The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introduction
• Acknowledgments
• Abbreviations
• General Note
• Advertisement By the Translator.
• Juventuti Academicae Salutem.
• To the Students In Universities.
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria With a Short Introduction to Moral Philosophy
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria
• Liber I: Ethices Elementa.
• Caput I: De Hominis Natura Ejusque Partibus.
• Caput II: De Summo Bono Et Virtute.
• Caput III: De Variis Virtutum Divisionibus.
• Caput IV: De Virtutibus Et Officiis Erga Deum.
• Caput V: De Officiis Erga Alios Homines Exercendis.
• Caput VI: De Officiis Cujusque Erga Se, Et De Animi Cultura.
• 1 {caput VII: De Virtutis Studio Excitando Et Retinendo.
• Liber II: Jurisprudentiae Naturalis Elementa.
• Caput I: De Lege Naturali.
• Caput II: De Juris Natura Et Divisionibus.
• Caput III: De Virtutum Et Vitiorum Gradibus, Inter Se Comparatis{; Iisque Quae Speciem Moralem Afficiunt}.
• Caput IV: De Jure Privato Naturali.
• Caput V: De Jure Adventitio Reali, Et Rerum Dominio.
• Caput VI: De Dominii Acquirendi Rationibus.
• Caput VII: De Jure Derivato, Ejusque Causis.
• Caput VIII: De Dominii Transferendi Rationibus, Per Contractus, Successiones, Aut Testamenta.
• Caput IX: De Contractibus.
• Caput X: De Sermocinantium Officiis.
• Caput XI: De Jurejurando Et Votis.
• Caput XII: De Rerum Pretio.
• Caput XIII: De Variis Contractuum Generibus Post Pretia Rerum Constituta.
• Caput XIV: De Obligationibus Quasi Ex Contractu Ortis.
• Caput XV: Jura Ex Damno Dato, Atque Ex Aliorum Injuriis Orta. Jura Belli.
• Caput XVI: De Jure Extraordinario Ex Necessitate, Omniumque Jure Communi.
• Caput XVII: De Juris Interitu. De Litibus In Libertate Dirimendis, Et Interpretatione.
• Liber III: Oeconomices Et Politices Elementa.
• Caput I: De Conjugio.
• Caput II: De Parentum Et Liberorum Officiis.
• Caput III: De Herorum Et Servorum Jure.
• Caput IV: De Civitatum Origine Et Causis.
• Caput V: De Interna Civitatum Structura, Et Summi Imperii Partibus.
• Caput VI: De Variis Rerumpublicarum Formis.
• Caput VII: De Summi Imperii Jure, Ejusque Acquirendi Rationibus.
• Caput VIII: De Legibus Condendis, Et De Jurisdictione.
• Caput IX: De Jure Belli.
• Caput X: De Foederibus, Legatis, Et Civitatum Interitu [deletione].
• A Short Introduction to Moral Philosophy.
• Book I: The Elements of Ethicks.
• Chapter I: Of Human Nature and Its Parts.
• Chapter II: Concerning the Supreme Good.
• Chapter III: Concerning the Chief Divisions of Virtue.
• Chapter IV: Our Duties Toward God.
• Chapter V: Our Duties Toward Mankind.
• Chapter VI: Concerning Our Duties Toward Ourselves, and the Improvement of the Mind.
• Chapter VII: Some Practical Considerations to Excite and Preserve the Study of Virtue.
• Book II: Elements of the Law of Nature.
• Chapter I: Of the Law of Nature.
• Chapter II: Of the Nature of Rights, and Their Several Divisions.
• Chapter III: Concerning the Various Degrees of Virtue and Vice, and the Circumstances On Which They Depend.
• Chapter IV: Concerning the Natural Rights of Individuals.
• Chapter V: Of Real Adventitious Rights and Property.
• Chapter VI: The Methods of Acquiring Property.
• Chapter VII: Of Derived Property.
• Chapter VIII: The Methods of Transferring Property, Contracts, Succession, Testaments.
• Chapter IX: Of Contracts In General.
• Chapter X: Our Obligations In Speech.
• Chapter XI: Of Oaths and Vows.
• Chapter XII: Concerning the Values Or Prices of Goods.
• Chapter XIII: Of the Several Sorts of Contracts.
• Chapter XIV: * Obligations Resembling Those From Contracts.
• Chapter XV: Of Rights Arising From Damage Done, and the Rights of War.
• Chapter XVI: Extraordinary Rights In Cases of Necessity, and the Common Rights of Mankind.
• Chapter XVII: How Rights and Obligations Cease: How Controversies Are to Be Decided In Natural Liberty: and the Rules of Interpretation.
• Book III: The Principles of Oeconomicks and Politicks.
• Chapter I: Concerning Marriage.
• Chapter II: The Duties of Parents and Children.
• Chapter III: The Rights of Masters and Servants.
• Chapter IV: The Original of Civil Government.
• Chapter V: The Internal Structure of States: and the Several Parts of Supreme Power.
• Chapter VI: Of the Various Plans of Government.
• Chapter VII: The Rights of the Supreme Power: and the Methods of Acquiring It.
• Chapter VIII: Of Civil Laws and Their Execution.
• Chapter IX: The Laws of War.
• Chapter X: Of Treaties and Ambassadors, and the Entire Dissolution of States.
• Bibliography of Modern Literature

CAPUT III

De Herorum et Servorum Jure.

I. Aucto hominum genere, subinde extiterunt plures suis {solùm} laboribus alendi, quibus nempe nulla rerum necessariarum erat [suppetebat] aliunde copia; alii vero <fuere> opulenti, plurium ministerio et operis, ad vitam [faciliùs agendam] [faciliorem], indigentes. Hinc orta est conditio servilis, pactis innixa. Quae utrum a primo perpetua fuerat, an temporaria, parum attinet exquirere; quum utrobique, excepta diuturnitate [duratione], eadem fuere jura et obligationes, quae sequuntur sunt magis ad rem:

1. Sani hominis et validi labores et operae longe pluris sunt aestimandae, quam ipsius victus simplicior et amictus: quippe videmus istiusmodi homihnes operis suis, aliquid etiam ad voluptatem et ornatum, aut ad familiam alendam, comparare. Si quis igitur incautus nihil ultra victum et amictum, pro operis suis fuerat stipulatus; ex eo contractu, utpote apertè oneroso, jure pleno{* } exigere potest ut quod deest ad aequalitatem ipsi suppleatur.

2. Ubi nihil de operarum genere diserte convenit, intelligitur servum sibi suscepisse eas solum operas, quas heri non inhumani a servis solent exigere; seque hero modicè castigandum permisisse, quoties cessaverit, aut familiae statum turbaverit. Caetera omnia hominum jura naturalia aut adventitia ipsi servo manent intacta.

3. Si quidem satis innotuerit, in moribus esse, patresfamilias sejunctos [segreges], in domesticos suos imperium aliquod civile sibi arrogare; huic etiam, quousque non ab humanitate abhorret, servum se subjecisse merito colligitur. Servi quidèm operas jure exigit herus; caetera retinet jura servus, quae cuivis ex populo manent sub imperio civili; omnia certe jura naturaliaquae alienari nequeunt: et ad omnem vim iis defendendis necessariam, contra herum ea violaturum, recte procurrit.

4. Ubi de certis tantum operis pactum fuit, ad has solas obligatur servus. Quin imo, licet quascunque praestare posset operas susceperit, easque perpetuas; non tamen idcirco dominus eum invitum alteri emancipare poterit: quum servi plurimum intersit cui serviat domino, et in quâ domo. Servorum autem hujusmodi omnium libera nascitur proles.

II. Hactenus de servitute sponte contracta. Deterior longe istiusmodi servorum conditio, qui ob grave damnum a se datum, quod alia nequeunt pensare [compensare] ratione, aut qui ob delictum atrox, poenae nomine, ad perpetuas operas <praestandas> addicuntur.

Neque tamen vel hi omnia hominum amittunt jura: ea enim sola, quae damno reparando inserviunt, quibusve ne similes in posterum injuriae inferantur caveri poterit, ipsis adimenda. In sceleratissimos, si modo ipsorum vitae parcatur, postquam, ad omnes a similibus delictis deterrendos, publicas poenas pertulerunt, non est ultra saeviendum, quum labores ipsis impositos non detrectant. Immo juris quicquid ipsis manet, recte per vim defendent. Quum vero in servitute his de causis constituenda, aliorum tantum spectetur utilitas, herus istiusmodi servum invitum, ad alterum transferre potest. Nulla vero de causa, ex hominum numero, in belluarum, aut rerum inanimarum ordinem, servi jure detrudi possunt, ita ut nullius juris sint participes.

In hanc deterrimam conditionem, omnes in bello captos detruserunt olim gentes haud caetera barbarae, {temerè in semet legem sancientes iniquissimam, atque} mirum in modum conspirantes ad gravissimas contumelias et aerumnas, sibi fortè, aut posteris, olim arcessendas. Qua de re hi veri videntur aphorismi.{* }

1. Qui injustam in bello causam tuetur, nullum in res aut homines captos jus acquirit, quo salva fide et justitia uti possit, quamvis rebus captis impune frui liceat; quod jure quodam munitur externo; de quo alias.{† }

2. Qui justam habuit belli causam, intra justos tamen petendi fines se continere debet: neque quicquam a victis exigere <potest> nisi vel poenae nomine, vel damni reparandi; vel ut in posterum de non laedendo caveatur.{‡ }

3. Poenae nomine nihil ab iis exigi potest qui nihil ad bellum attulerunt, vel faciendo vel non faciendo secus quam debebant; quae longe plurium civium adultorum est causa: ne de uxoribus dicamus et liberis, qui duas aut tres conficiunt civitatis cujusque partes; quibusque bonorum omnium dominium cum patribus familias est commune. Nec, si tributa in belli sumptus pependerant patres familias, ullo ob id crimine sunt obstricti. Haec sub gravi solverant necessitate, per vim alias et supplicia extorquenda. Quamvis etiam, speciosis permoti rationibus a principibus suis denunciatis, bello consenserant; invicta erat ferè eorum ignorantia: neque quicquam eorum consensus ad bellum attulit, neque dissensus bellum prohibuisset: neque adeo arcta est conjunctio quaevis politica, ut unius delictum in alterum non consentientem transferri debeat.

4. [6.]1 Quod ad ipsos attinet milites, qui consiliorum publicorum neque participes, neque fautores, speciosis illecti causis nomina dederunt; illis ob ignorantiam, et parendi necessitatem, venia danda. Conscriptis enim imperata detrectare facinus est capitale. Ab illis igitur, poenae nomine, quicquam gravius exigere inhumanum esset; si modo ab iisdem in posterum satis caveri possit: quod, illaesa eorum libertate, eos apud se detinendo, aut in civitatem suam aut colonias adscribendo, victor semper sibi poterit praestare. Quae omnia suaderet humanitas, {bellique casus ancipites,} et fortunae bellicae maxima inconstantia.

5. [4.] Non alio juris fundamento quicquam a civibus innoxiis postulat victor, damni reparandi nomine, quam quod substernitur actichonibus noxalibus et de pauperie; quod scil. qui quaedam suae utilitatis praesidia sibi adscivit, ex quibus alii nullâ suâ culpâ damnum sunt passi, is vel damnum sarcire, vel, si malit, rem damnosam laeso dedere teneatur. Jure igitur aliquando a victis civibus id exigit victor, ut ipsorum deserant principes, belli injusti auctores; aut eos damna reparare cogant, aut ipsi ea reparent. Horum autem victis danda optio. Haec quidem de iis civibus qui imperia {civilia} primi constituerunt; aut de potentioribus, quorum auctoritate et consilio injustum bellum erat susceptum; quique poterant principes injusta molientes cohibuisse, apertius tenent: caeterorum, qui parum in Republica possunt, favorabilior est in ipso damno praestando causa.

6. [5.] Ubi primum vero hostes vel sponte victori damna data repararunt, vel ipse victor, rebus eorum per vim occupatis, damnorum compensationem est consecutus, una cum cautione in posterum, ad viri probi arbitrium; nihil amplius a civibus devictis exigere potest. Haec vero omnia, leniore multò ratione assequi possunt victores, quam adempta civibus innoxiis libertate. Ad damna [haec] autem praestanda primòtenentur qui imperio praesunt; his vero cessantibus, tenentur cives.

7. Servorum omnium sobolem esse naturâ liberam, satis antea ostendimus.{* }

8. Qui hominem [servum] emit, aut <eum> emptum {in servitute} vi detinet, ipsius est ostendere eum jure libertatem amisisse. {Rei de qua disceptatur} antiquus semper adest dominus; quum adultos quosque sui juris constituat natura. Possessoris igitur violenti est probare se jure possidere; non [liberale judicium implorantis, ostendere] [servi, probare propositionem negantem] se non jure libertatem amisisse.

9. Neque dixeris, captivos nisi vendi possent, interemptum iri, ideoque vitam ipsam emptoribus debere. Esto. Hinc tamen non alia emptoribus nascuntur jura, quam quae negotium utile gerenti, aut vitam civis contra latrones defendenti, aut captum a piratis redimenti, aut morbos et vulnera graviora, sine ope medicâ lethalia, sananti. His omnibus impensae, et laborum curaeque pretia, quodque aequius melius, sunt persolvenda: nullum tamen imperii herilis jus inde nasci potest.

III. Ut servi cujusque, qui jure alteri subjicitur, officium est, strenuam et fidam, domino, aut hero potius, operam praestare; Deumque communem omnium dominum, omnia intuentem, in omni ministerio praecipuè respicere: ita domini est, nihil ultra juris sui limites a servo exigere, atque ab omni abstinere saevitia, ut decet hominem, communis cognationis, humanaeque conditionis instabilis memorem; quique novit animos servorum et corpora, eâdem, qua nostra, materiâ constare, et paribus elementis; Deoque, communi omnium parenti, et domino, vitae actae rationem esse reddendam.

[* ]Vid. Lib. II.c.ix.5. et c.xiii.4.

[* ]Hac de re vid. annot. Carmichael. in Puffend. lib. ii.c.4. et Lockium ibid. citatum.

[† ]Vid. cap. ix. hujus libri, 4, 5.

[‡ ]Vid. L. II.c.xv.5, 8.

[1. ]The whole item was the sixth one in 1742 edn.

[* ]L. II.c.xiv.3.