario. Reddit x solidos in Alsbretone.

Aisbertone T. R. E. geldebat pro iii hidis. Terra est x carucatæ. In dominio sunt ii carucatæ et iiii servi et vii villani et viii bordarii cum iii carucatis. Ibi ii piscariæ et una salina et iii acræ prati et xl acræ pasturæ. Silva i leuca longitudinis et dimidia leuca latitudinis. Reddit iiii libras. Juhel tenebat de regina.

Rex tenet Ulwardesdone. Boia tenuit T. R. E. et geldebat pro una virgata terræ et dimidia. Terra est ii carucatæ quæ ibi sunt cum iii villanis et ii servis. Ibi iii acræ prati et ii quarentenæ pasturæ. Silva ii quarentenæ longitudinis et una quarentena latitudinis. Reddit x solidos. Adolfus tenet de rege.

No. XIV. (page 206.)

Narrative of the Imprisonment of the Saxon Brihtrik.1

  • ...Malde de Flandres fu née,
  • Meis de Escoce fu appelée
  • Pur sa mère ke fu espusé
  • Al roi de Escoce ki l’out rové,
  • Laquele jadis, quant fu pucele,
  • Ama un conte d’Engleterre.
  • Bric’trich Mau le oi nomer,
  • Après le rois ki fu riche ber.
  • A lui la pucele envela messager
  • Pur sa amur à lui procurer;
  • Meis Brictrich Maude refusa:
  • Dunt ele mult se coruça.
  • Hastivement mer passa
  • E à Willam Bastard se maria.
  • Quant Willam fu coruné
  • E Malde sa femme a reine levé,
  • Icele Malde se purpensa
  • Coment vengier se purra
  • De Brictriche Mau k’ele ama,
  • Ki à femme prendre la refusa.
  • Tant enchanta son seignor,
  • Le rei Willam le Conquéror,
  • Ke de Brictrich Mau l’ad granté
  • De faire de lui sa volente.
  • La reine partot le fist guerreier,
  • K’ele li volt déshériter.
  • Pris fu à Haneleye à son maner,
  • Le jor que saint Wlstan li ber
  • Sa chapele avait dédié;
  • A Wincestre fu amené,
  • Ilokes morut en prison
  • Brictrich Mau par treison.
  • Quant il fu mort senz heir de sei,
  • Son héritage seisit le rei
  • E cum escheit tint en sa main,
  • Dekes il feoffa Robert fiz Haim2
  • Ki oveke lui do Normondie
  • Vint od mult grant chevalerie.
  • La terre ke Brictrich li leissa,
  • Franchement à Robert dona.

No. XV. (page 227.)

Extract from Domesday-Book relative to the State of the Towns immediately after the Conquest.1

DOVERE (Dover).

Dovere tempore regis Edwardi reddebat xviii libras, de quibus denariis habebat rex E. duas partes et comes Godwinus tertiam: contra hoc habebant canonici de Sancto Martino medietate maliam. Burgenses dederunt xx naves regi una vice in anno ad xv dies; et in unaquaque navi erant homines xx et unus. Hoc faciebant pro eo quod eis perdonaverat sacam et socam. Quando Missatici regis veniebant ibi, dabant pro caballo transducendo iii denarios in hieme et ii in æstate. Burgenses vero inveniebant stiremannum et unum alium adjutorem: et sí plus opus esset, de pecunia ejus conducebatur.

A festivitate S. Michaelis usque ad festum sancti Andreæ, Treuva (i. e. pax) regis erat in villa. Si quis eam infregisset, inde præpositus regis accipiebat communem emendationem.

Quicumque manens in villa assiduus reddebat regi consuetudinem, quietus erat de thelonio per totam Angliam. Omnes hæ consuetudines erant ibi, quando Wilhelmus rex in Angliam venit. In ipso primo adventu in Angliam, fuit ipsa villa combusta; et ideo pretium ejus non potuit computari quantùm valebat, quando episcopus Baiocensis eam recepit. Modo appretiatur xl lib. et tamen præpositus inde reddit liv lib., Regi quidem xxiiii lib. de denariis qui sunt xx in Ora, comiti vero xxx lib. ad numerum.

In Dovere sunt xxix mansuræ, de quibus rex perdidit consuetudinem. De his habet Robertus de Romenel duas. Radulfus de Curbespine iii. Wilhelmus filius Tedaldi i. Wilhelmus filius Ogeri i. Wilhelmus filius Tedoldi et Robertus Niger vi. Wilhelmus Gaufredi iii.; in quibus erat Gihalla burgensium. Hugo de Montforts i domum. Durandus i. Ranulphus de Columbel i. Wadardus vi. Filius Modberti unam. Et hi omnes de his domibus revocant episcopum Baiocensem ad protectorem et liberatorem (vel datorem.)

De illa mansura quam tenet Ranulfus de Columbels, quæ fuit cujusdam exulis (vel utlagi), concordant quod dimidia terra est regis, et Ranulphus ipse habet utrunque. Hunfridus (Loripes) tenet i mansuram, de qua erat forisfactura dimidia regis. Rogerus de Ostreham fecit quamdam domum super aquam regis, et tenuit huc usque consuetudinem regis. Nec domus fuit ibi T. R. E.

CANTUARIA (Canterbury.)

In civitate Cantuaria habuit rex Edwardus l et i Burgenses, reddentes gablum, et alios cc et xii super quos habebat sacam et socam, et iii molendina de xl sol. Modo Burgenses gablum reddentes sunt xix. De xxxii aliis, qui fuerunt, sunt vastati xi in fossato civitatis: et archiepiscopus habet ex eis vii, et abb. S. Augustini alios xiv pro excambio castelli; et adhuc sunt cc et xii burgenses, super quos habet rex sacam et socam et molend. iii reddunt c et viii sol. et theloneum redd lxviii sol. Ibi viii acræ prati, quæ solebant esse legatorum regis, modo reddunt de censu xv sol. et mille acræ silvæ infructuosæ de qua exeunt xxiv solidi. Intra totum T. R. E. valuit li lib. et tantumdem quando vicecomes (Hamo) recepit; et modo l lib. appreciatur. Tamen qui tenet nunc reddit xxx lib. arsas et pensatas et xxiv lib. ad numerum. Super hæc omnia habet vicecomes c et x sol.

Burgenses habuerunt xlv mansuras extra civitatem, de quibus ipsi habebant gablum et consuetudinem; rex autem habebat sacam et socam. Ipsi quoque burgenses habebant de rege xxxiii acras terræ in gildam suam. Has domus et hanc terram tenet Ranulfus de Columbels; habet etiam quatuor xxi acras terræ super hæc, quas tenebant burgenses in alodia de rege. Tenet quoque v acras terræ, quæ juste pertinent uni ecclesiæ. De his omnibus revocat isdem Ranulfus ad protectorem epis. Baiocensem.

Radulfus de Curbespine habet iv mansuras in civitate, quas tenuit quædam concubina Heraldi, de quibus est saca et soca regis, sed usque nunc non habeit.

Isdem Radulfus tenet alias xi mansuras de Epispoco (Baiocens) in ipsa civitate quæ fuerunt Sbern Biga, et reddunt xi sol. et ii denarios et i obolum. Per totam civitatem Cantuariæ habet rex sacam et socam, excepta terra Ecclesiæ S. Trinitatis et S. Augustini, et Eddewe reginæ, et Alnold cild, et Eiber Biga, et Siret de Cilleham.

ROVECESTER (Rochester.)

Civitas Rovecester T. R. E. valeb. c sol. Quando episcopus recepit, similiter. Modo val. xx lib. tamen ille qui tenet reddit xl lib.

CASTRUM HARUNDEL (Arundel.)

Robertus filius Tetbaldi habet (in castro Harundel) ii hagas de xii sol. et de hominibus extraneis habet suum theloneum. Morinus habet consuetudinem de ii burgensibus de xii denar. Ernaldus unum burgensem de xii denariis. S. Martinus i burgensem de xii denariis. Radulfus unam hagam de xii denariis. Will. v hagas de v sol. Nigellus v hagas quæ faciunt servitium.

BURGUM DE LEWES (Lewes.)

Burgum de Lewes T. R. E. reddebat vi libras et iv sol. et iii obolos de gablo et de theloneo. Ibi rex E. habebat cxxvii burgenses in dominio. Eorum consuetudo erat, si rex ad mare custodiendum sine se mitterre suos voluisset, de omnibus hominibus, cujuscunque terra fuisset, colligebant xx sol. et hos habebant qui in navibus arma custodiebant. Qui in burgo vendit, dat præposito nummum; et qui emit, alium. De bove obolum. De homine iv denarios, quocumque loco emat infra rapum.

Sanguinem fundens emendat per vii sol. et iv denarios. Adulterium vel raptum faciens, viii sol. et iv denarios emendat homo, et femina tantundem. Rex habet hominem adulterum, archiepiscopus feminam. De fugitivo si recuperatus fuerit viii sol. et iv denarios. Cum moneta revocatur, dat xx sol. unusquisque monetarius. De his omnibus erant ii partes regis et tertia comitis. Modo per omnia reddunt Burgens. sicut tunc, et xxxviii sol. de super plus. De rapo de Pevenesel. xxxix mansuræ hospitatæ et xx inhospitatæ, ex quibus rex habet xxvi sol. et vi denarios et de his habet Will. do Warene medietatem. T. R. E. valebant xxvi lib. Rex medietatem et comes aliam habet. Modo val. xxxiv lib. et de nova moneta c sol. et xviii.

De his omnibus habet Will. medietatem et rex alteram.

GILDEFORD (Guildford.)

In Gildeford habet rex Willelmus lxxv hagas, in quibus manent clxxv homines. T. R. E. reddebant xxiii lib. et iii denarios. Modo appreciantur xxx lib. et tamen reddunt xxii lib. De supra dictis hagis habet Ranulfus clericus iii hagas, ubi manent vi homines; et inde habet isdem Ranulfus sacam et socam, nisi commune geldum in villa venerit, unde nullus evadat. Si homo ejus in villa delinquit, et divadiatus evadat, nil inde habet præpositus regis. Si vero calumniatus ibi fuerit et divadiatus, tunc habet rex emendam. Sic tenuit eas Stigandus (arch.)

Ranulfus (vicecomes) tenet i hagam, quam huc usque tenuit de episcopo Baiocensi: homines vero testificantur quia non adjacet alicui manerio, sed qui tenebat eam T. R. E. concessit eam Tovi præposito villæ pro emendatione unius suæ forisfacturæ.

Altera domus est quam tenet præpositus episcopi Baiocensis de Manerio Bronlei. De hoc dicunt homines de comitatu, quod non habet ibi aliam rectidudinem, nisi quod quandam viduam, cujus erat domus, accepit præpositus villæ, et ideo misit episcopus domum illam in suo manerio et huc usque perdidit rex consuetudines, episcopus autem habet.

Dicunt etiam homines qui juraverunt de alia domo quæ jacet in Brunlei, propter hoc tantum quod præpositus Ple ipsa villa fuit amicus hominis illius qui hanc domum habebat, et eo mortuo convertit eam ad M. de Bronlei.

Walterannus quoque desaisivit quendam hominem de una domo, unde rex E. habebat consuetudinem. Modo tenet eam Otbertus cum consuetudine, sicut dicit, per regem W. Robertus de Watevile tenet i domum quæ reddebat omnem consuetudinem T. R. E. Modo nichil reddit.

WALINGFORD (Wallingford.)

In Burgo de Walingeford habuit rex Edwardus viii. virgatas terræ: et in his erant ccvxxvi hagæ, reddentes xi lib. de gablo, et qui ibi manebant faciebant servitium regis cum equis vel per aquam usque ad Blidberiam, Reddinges, Sudtone, Besentone, et hoc facientibus dabat præpositus mercedem (vel conredium) non de censu regis, sed de suo.

Modo sunt in ipso Burgo consuetudines omnes ut ante fuerunt. Sed de hagis sunt xiii minus pro castello, sunt viii destructæ, et monetarius habet unam quietam, quamdiu facit monetam. Saulf de Oxenford habet unam; filius Alsi de Ferendone unam, quam rex ei dedit, ut dicit Hunfridus; Wisdelew habet unam, de qua reclamat regem ad Warant. Nigellus unam de Henrico per hæreditatem Soarding, sed burgenses testificantur se nunquam habuisse. De istis xiii non habet rex consuetudinem et adhuc Will. de Ware habet unam hagam, de qua rex non habet consuetudines, etc.

DORECESTRE (Dorchester.)

In Dorecestre, tempore regis Edwardi, erant clxxii domus. Hæ pro omni servitio regis se defendebant et geldebant pro x hid. scilicet ad opus huscarlium unam markam argenti, exceptis consuetudinibus quæ pertinent ad firmam noctis. Ibi erant ii monetarii, quisque eorum reddebat regi unam markam argenti et xx sol. quando moneta vertebatur.

Modo sunt ibi quatuor xx et viii domus, et c penitus destructæ a tempore Hugonis vicecomitis usque nunc.

BRIDEPORT (Bridport.)

In Brideport, tempore regis Edw. erant cxx domus et ad omnes servitium regis defendebant se et geldebant pro v hidis; scilicet ad opus huscarlium regis dimid. markam argenti, exceptis consuetudinibus quæ pertinent ad firmam unius noctis: ibi erat unus monetarius, reddebat regi i mark. argenti et xx sol. quando moneta vertebatur.

Modo sunt ibi c domus et xx sunt ita destructæ, quod qui in eis manent geld. solvere non valent.

WARHAM (Wareham.)

In Warham tempore regis Edwar. erant cxliii domus in domin. regis. Hæc villa ad omne servitium regis se defendebat et geldebat pro x hid. scilicet i markam argenti huscarlis regis, exceptis consuetudinibus quæ pertinent ad firmam unius noetis; ibi erant ii monetarii, quisque reddebat i markam argenti regi, et xx sol. quando moneta vertebatur.

Modo sunt ibi lxx domus et lxiii sunt penitus destructæ à tempore Hugonis vicecomitis, etc.

SCEPTESBERIE (Shaftesbury.)

In burgo Sceptesberie T. R. E. erant c et iv domus in dominio regis. Hæc villa ad omne servitium regis se defendebat, et geldebat pro xx hid. scilicet ii mark. argenti huscarlis regis; ibi erant iii monetarii, quisque reddebat i mark. argenti et xx sol. quando moneta vertebatur, etc.

EXONIA (Exeter.)

In civitate Exonia habet rex ccc domus xv minus, reddentes consuetudinem: hæc reddit xviii lib. per annum. De his habet B. Vicecomes vi lib. ad pensum et arsuram, et Columus xii lib. ad numerum, in ministeriis Eddid reginæ.

In hac civitate sunt vastatæ xlviii domus, postquam rex venit in Angliam.

Hæc civitas, T. R. E., non geldebat nisi quando Londonia, et Eboracum, et Wibtonia geldebant, et hoc erat dimid. markam argenti, ad opus militare. Quando expeditio ibat per terram aut per mare, serviebat hæc civitas quantum v hidæ terræ. Barnestapla vero et Lidesord et Totenais serviebat quantum ipsa civitas.

Burgenses Exoniæ urbis habent extra civitatem terram xii carucarum, quæ nullam consuetudinem reddunt nisi ad ipsam civitatem.

BURGUM HERTFORD (Hertford.)

Burgum Hertforde pro x hidis se defendebat T. R. E. et modo non facit. Ibi erant cxlvi Burgenses in soca regis Edwardi, nullam consuetudinem reddiderunt nisi geldum regis quando colligebatur.

OXENEFORD (Oxford.)

Tempore regis Edwardi reddebat Oxeneford pro theloneo et gablo et omnibus aliis consuetudinibus per annum, regi quidem xx lib. et vi sextaria mellis, comiti vero Algaro x lib. adjuncto molino quem infra civitatem habebat. Quando rex ibat in expeditionem, burgenses xx ibant cum eo pro omnibus aliis, vel xx lib. dabant regi, ut omnes essent liberi.

Modo reddit Oxeneford lx lib. ad numerum de xx in Ora.

In ipsa villa, tam intra murum quam extra, sunt ccxliii domus reddentes geld. et exceptis his sunt ibi quingentæ domus, xxii minus, ita vastatæ et destructæ quod geldum non possent reddere.

Rex habet xx mansiones murales quæ fuerunt Algari (comitis) T. R. E. reddentes tunc et modo xiv sol. ii denar. minus, etc.

Propterea vocantur murales mansiones quia si opus fuerit, et rex præcepit, murum reficient viz. unam ex his habuit antecessor Walterii dono regis E. ex viii virg. quæ consuetudinariæ erant T. R. E., etc.

Hi omnes præscripti tenent has prædictas mansiones liberas propter reparationem muri.

Omnes mansiones quæ vocantur murales T. R. E. liberæ erant ab omni consuetudine, excepta expeditione et muri reparatione.

Alwimus i (tenet) domum liberam pro muro reficiendo; de hac habet xxxii den. per annum. Et si murus, dum opus est, per eum qui debet non restauratur, aut xl sol. regi emendabit, aut domum suam perdit.

Omnes burgenses Oxeneford habent communiter extra murum pasturam reddentem vi sol. et viii denarios.

GLOWECESTRE (Gloucester.)

Tempore regis Edwardi reddebat civitas de Glowecestre xxxvi lib. numeratas et xii sectaria mellis ad mensuram burgi, et xxxvi dicras ferri et c virgas ferreas ductiles ad clavos navium regis, et quasdam alias minutas consuetudines in aula et in camera regis.

Modo reddit ipsa civitas regi lx lib. de xx in Ora; et de moneta habet rex xx lib., etc., cum alia consuetudine, quæ dat gablum sed aliam consuetudinem retinet.

Omnes istæ mansiones reddebant regalem consuetudinem T. R. E. Modo rex W. nichil inde habet, etc., sed etiam domus erant ubi sedet castellum, etc.

WIRECESTRE (Worcester.)

In civitate Wirecestre, habebat rex Edw. hanc consuetudinem. Quando moneta vertebatur, quisque monetarius dabat xx sol. ad Lundoniam pro cuneis monetæ accipiendis. Quando comitatus geldebat, pro xv hid. se civitas adquietabat. De eadem civitate habebat ipse rex x lib. et comes Edvinus viii lib. Nullam aliam consuetudinem ibi rex capiebat, præter censum domorum, sicut unicuique pertinebat. Modo habet rex W. in dominio et partem regis et partem comitis. Inde reddit vicecomes xxiii lib. et v sol. ad pensum, de civitate et de dominicis maneriis regis reddebat cxxiii lib. et iv sol. ad pensum. De comitatu vero reddebat xvii lib. ad pensum. Et adhuc reddit x lib. denariorum de xx in Ora, aut accipitrem (norresc) et adhuc c sol. reginæ ad numerum, et xx sol. de xx in Ora pro summario. Hæ xvii libræ ad pensum et xvi lib. ad numerum sunt de placetis comitatus et hundretis, et si inde non accipit, de suo proprio reddit.

HEREFORD (Hereford.)

In Hereford civitate tempore regis Edwardi erant c et iii homines commanentes intus et extra murum, habebant has subterscriptas consuetudines.

Si quis eorum voluisset recedere de civitate, poterat concessu præpositi domum suam vendere alteri homini, servitium debitum inde facere volenti, et habebat præpositus tertium denarium hujus venditionis. Quod si quis paupertate sua non potuisset servitium facere, relinquebat sine precio domum suam præposito, qui providebat ne domus vacua remaneret et ne rex careret servitio.

Intra murum civitatis unaquaque integra masura reddebat vii denarios et obolum, et iv denarios ad locandos caballos, et iii diebus in Augusto secabat ad Maurdine, et una die ad fenum congregandum erat, ubi vicecomes volebat. Qui equum habebat ter in anno pergebat cum vicecomite ad placita et ad hundret ad Urmelavia. Quando rex venatui instabat, de unaquaque domo per consuetudinem ibat unus homo ad stabilitionem in silva. Alii homines non habentes integras masuras, inveniebant inewardos ad aulam, quando rex erat in civitate.

Burgensis cum caballo serviens, cum moriebatur, habebat rex equum et arma ejus. De eo qui equum non habebat, si moreretur, habebat rex aut x sol. aut terram ejus cum domibus.

Si quis morte præventus non divisisset quæ sua erant, rex habebat omnem ejus pecuniam. Has consuetudines habebant in civitate habitantes et alii similiter extra murum manentes, nisi tantum quod integra masura foris murum non dabat nisi iii denar. et obolum. Aliæ consuetudines erant communes.

Cujuscunque uxor brazabat intus et extra civitatem, dabat x denarios per consuetudinem.

Sex fabri erant in civitate: quisque eorum de sua forgia reddebat unum denarium, et quisque eorum faciebat cxx ferra de ferro regis, et unicuique eorum dabantur iii denarii inde per consuetudinem, et isti fabri ab omni alio servitio erant quieti.

Septem monetarii erant ibi. Unus ex his erat monetarius episcopi. Quando moneta renovabatur, dabat quisque eorum xviii sol. pro cuneis recipiendis; et ex eo die quo redibant usque ad unum mensem, dabat quisque eorum regi xx sol. et similiter habebat epis. de suo monetario xx sol.

Quando veniebat rex in civitatem quantum volebat denar. faciebant ei monetarii, de argento scilicet regis, et hi vii habebant sacam et socham suam.

Moriente aliquo regis monetario, habebat rex xx sol. de relevamento. Quod si moreretur non diviso censu suo, rex habebat omnem censum.

Si vicecomes iret in Wales cum exercitu, ibant hi homines cum eo. Quod si quis ire jussus non iret, emendabat regi xl sol.

In ipsa civitate habebat Heraldus (comes) xxvii burgenses, easdem consuetudines habentes quas et alii burgenses.

De hac civitate reddebat præpositus xii lib. regi (E.) et vi lib. comiti (Heraldo) et habebat in suo censu supradictas omnes consuetudines.

Rex vero habebat in suo dominio tres forisfacturas, hoc est pacem suam infractam, et heinfaram, et forestellum.

Quicunque horum unum fecisset, emendabat c sol. regi cujuscumque homo fuisset.

Modo habet rex civitatem Hereford in dominio, et anglici burgenses ibi manentes habent suas priores consuetudines: Francigenæ vero burgenses habent quietas per xii denarios omnes forisfacturas, præter tres supradictas.

Hæc civitas reddit regi lx lib. ad numerum, de candidis denariis, intra civitatem et xviii maneria quæ in Hereford reddunt firmas suas, computantur cccxxxv lib. et xviii sol. exceptis placitis de hund. de comitatu.

GRENTEBRIGE (Cambridge.)

Burgum de Grentebrige pro uno hundret se defend T. R. E. In hoc Burgo fuerunt et sunt decem custodiæ. In prima custodia liv masuræ, ex his ii sunt vaste. In hac prima custodia habet Alanus comes v burgenses nichil reddentes, etc. Hæc eadem una custodia pro duabus computabatur T. R. E.; sed pro castro sunt destructæ xxviii domus.

In secunda custodia fuerunt xlviii masuræ T. R. E., etc.

In tercia custodia T. R. E. fuerunt xli masuræ, etc.

In quarta custodia T. R. E. fuerunt xlv masuræ.

De consuetudinibus hujus villæ vii lib. per annum, et de Landgable vii lib. et ii Oræ et duo denar.

Burgenses T. R. E. accommodabant vicecomiti carrucas suas ter in anno. Modo novem vicibus exiguntur.

Nec averas nec currus T. T. E. inveniebant, quæ modo faciunt per consuetudinem impositam. Reclamant autem super Picotum vicecomitem, communem pasturam sibi per eum (et ab eo) ablatam.

De Harieta Lagemannorum habuit isdem Picot. vii lib. et unum palfridum, et unius militis arma.

HUNTEDUN (Huntingdon.)

Huntedun burg defendebat se ad geld. regis pro quarta parte de hyrstingestan hund. pro l hid.; sed modo non geldat ita in illo hund. postquam rex W. geldum monetæ posuit in burgo. De toto hoc burgo exibant T. R. E. de Landgable x lib. inde comes tertiam partem habebat, rex duas. De hoc censu remanent nunc supra xx mansuræ, ubi castrum est xvi sol. et viii denar. inter comitem et regem. Præter hæc habebat rex xx lib. et comes x lib. de firma burgi, aut plus aut minus, sicut poterat collocare partem suam, etc.

Hanc terram colunt burgenses, et locant per ministros regis et comitis. Infra prædictum censum sunt iii piscatores iii sol. reddentes.

In hoc burgo fuerunt iii monetarii reddentes xl sol. inter regem et comitem; sed modo non sunt. T. R. E. reddebant xxx lib., modo similiter.

BEDEFORD (Bedford.)

Bedeford T. R. E. pro dimidio hund, se defendebat, et modo facit, in expeditione et in navibus. Terra de hac villa nunquam fuit hidata, nec modo est, præter unam hidam, quæ jacuit in ecclesia S. Pauli in elemosina, etc.

LEDECESTRE (Leicester.)

Civitas de Ledecestre tempore regis Edwardi reddebat per annum regi xxx lib. ad numerum de xx in Ora et xv sextaria mellis.

Quando rex ibat in exercitu per terram, de ipso burgo xii burgenses [Editor: illegible word] cum eo. Si vero per mare in hostem ibat, mittebant ei iv equos de eodem burgo usque Londoniam, ad comportandum arma, vel alia quæ opus esset.

Modo habet rex W. pro omnibus redditibus civitatis ejusdem et comitatus xlii lib. et x sol. ad pondus; pro uno accipitre x lib. ad numerum: pro summario xx sol. De monetariis xx lib. per annum de xx in Ora. De his xx lib. habet Hugo de Grentemaisnil tertium denarium.

WARWIC (Warwick.)

In burgo de Warwic, habet rex in dominio suo cxiii domus, et barones regis habent cxii de quibus omnibus rex habet geldum suum, etc. Episcopus de Wirecestre habet lx masuras, et sic de cæteris; præter has supradictas masuras sunt in ipso burgo xix burgenses qui habent xix masuras cum saca et soca et omnibus consuetudinibus et ita habebant T. R. E.

SCIROPESBERIE (Shrewsbury.)

Hæc civitas T. R. E. geldabat pro c hidis. De his habebat S. Almundus ii hid. et sic de ceteris.

Dicunt Angligenæ burgenses de Sciropesberie multùm grave sibi esse, quod ipsi reddunt totum geldum, sicuti reddebant T. R. E. quamvis castellum comitis occupaverit li masuras et aliæ l masuræ sint vastatæ, et xliii Francigenæ burgenses teneant masuras geldantes T. R. E. et abbatiæ quam facit ibi comes dederit ipse xxxix burgenses, olim similiter cum aliis geldantes.

Intra totum sunt cc masuræ, vii minus, quæ non geldant.

EBORACUM (York.)

In Eboraco civitate tempore regis Edwardi præter scyram archiepiscopi fuerunt vi scyræ; una ex his est vastata in castellis.

In quinque scyris fuerunt mille et quadringentæ et xviii mansiones hospitatæ. De una harum scyrarum habet archiepiscopus adhuc tertiam partem. In his nemo alius habebat consuetudinem nisi ut burgensis, præter Merlesvainan una domo quæ est infra castellum, et præter canonicos ubi[Editor: illegible letter]unque mansissent, et præter iv judices, quibus rex dabat hoc donum per [Editor: illegible letter]num brevem, et quamdiu vivebant.

Archiepiscopus autem de sua scyra habebat plenam consuetudinem.

De supra dictis omnibus mansionibus sunt modo hospitatæ in manu regis reddentes consuetudinem quadringentæ, ix minus, inter magnas et parvas; et cccc mansiones non hospitatæ, quæ reddunt melior i denarium. et aliæ minus; et quingentæ et xl mansiones ita vacuæ, quod nil omnino reddunt, et cxlv mansiones tenent Francigenæ.

LINCOLIA (Lincoln.)

In civitate Lincolia erant, tempore regis Edwardi, novies centum et lxx mansiones hospitatæ. Hic numerus Anglice computatur i centum pro cxx.

In ipsa civitate erant xii Lagemanni, id est habentes sacam et socam, Hardecnut, Suartin, F. Grimboldi, Ulf filius Suertebrand, qui habuit Thol et Them, Walraven, Alwold, Brictric, Guret, Ulbert, Godric, F. Eddeve, Siward (presbyter), Leuwine (presbyter), Aldeve (presbyter).

Modo sunt ibi totidem habentes similiter sacam et socam. Suardinc (i) loco Hardecnut patris sui, Suartinc (ii), Sortebrand (iii) loco Ulf patris sui, Agemund (iv) loco Walraven patris sui, Aluwold (v), Goduinus (vi) filius Brictric, Normanus (vii), Crassus loco Guret, Ulbert (viii), frater Ulf adhuc vivit, Pethrus (ix) de Valonges loco Godric filii Eddeve, Ulnoldus (x) presbyter loco Siward, presb. Buruolt (xi) loco patris sui Leuwine, qui modo est monachus, Ledewinus (xii) filius Ravene loco Aldene presbyteri.

Tochi filius Outi habuit in civitate xxx mansiones præter suam hallam, et ii ecclesias et dimidiam; et suam hallam habuit quietam ab omni consuetudine et super alias xxx mansiones habuit locationem, et præter hoc de unaquaque unum denarium, id est Langdable. Super has xxx mansiones habebat rex theloneum et forisfacturam, ut burgenses juraverunt. Sed his jurantibus contradicit Ulviet presbyter, et offert se portaturum judicium quod non ita est sicuti dicunt, etc.

Radulfus Pagenel habet i mansionem, etc., et sic de ceteris.

Aluredus nepos Turoldi habet iii. Toftes de terra sybi, quantum rex sibi dedit, in quibus habet omnes consuetudines, præter geldum de Monedagio.

Consuetudines regis et comitis in Sudlincolia reddunt xxiii lib.

In Nortreding consuetudines regis et comitis reddunt xxiv lib.

In Westreding consuetudines regis et comitis reddunt xii lib.

In Sudtreding consuetudines regis et comitis reddunt xv lib.

Pax manu regis vel sigillo ejus data, si fuerit infracta, emendatur per xviii hundret. Unum quoque hund. solvit viii lib. duodecim. hund. emendant regi et vi comiti.

NORWIC (Norwich.)

Hoc de Norwic. In Norwic erant tempore regis Edwardi mcccxx burgenses. Quorum unas ita dominicus regis, ut non posset recedere nec homagium facere sine licentia ipsius cui erat nomen Edstan, etc.

Tota hæc villa reddebat T. R. E. xx lib. regi et comiti x lib. et præter hoc xxi sol. et iv denar. præbendarios, et vi sextarios mellis, et i ursum et [Editor: illegible word] canes ad ursum; et modo lxx lib. pensum regis et c sol. ad numerum de gersuma reginæ, et i asturconem et xx lib. blancas comiti et xx sol. gersuma ad numerum G., etc.

Franci de Norwic in novo burgo xxxvi burgenses et vi Anglici et ex annua consuetudine reddebat unusquisque v denar. præter forisfacturas. De hoc toto habebat rex rex ii partes et comes tertiam. Modo xli burgenses franci in dominio regis et comitis et Rogerius Bigot habet l et sic de aliis.

Tota hæc terra burgensium erat in dominio comitis Rad. et concessit eam regi in commune ad faciendum burgum inter se et regem, ut testatur vicecomes. Et omnes terræ istæ, tam militum quam burgensium, reddunt regi suam consuetudinem.

CESTRE (Chester.)

Civitas de Cestre, tempore regis Edwardi, geldabat pro l hidis. Tres et dimidium, quæ sunt extra civitatem (hoc est, una hida et dimidium ultra pontem, et duæ hidæ in Neutone, et Redolive et in burgo episcopi); hæ geldabant cum civitate.

Tempore regis Edwardi erant in ipsa civitate cccc et xxxi domus geldantes; et præter has habebat episcopus lvi domus geldantes. Tunc reddebat hæc civitas x marcas argenti et dimidiam: duæ partes erant regis et tertia comitis...

Tempore regis Edwardi erant in civitate hac septem monetarii, qui dabant septem libras regi et comiti extra firmam, quando moneta vertebatur.

Tunc erant xii judices civitatis; et hi erant de hominibus regis et episcopi et comitis; horum si quis de hundret remanebat die quo sedebant, sine excusatione manifesta, x solidis emendabat inter regem et comitem.

Ad murum civitatis et pontem reædificandum de unaquaque hida comitatus unum hominem venire præpositus edicebat; cujus homo non veniebat, dominus ejus xl solidos emendabat regi et comiti; hæc forisfactura extra-firmam erat.

Hæc civitas tunc reddebat de firma xlv libras, et tres timbres pellium martrinium; tertia pars erat comitis et duæ regis.

Quando Hugo comes recepit, non valebat nisi xxx libras. Valde enim erat vastata: ducentæ et quinque domus minus ibi erant quam tempore regis Edwardi fuerunt: modo totidem sunt ibi quot invenit.

Hanc civitatem Mundret tenuit de comite pro lxx libris et una marka auri.

Ipse habuit ad firmam, pro l libris et una marka auri, omnia placita comitis in comitatu et hundretis præter Inglefeld.

Terra in qua est templum sancti Petri, quam Robertus de Rodelend clamabat ad Teiland (sicut diratiocinavit comitatus), nunquam pertinuit ad manerium extra civitatem, sed ad burgum pertinet, et semper fuit in consuetudine regis et comitis, sicut aliorum burgensium.

No. XVI. (page 263.)

Narrative of the Exploits and Death of Hereward.1

  • Un an après l’évesque Elwine
  • Et Siward Bern en la marine
  • Meurent d’Escoce od noef esnecces,
  • Tresq’en Humbre siglent ès brecces.
  • Li quiens Morgar encontre vint,
  • Ès niefs entra, od eus se tint;
  • A Welle encontrèrent les Englois,
  • Fuiz sont à Willam li rois.
  • Tant ont parlé de compaignie,
  • Chescuns vont faire à autre aie.
  • Un gentil home lur sire estoit.
  • Des utlaghes mult i avoit.
  • Par la terre sont alez
  • Et vont degastant le régné.
  • Li rois Willam, quant il ceo sout,
  • Mult fu irez, si l’en pesout;
  • S’ost somonst, manda guerroiers,
  • François, Anglois et chevaliers;
  • Devers la mier mist marinaus,
  • Bucecarles, valez as peaus
  • E autres genz, dont tant i out.
  • Nul des assis aler n’i pout;
  • E derichef par les boscages
  • Furent gardez tuz les passages,
  • E li marchis tut environ
  • Fut bien gardé par contençon.
  • Après ceo comanda li rois
  • Faire ponz outre les marois
  • Et dist que tuz les destruieroit;
  • Jà nuls n’en eschaperoit.
  • Quant il ceo seurent en Ely,
  • Si se sont mis en sa merci;
  • Tuz alèrent merci crier
  • Fors Ereward, qui mult fu bier.
  • Il eschapa od poi de gent,
  • Geri od lui, un son parent
  • Od eus eurent v compaignons.
  • Uns homs qui amenoit peissons
  • As gardeins long le mareis,
  • Fist qe prodom et qe surpreis
  • En un batel les recuillit,
  • De ros, de glais tuz les coverit,
  • Vers les gardeins prist à nager.
  • Si come un soir deit anuiter,
  • Vint près des loges od sa nief.
  • François estoient en un tref,
  • Wid le viesconte en ert seignour,
  • Bien conuissoit le pescheour,
  • Et bien seurent q’il venoit,
  • De lui nule garde n’avoit;
  • Le pescheour virent nager,
  • Nuit ert et sistrent au manger.
  • Fors de la nief ist Ereward,
  • De hardement sembloit leopard,
  • Si compaignon apres issirent,
  • Desouz un bois le tref choisirent.
  • A eus ala le pescheour,
  • Ereward ert seins son seignour.
  • Q’en dirroie? Li chevaler
  • Furent suspris à lur manger.
  • Cil entrent, haches en lur mains;
  • De bien ferir ne sont vilains,
  • Normanz occistrent et desconfirent,
  • Cil qui poeient s’enfuirent.
  • Grant fut l’effrei par les osteaus,
  • De la fuite sont communaus,
  • Chevaus lessent enseelez.
  • Les outlaghes i sont montez
  • Tut à leisir et seinement,
  • Onques n’eurent desturbement;
  • A eise erent de fere mal.
  • Chescuns choisit très bon cheval.
  • Li bois sont près, enz sont entré,
  • Il n’alèrent pas esgarré,
  • Bien seurent tut cel païs,
  • Mult i avoit de lur amis.
  • A une ville où sont turnez
  • Trovèrent x de lur privez.
  • Od Ereward cil se sont pris,
  • Einz furent vi ore sont plus de dis.
  • Dis e huit sont li compaignon;
  • Einz qu’il passèrent Huntedon,
  • Eurent cent homes bien armez,
  • De Ereward liges privez.
  • Si home erent et si fideil.
  • Einz qu’au demain levast soleil,
  • vii cenz sont à lui venuz,
  • En Bruneswald l’ont aconseuz
  • Ore fut grant la compaignie
  • Une cité ont assaillie,
  • Burgh assaillirent cil forfet:
  • Bien tost en fut le meur tut fret
  • Entrent dedenz, assez ont pris
  • Or et argent et veir et gris.
  • Autre hernois i ont assez,
  • La chose as moignes ont tensez.
  • D’ilœc s’en vont à Estamford,
  • De ceo que pernent ne font tort;
  • Car li burgois eurent bracé
  • Que Ereward en fut déchacé,
  • Meslé l’eurent envers le roi
  • A mult grant tort et à deslei.
  • S’il se vengoit, ne fut nul tort,
  • De ceux de Burgh et de Stanford.
  • Qu’en dirroie? Par plusurs anz
  • Tint Ereward contre Normanz,
  • Il et Winter son compaignon
  • E dan Geri un gentil hom,
  • Alveriz, Grugan, Saiswold, Azecier.
  • Icil et li altre guerreier
  • Guerreièrent issi Franceis;
  • Si un d’els encontrout treis
  • Ne s’en alasent sanz asalt.
  • Ço pert uncore en Bruneswald,
  • Là ù Gier se combati,
  • Ki mult fu fort e fier e hardi.
  • Lui setme asailli Hereward,
  • Sul par son cors, n’i out reguard,
  • Les quatre oscist, les treis fuirent:
  • Naffrez, sanglant, cil s’en partirent
  • En plusurs lius ceo avint.
  • En contre vii très bien se tint,
  • De vii homes avoit vertu,
  • Onques plus liardi ne fut veu.
  • Par plusurs anz tant guerroia
  • Si qe une dame le manda,
  • Que de li out oi parler;
  • Par meinte foiz l’ad fet mander
  • Q’à lui vensist, si li plesoit;
  • L’onor son pière li dorroit;
  • Et, s’il la pernoit à muiller,
  • Bien porroit François guerreier.
  • Ceo fut Alfued qe ço manda
  • A Ereward, qe mult ama;
  • Par plusurs foiz tant le manda
  • Qe Ereward s’apresta.
  • Vers lui ala ad mult de gent,
  • Triwes avoit tut veirement,
  • Au roi se devoit acorder;
  • Dedenz cel mois passer la mer
  • Devoit pur guerroier Mansaus,
  • Qui ont au roi tolet chasteaus.
  • Il i avoit ainceis esté,
  • Walter del Bois avoit maté,
  • Et dan Geffrei cil de Meine
  • Tint en prison une simeine.
  • Ereward, qui doit aler en pees,
  • D’or et d’argent avoit meint fès.
  • Quant li Normant ceo entendirent.
  • Fruissent la pès, si l’assaillirent,
  • A son manger l’ont assailli.
  • Si Ereward en fust garni,
  • Le plus hardi semblast couard.
  • Malement le gaita Aaelward,
  • Son chapelein: le deust gaiter,
  • Si s’endormit sus un rocher.
  • Qu’en dirroie? Suspris i fu;
  • Mès gentement s’est contenu,
  • Si se contint come leon,
  • Il et Winter son compaignon.
  • Quant nul haubert n’i pout aveir
  • Ne ses armes pur soi armer,
  • Ne sur destrer ne pout saillir,
  • Un escu prist q’il vist gisir
  • Et une lance et une espée.
  • L’espée ceinst, si l’ad nuée,
  • Devant trestuz ses compaignuns
  • S’est acemez come uns leons,
  • Mult fièrement dist as François:
  • “Triwes m’avoit doné li rois;
  • Mès vus venez ireement,
  • Le mien pernez, tuez ma gent,
  • Suspris m’avez à mon manger;
  • Fel traitres, vendrai moi cher.”
  • iii gavelocs un sergant tint,
  • Sis homs estoit, devant li vint,
  • L’un en bailla à son seignour.
  • Un chevalier aloit entour,
  • Par tout le champ aloit quérant
  • E Ereward mult demandant.
  • De ses homes aveit oscis
  • E morz getez dès-ci k’à dis.
  • Si come il l’alout demandant,
  • Li bier li est venu devant,
  • Le gaveloc i fet aler,
  • Parmi l’escu le fet voler.
  • L’auberc rumpit, pas ne se tint,
  • Le queor trencha, issi avint;
  • E cil chait, ne pout el estre,
  • A son morir n’ont point de prestre.
  • Donc l’assaillirent li Normant,
  • Traient à lui et vont lançant,
  • De totes parz l’avironèrent,
  • En plusurs lius son cors nafrèrent;
  • Et il fiert eus come sengler
  • Tant com la lance pout durer;
  • Et quant la lance li faillit,
  • Del brant d’ascer grant coup férit.
  • Tiel le quida mult vil trover,
  • De son cors l’estuet achater;
  • Et quant le trœvent si amer,
  • Asquanz n’i osent arester;
  • Car il férit vigerousemens,
  • Si’s requist menu e sovent,
  • Od s’espée iiii en occist,
  • Dès qu’il fiert le bois retentist;
  • Mès donc brusa le brant d’ascer
  • Desus l’elme d’un chevalier,
  • Et il l’escu en ses mains prist,
  • Si en fiert qe ii Franceis occist;
  • Mès iiii vindrent à son dos
  • Qui l’ont féru par mi le cors,
  • Od iiii lances l’ont féru;
  • N’est merveille s’il est cheu,
  • A genuillons s’agenuilla,
  • Par tiel air l’escu getta
  • Que uns de ceus qi l’ont féru
  • Fiert en volant si del escu
  • Qu’en ii moitiez li freint le col.
  • Cil out à non Raol de Dol,
  • De Tuttesbire estoit venuz.
  • Ore sont amdui mort abatuz
  • E Ereward e li Breton,
  • Raol de Dol avoit à non;
  • Mès Alselin le paroccist.
  • Cil de Ereward le chef prist.
  • Si jura Dieu et sa vertu,
  • Et li autre qui l’ont veu
  • Par meinte foiz l’ont fort juré,
  • Que oncques si hardi ne fut trové,
  • Et s’il eust eu od lui trois,
  • Mar i entrassent li François;
  • E s’il ne fust issi occis,
  • Touz les chaçast fors del païs.

end of vol. i.

  • Venit et extremis legio prætents Britannis,
  • Quæ Scoto dat frena truci, ferroque notatas
  • Perlegit exangues, Picto moriente, figuras.
  • Claudianus, de Bello getico, v. 416, et seq.
  • Quin et aremoricus piratam saxona tractus
  • Sperabat, cui pelle salum sulcare Britannum
  • Ludus, et assuto glaucum mare findere lembo.
  • (Sidonii Apollinaris, Carmina, ap. Script. rer. Gallic. et Franc., i. 807.)
  • Portavimus umbram
  • Imperii.
  • (Sidon. Apoll., Carmina, ap. Script. rer. Gallic. et Francic., i. 810.)
  • Præcipue cum vana colas, nec dogmata serves,
  • Avia curva petas, tu populusque tuus.
  • (Eimoldi Nigelli, Carmen, lib. iii. apud Scriptores, &c., vi. 40.)
  • E Rou esgarda la vile e lunge et lée,
  • Et dehorz et dedenz là sovent esgardee:
  • Bone li semble et bele, mult li plest e agrée,
  • Et li compaignanz i ont a Rou mult loée.
  • Frankes un archeveske, ki a Roem esteit.
  • (Wace, Roman de Rou, i. 60.)
  • Nà ne boef, ne charrue, ne vilain en arée,
  • Ne vigne provignie, ne couture semé,
  • Mainte iglise i a ja essilie e gastée,
  • Se ceste guerre dure, la terre iert degastée.
  • (Roman de Rou, i. 73.)
  • Raol Tesson ...
  • Poinst li cheval, criant: Tur aie! ...
  • ... Willame crie: Dex aie!
  • Cèst l’enseigne de Normaudie.
  • (Roman de Rou, ii. 32, 34.)
  • William de Conigsby
  • Came out of Britany
  • With his wife Tiffany
  • And his maide Maufas
  • And his dogge Hardigras.
  • (Hearne, præf., ad Joh. de Fordun, Scoti-chronicon, p. 170.)
  • ...Mery and free
  • Under the leves green.
  • (Robin Hood, a collection of all the ancient poems, songs, and ballads relating to that famous outlaw. Lond., 1823. i. 68, &c.)
  • A more mery man than I am one
  • Lyves not in Christiantè.—
  • (Ib. ii. 221.)
  • En plusurs lius ceo avint,
  • Encontre VII. tres bien se tint.
  • (Geoff. Gaymar, ut sup. p. 22.)
  • Ceo fut Alsued qe ço manda
  • A Ereward, que mult ama
  • Au roy se devoit accorder—
  • (Ib. p. 22.)
  • Mult fierement dist as Francois:
  • Triwes m’avoit done li rois,
  • Fel traitres, vendrai moi cher—
  • (Ib. p. 24.)
  • Mes IIII. viendrent à son dos
  • Qui l’ont feru par mi le cors,
  • Od IIII. lances l’ont feru.—
  • (Ib. 26.)
  • . . . . Τουϱκους μὴ πϱοσκυνουμεν.
  • Πᾶμεν νὰ λιμεριαζωμεν, ὸπου ϕωλεαζουν λυκοὶ
  • Σταις χὼραις σκλαϐοι κατοικουν.
  • (Chants populaires de la Grèce Moderne, publies par M. Fauriel, i. Sterghios, Song No. 24.)
  • Amplas Anglorum terras et prædia multa
  • Distribuens, quas adhuc presens videt et dolet ætas.
  • (Hearne, notæ ad Guill. Neubrig., p. 722.)
  • Gens Anglorum, turbastis principem,
  • Qui virtutis amabat tramitem.
  • (Script. rer. Norman., p. 318.)
  • Cujus regnum pacificum,
  • Fuit atque fructiferum.
  • (Raynaldus Andegavensis, Chron., apud rer. Script. rer. Gallic. et Francic., xii. 479.)
  • Ther was by king Willame’s day worre and sorwe ynon,
  • . . . . . . . . . . .
  • So that muchadel Engelond thogte his lyf to long.
  • (Robert of Gloucester, ii. 374.)
  • Mold the gode queene gaf in conseile
  • To luf his folc.
  • (Robert of Brunne’s Chronicle, p. 98.) Robert of Gloucester’s Chronicle, p. 193.
  • “When Adam delved and Eve span,
  • Who was then the gentleman?”
  • (Old verses quoted by Sharon Turner, H. of the Anglo-Normans, ii.)

[1 ] See ante, Appendix VIII.

[1 ] Domesday Book, i. 101, recto.

[1 ] From the Continuation du Brut d’Angleterre de Wace, par un anonyme, Chroniques Anglo-Normandes, i. 73.

[2 ] The honour of Gloucester, observes Sir H. Ellis, in his valuable introduction to Domesday Book, was really bestowed upon Robert Fitz Haimon, by William Rufus, so that Wace’s continuator is guilty of at least one anachronism.

[1 ] Hist. angl. Script., Gale, iii. 759, et seq. (I give a translation of the two first articles for the facilitation of the reader in perusing the remainder of this document.—Trs.)

“Dover, in the time of king Edward, rendered xviii pounds, of which sum Edward had ii portions and earl Godwin a third. Besides this, the canons of St. Martins had another portion. The burgesses provided xx ships for the monarch, once each year, for xv days, and in each ship were xxi men. They rendered this service because the king had liberated them from Sac and Soc. When the messengers of the monarch came to this port, they paid iii pence in winter and ii pence in summer for the transportation of a horse; but the burgesses found a pilot and one assistant; if more were required, they were furnished at the king’s expense.

“From the festival of St. Michael to St. Andrew, the royal peace was maintained in the town. Whoever violated it, paid to the king’s officer the customary forfeit.

“Every inhabitant of this town that paid the royal customs, was quit of toll throughout the realm of England. All these customs existed when king William came to this country. At his first arrival, this vill was destroyed by fire, and therefore its value could not be estimated when the bishop of Bayeux received it. At the present period, it is valued at xl pounds, yet the mayor pays liv pounds, xxiv to the king in money, of xx pence in the ore, and xxx to the earl, in tale.

“In Dover there are xxix houses, of which the king has lost the customary payments. Of these, Robert de Romenil (Romney) has ii, Radulf de Curbespine (Crookthorne) iii, William Fitz-Tydald i, William Fitz-Oger i, William Fitz-Tedold and Robert le Noir vi, William Fitz-Geoffroi iii, one of which was the Guild-hall of the burgesses; Hugh de Montfort i, Durand i, Ranulf de Columbel (Colville) i, Wadard vi, Fitz-Modbert i. And all these depend on the bishop of Bayeux as their protector and donor.

“Of the house which Ralph Colville occupies, heretofore the property of an exile or outlaw, it is agreed that one half of it belongs to the king, and the other to Ranulf. Hunfrid has i house, one half of it belongs to the king. Roger of Easterham erected a certain house upon the king’s water, and has hitherto observed the king’s customs. There was no house there in the time of king Edward.

CANTUARIA (Canterbury).

“In the city of Canterbury king Edward had li burgesses paying rent, ccxii others rendering suit and service to his court, and iii mills of xl shillings. At the present time there are xix burgesses paying rent. Of the xxxii other houses, xi were destroyed to make way for the city ditch. The archbishop has vii, and the abbot of St. Augustin’s xiv, in exchange for the castle; there are still ccxii burgesses rendering Sac and Soc to the king; the iii mills produce cviii shillings, and the toll yields lxviii shillings. There are viii acres of meadow which formerly belonged to the lieutenants of the king; they now yield a rent of xv shillings; and there are m acres of unproductive wood, rented at xxiv shillings. The total value under king Edward was li pounds, and it was the same when viscount Hamo received it; now it is valued at l pounds: yet the mayor now pays xxx pounds of pure silver coin, and xxiv pounds in tale. Besides all this, the viscount receives cx shillings.

“The burgesses had xlv houses beyond the precincts of the city, from which they received rent and customary payments; but the king had Sac and Soc therefore. The burgesses also had xxxiii acres of land from the king for their guild. These houses and this land Ralph Colville holds; besides these, he has lxxx acres of allotted land, which the ourgesses held from the monarch. He has v other acres, which rightly belong to a church. For all these, Ranulf appeals to the bishop of Bayeux for protection,” &c. &c.

[1 ] Chronique de Geoffroy Gaymar; Chroniques Anglo-Normandes, i. 16-27.