The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introduction
• Acknowledgments
• Abbreviations
• General Note
• Advertisement By the Translator.
• Juventuti Academicae Salutem.
• To the Students In Universities.
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria With a Short Introduction to Moral Philosophy
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria
• Liber I: Ethices Elementa.
• Caput I: De Hominis Natura Ejusque Partibus.
• Caput II: De Summo Bono Et Virtute.
• Caput III: De Variis Virtutum Divisionibus.
• Caput IV: De Virtutibus Et Officiis Erga Deum.
• Caput V: De Officiis Erga Alios Homines Exercendis.
• Caput VI: De Officiis Cujusque Erga Se, Et De Animi Cultura.
• 1 {caput VII: De Virtutis Studio Excitando Et Retinendo.
• Liber II: Jurisprudentiae Naturalis Elementa.
• Caput I: De Lege Naturali.
• Caput II: De Juris Natura Et Divisionibus.
• Caput III: De Virtutum Et Vitiorum Gradibus, Inter Se Comparatis{; Iisque Quae Speciem Moralem Afficiunt}.
• Caput IV: De Jure Privato Naturali.
• Caput V: De Jure Adventitio Reali, Et Rerum Dominio.
• Caput VI: De Dominii Acquirendi Rationibus.
• Caput VII: De Jure Derivato, Ejusque Causis.
• Caput VIII: De Dominii Transferendi Rationibus, Per Contractus, Successiones, Aut Testamenta.
• Caput IX: De Contractibus.
• Caput X: De Sermocinantium Officiis.
• Caput XI: De Jurejurando Et Votis.
• Caput XII: De Rerum Pretio.
• Caput XIII: De Variis Contractuum Generibus Post Pretia Rerum Constituta.
• Caput XIV: De Obligationibus Quasi Ex Contractu Ortis.
• Caput XV: Jura Ex Damno Dato, Atque Ex Aliorum Injuriis Orta. Jura Belli.
• Caput XVI: De Jure Extraordinario Ex Necessitate, Omniumque Jure Communi.
• Caput XVII: De Juris Interitu. De Litibus In Libertate Dirimendis, Et Interpretatione.
• Liber III: Oeconomices Et Politices Elementa.
• Caput I: De Conjugio.
• Caput II: De Parentum Et Liberorum Officiis.
• Caput III: De Herorum Et Servorum Jure.
• Caput IV: De Civitatum Origine Et Causis.
• Caput V: De Interna Civitatum Structura, Et Summi Imperii Partibus.
• Caput VI: De Variis Rerumpublicarum Formis.
• Caput VII: De Summi Imperii Jure, Ejusque Acquirendi Rationibus.
• Caput VIII: De Legibus Condendis, Et De Jurisdictione.
• Caput IX: De Jure Belli.
• Caput X: De Foederibus, Legatis, Et Civitatum Interitu [deletione].
• A Short Introduction to Moral Philosophy.
• Book I: The Elements of Ethicks.
• Chapter I: Of Human Nature and Its Parts.
• Chapter II: Concerning the Supreme Good.
• Chapter III: Concerning the Chief Divisions of Virtue.
• Chapter IV: Our Duties Toward God.
• Chapter V: Our Duties Toward Mankind.
• Chapter VI: Concerning Our Duties Toward Ourselves, and the Improvement of the Mind.
• Chapter VII: Some Practical Considerations to Excite and Preserve the Study of Virtue.
• Book II: Elements of the Law of Nature.
• Chapter I: Of the Law of Nature.
• Chapter II: Of the Nature of Rights, and Their Several Divisions.
• Chapter III: Concerning the Various Degrees of Virtue and Vice, and the Circumstances On Which They Depend.
• Chapter IV: Concerning the Natural Rights of Individuals.
• Chapter V: Of Real Adventitious Rights and Property.
• Chapter VI: The Methods of Acquiring Property.
• Chapter VII: Of Derived Property.
• Chapter VIII: The Methods of Transferring Property, Contracts, Succession, Testaments.
• Chapter IX: Of Contracts In General.
• Chapter X: Our Obligations In Speech.
• Chapter XI: Of Oaths and Vows.
• Chapter XII: Concerning the Values Or Prices of Goods.
• Chapter XIII: Of the Several Sorts of Contracts.
• Chapter XIV: * Obligations Resembling Those From Contracts.
• Chapter XV: Of Rights Arising From Damage Done, and the Rights of War.
• Chapter XVI: Extraordinary Rights In Cases of Necessity, and the Common Rights of Mankind.
• Chapter XVII: How Rights and Obligations Cease: How Controversies Are to Be Decided In Natural Liberty: and the Rules of Interpretation.
• Book III: The Principles of Oeconomicks and Politicks.
• Chapter I: Concerning Marriage.
• Chapter II: The Duties of Parents and Children.
• Chapter III: The Rights of Masters and Servants.
• Chapter IV: The Original of Civil Government.
• Chapter V: The Internal Structure of States: and the Several Parts of Supreme Power.
• Chapter VI: Of the Various Plans of Government.
• Chapter VII: The Rights of the Supreme Power: and the Methods of Acquiring It.
• Chapter VIII: Of Civil Laws and Their Execution.
• Chapter IX: The Laws of War.
• Chapter X: Of Treaties and Ambassadors, and the Entire Dissolution of States.
• Bibliography of Modern Literature

CAPUT IV

De Civitatum Origine et Causis.

I. De domesticis societatibus [hactenus.] [satis dictum:] ad civitatum causas et jura explicanda progredimur. Per societates et conjunctiones jam memoratas, si nemo suo deesset officio, copiosa satis esset hominum vita et jucunda. Ad civitates igitur et imperia civilia constituenda [impulit metus] [permoti fuerunt homines metu] malorum quae vel ex hominum imbecillitate vel improbitate oriri possent. Haud tamen idcirco naturae contraria dicenda est vita civilis: quicquid enim monstrabit ea ratio quam nobis natura inseruit, ad mala prohibenda, aut commoda consequenda, necessarium esse aut utile, illud omne est maxime secundum animantis providi et sagacis naturam. Jure igitur dicuntur homines ϕύσει ζῶα πολιτικὰ.

Fingamus autem omnes ita esse probos, ut ea sola consultò velint <aut cupiant>, quae ipsis justa videntur; erroribus tamen de suo et aliorum jure, suae utilitatis appetitione et perturbationum impetu {deceptos}, saepe esse obnoxios: lites hinc saepe exsurgere necesse esset. Fingamus et plures esse ita suspiciosos, ut lites ortas arbitris permittere nollent, timentes quisque alterius gratiam, aut artes, quibus arbitros corrumpere posset. Huc si accedat nimia utrinque virium suarum fiducia, et in sua sententiâ tuendâ pervicacia, non sine saevis belli malis lites in libertate dirimentur.

Quin et imperia civilia hominibus propius commendavit ipsa natura. Mortalium nonnulli caeteris multo sunt solertiores; quod et caeteri non raro fatebuntur: poterunt hi solertiores et sagaciores plurima in communem excogitare utilitatem, omnium viribus exsequenda; poterunt et optimas monstrare rationes, quibus sibi quisque et suis consulere posset, si modo eorum monitis paruerint. Quod si {his ingenii viribus et} solertiae conjunctae sint virtutes praeclarae, bonitas, justitia, fortitudo; earum significatio fidem apud omnes conciliabit, et omnium accendet studia, ad viros his ornatos virtutibus, honoribus et potestate ornandos et amplificandos; hisque auctoribus, foelicia omnia et laeta arbitrabuntur se consecuturos. Ad civitates igitur constituendas non solum injuriarum metus, verum et virtutes hominum egregiae, et naturalis virtutum comprobatio, plurimum contulisse videtur.

II. Si vero etiam spectetur plurium improbitas, morumque depravationes, avaritia, ambitio, luxuries; tum vero patebit sine potestate civili, hominum non modo utilitati, et foelicitati, sed nedum saluti, satis consuli posse: eâque solâ, malis hisce ab hominum vitiis oriundis, optimum, et in improvidi et incauti cujusque oculos incurrens, remedium adhiberi. In magno enim concilio, quamvis ita vigeat injustitia, ut occasione oblata, quisque suicausa, injusta ageret; idem tamen alium {sui ordinis} moribus parem, eademque peragentem, si modo ipse nullum inde capiat fructum, odio habebit et damnabit. Ab istiusmodi igitur hominum concilio, alîus cujusque improbitatem damnantium, quamvis suae quisque secretò indulgeret, nunquam leges condentur iniquae. Quemque suam profiteri injustitiam pudebit; et sibi quisque ab aliorum metuet improbitate, nisi justis et aequis legibus, et poenâ repraesentata, coërceantur.

Neque alia ratione hominibus satis caveri poterit. Licet enim non adeo depravati essent homines, plurimosque incitaret humanitas et recti honestique sensus, ad vicinos ab injuriis defendendos; <illi> ex metu tamen aut ignavia saepe hoc desererent officium, ubi cum periculo esset conjunctum. Quinetiam ipsorum fortium et proborum multitudo, nisi uno regatur consilio, pro diversis, de opis ferendae ratione, sententiis, et quorundam pertinaciâ, in diversa omnia abiret; disjunctaque et discors, paucioribus et minus strenuis conjunctis praedae esset et ludibrio.

His {libertatis solutae} incommodis perspectis, credibile est, prudentiores et sagaciores hoc praecipuum excogitasse remedium, ut magnus hominum numerus inter se paciscantur, de societate ineunda, in singulorum, communemque omnium salutem et utilitatem, communi prudentiorum consilio regenda: cujus commoditatibus palam expositis, alios etiam sibi socios adscivisse{, iisque societatis arctioris ineundae auctores extitisse}.

III. Qui civitatum originem ambitiosorum adscribunt violentiae; id [quidem] [jam antea, alia ratione] factum statuunt, [ante eam vim, quam ejusdem causam esse volunt] [cujus de prima origine & causa anquirunt]. Nemo enim unus, sine plurium antea sibi subjectorum ope, hominum multitudinem, civitati constituendae idoneam, sibi poterat subjicere. Constituta igitur fuit civitas, ante eam vim cui primum civitatum ortum adscribunt.

Si quis dixerit, patremfamilias opulentum, suis et domesticorum viribus vicinos sibi subjicere potuisse: Esto. At non nomina, sed res ipsae sunt spectandae. Regio enim imperio nonnunquam utebantur patresfamilias opulentiores: atque insuper, justas nos imperii justi causas quaerimus, non injusti violentas.

IV. Ad communem utilitatem plurimum hoc conferre, quod imperitiorum multitudo prudentiorum regatur consilio et ratione, negaverit nemo. Quod si ex inepta Reipub. forma eveniat, ut parum prudentibus, aut improbis nimia permittatur potestas, hoc etiam plurimum obesse posse, fatebuntur omnes; prout in aliis rebus, rei optimae cujusque pessima poterit esse depravatio. Nihil tamen hinc vitae civilis utilitati aut dignitati detrahetur. {Etenim} ingenii vires hominibus a Deo sunt datae, ut optimas, ex innumeris quae excogitari possunt, imperii formas sibi eligant.

Est igitur civitas “liberorum hominum coetus, sub uno imperio in communem omnium utilitatem consociatus.” Communem omnium utilitatem potestatis civilis finem esse, inter omnes convenit. Hoc contendit populus; in hoc se jactant Reges omnes, qui non insano scelere, humanae conditionis obliti, Dei opt. max. jura sibi arrogant, aut iis etiam ampliora. Quicquid est civile, id toto coelo, ut aiunt, distat a dominatione despotica. Ea sola igitur potestas civilis est justa, quae communi inservit utilitati. Quae huic obstat, utcunque populi hebetioris et incauti consensu constituta, nullo munitur jure. Vitium contractui inhaesit; quia in iis erratum est, quae hic praecipuè spectari omnibus est notissimum.

{Hic} mirari subit, quorundam{* } non indoctorum orationes, in vitae civilis incommodis et oneribus molestis depingendis, ita nonnunquam exultare, ac si ab ea vita ineundâ homines vellent deterrere; quod tamen ne fiat, libertatis statum, pari modo, deformant, [in larvam] [larvarum] omnium maxime horribilem. Utrique quidem statui sua sunt commoda et incommoda. Non levia in libertate solutâ mala sunt subinde metuenda; atqui non continua. Malis {quidem} in vita civili metuendis, nisi in civitate constituenda aberat omnino prudentia, [paria, immo majora, eademque crebriora, in homines solutos cadere possunt: atque etiam, in vita civili,] [graviora quidem & craebriora, in libertate sunt metuenda,] contra ea mala, aliorum auxilia certius quisque sibi polliceri potest.

[* ]Notatur hic Puffendorfii opus et majus et minus, una cum Hobbesio, quem plane secutus videtur Puffendorfius.