Econlib

The Library

Other Sites

 Front Page arrow Titles (by Subject) arrow CAPUT I: De Conjugio. - Philosophiae moralis institutio compendiaria with a Short Introduction to Moral Philosophy

Return to Title Page for Philosophiae moralis institutio compendiaria with a Short Introduction to Moral Philosophy

Search this Title:

CAPUT I: De Conjugio. - Francis Hutcheson, Philosophiae moralis institutio compendiaria with a Short Introduction to Moral Philosophy [1747]

Edition used:

Philosophiae moralis institutio compendiaria with a Short Introduction to Moral Philosophy, edited and with an Introduction by Luigi Turco (Indianapolis: Liberty Fund, 2007).

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


CAPUT I

De Conjugio.

I. Status liberi, ab ipsa natura constituti, obligationes et jura, in superiore libro explicata sunt: ad status adventitios, hominum facto aliquo aut contractu constitutos, nunc progredimur.

Status hi sunt vel domestici, qui paucorum, unius nempe familiae respiciunt utilitatem; vel publici, qui multorum utilitati inserviunt, civium nempe omnium in republica, aut plurium etiam civitatum.

De statu omni et necessitudine domestica agit ars Oeconomica; cujus elementa, tribus percurremus capitibus. Sunt et alii quidam status adventitii, eorum nempe qui ad arctiorem aliquam communitatem, in universitate, civili imperio subjecta, sunt consociati; quorum genera sunt infinita, neque in philosophia explicanda.

II. [Non ultra unius animalis aetatem, duraturum erat quodque animantium genus] [Unius tantum aetatis essent omnia animantium terrestrium genera], nisi hoc machinata fuisset natura, ut in omni genere mares forent et foeminae, procreandi vi et appetitu instructi, et praecipuâ quadam in procreatos curâ in eum finem donec se ipsi conservare possint. Mutis quidem animalibus conservandis nihil amplius {ferè} machinata est natura; quippe quae brevi et facili matrum cura conservari possunt et educari, neque ulla ab vivendum arte indigent; quum ab ipsa natura vestiantur, quaedam etiam armentur; pastumque iis copiosè, qui cuique aptissimus est, sponte submittat ipsa terra. Hominum autem vitae conservandae et excolendae, artes exiguntur plurimae et inventa. Delicatiora enim sunt hominibus corpora, exquisitiore victu et cultu tuenda; animique artium jucundissimarum capaces. Provido igitur naturae consilio, diutius manet eorum soboles tenera et invalida, adultorum sedulâ egens et continua curâ; ut eo facilius ab adultis regatur, atque prius, artibus variis, et disciplinis, ad vitam commode degendam inservientibus, imbuatur, quam vires intractabiles adipiscatur.

Gravi huic et necessario muneri explendo, quod etiam per στοργὴν insitam utrique parenti natura imposuit, quum impares {plerumque} sint matres; utriusque labores, et curae diuturnae exiguntur: quae tolerabiles non erunt, nisi parentibus mutuo amore et stabili amicitia conjunctis: quum et nova subinde iis nascitura erit soboles, {quae} eadem curâ per magnam vitae partem prorogatâ, conservanda erit. Muneri huic pergravi alacrius procurando et obeundo, maribus et foeminis miros inseruit natura amores; quos magis accendit virtutum in moribus, atque ipsa forma, significatio, quam illa caeca, et cum mutis animalibus communis, corporum miscendorum libido. Monstrant hi amores non aliter sobolem humanam esse propagandam, quam a parentibus fida et constanti amicitia, <conjunctis> et firmo {etiam} de continua vitae consuetudine et communis sobolis curâ, foedere conjunctis [devinctis]. Omnis enim fida amicitia perpetuitatem expetit: quaeque a certo temporis termino pendet, aut ab eventis quae conjuges fidissimi nequeunt praestare, nulla est.

[III.] Conjugum hi amores, et στοργὴ; a natura insita, ostendunt notandum esse Platonem et alios quosdam minime malos; quibus, a naturâ, et communi etiam utilitate, audacius recedentibus, placuit, per prolem, neutri parentum agnoscendam, civitates suas esse reficiendas; ut {scilicet} avertantur incommoda quaedam, viâ multò leniore et gratiore praecavenda. Nullae quippe leges, nulli mores eousque valere poterunt, ut in parentibus de sua sobole incertis, omnique στοργὴ; vacuis, idoneam communis sobolis curam excitarent. Quod etiam si fieri possit, gravatissime tamen ab iis praestarentur haec officia, in sobole {incerta} conservanda et educanda, molestissima, quae in sobole certâ, per στοργὴν, fiunt levia et jucunda. [Incognita] [Sublata cognitione] insuper sobole, tollitur gravissimum omnis diligentiae et industriae invitamentum. Quin et in civitate sua Plato, ob causam non satis idoneam nec ad intelligendum facilem, civium paucorum tantum et praestantiorum habuit rationem, caeteris longe pluribus neglectis, et miserae servituti subjectis.

Quid, quod etiam incommoda, ex [eo quod cuique nota sit sua soboles] [sua cujusque sobolis cognitione], metuenda, per leges de juniorum educatione accuratiore, de testamentis, et successionibus, melius praecaveri poterant. Neque cognitae sanguinis junctioni adscribendae sunt hae seditiones, et factiones crebrae, quibus civitates saepe videmus vexatas. Tollenda pariter foret et omnis amicitia; aut major {certè} in amicis aut Reipub. partibus eligendis, prudentia hominibus tribuenda, quam, in liberis et cognatis educandis, aut haeredibus instituendis, iisdem tribuit Plato.

De multorum imbecillitate, quos tamen haeredes instituendos suaderet στοργὴ, metus est inanis. Invalidis saepe valida est soboles; validisque, invalida; sive animum spectes sive corpus. Neque ut omnes cives vel robusti vel solertes sint, ulli civitati opus est: saepe etiam ingenio et virtute pollent, quibus exiguae sunt corporis vires.

IV. Non igitur hujusmodi malorum metu, tot et tantae ipsius naturae commendationes negligendae: sed potius rectae rationis dictata omnia et praecepta, monstrantia qua demum ratione fida in conjugio amicitia, ad sobolem educandam necessaria, conservari possit, naturae leges censeri debent. Coërcenda igitur non solum venus nefanda, in Deum naturamque contumax, hominumque generi pestifera; verum et concubitus vagi, quos nullum de amica vitae consuetudine antecesserat foedus, quippe qui promiscuè permissi, juniorum et animos perderent et corpora; sobolem incertam, omnique patrum cura destitutam, propagarent; matresque incautas ab omni honesta vitae conditione exclusas, ad infamiam, inediam, omniaque flagitia projicerent. Atque utinam patribus, talium flagitiorum auctoribus, eadem inureretur infamia.

Matrimonium inire tenentur adulti, quibus ad familiam, pro ipsorum conditione, alendam, facultates suppetunt; quique ea sunt prudentiâ quae familiae, regendae, sobolique educandae, est necessaria; nisi officiis honestioribus et hominum generi utilioribus distineantur. Turpe quidem est cuivis, sine gravi causa, curas et officia humano generi, pro suis partibus praestanda, detrectasse.

V. Foederis conjugialis [ineundi] leges hae sunt praecipuae. Prima, “ut foemina viro castum servet cubile”: quum nihil magis nefarium sit, aut injuriosum, quam foetum viro supponere adulterinum [spurium], bonorum haeredem; et στοργὴν, verae tantum soboli debitam, dolosè intervertere.

2. Altera est lex, “ut parem uxori vir servet fidem.” Iniquissimum enim foret, ut uxoris amores conjugiales, et curae omnes, {unà cum dote,} uni viro ejusque soboli devoveantur, quum {interea} viri amores, uxori primae ejusque soboli debiti, a nova quavis uxore, aut pellice, earumque sobole interversi, {cum re etiam familiari} dispertiantur<, ejusque bona inter omnes dividenda permittantur,>.

Cohibendi igitur viri, ne plures simul habeant uxores; non ideo solùm quod iniquum sit; verum quod omnem tollat e conjugio amicitiam; contentiones alat perpetuas; foeminas injuriosiùs tractatas, adulteriis objiciat; virorum animos vagis pervertat libidinibus, et ἄστοργους reddat; sobolem quibusdam submittat nimis numerosam, et ideo negligentius educandam, nullaque in parentem dissolutum pietate imbutam. Quinetiam, quum mares foeminis numero pares conservet Dei providentia; {siquidem viris plures simul habere uxores liceret,} plurimi a conjugio et sobole suscipienda excluderentur, humanis immunes vinculis, quibus praecipue colligantur societates; neque tamen {inde} populus fieret numerosior.1

3. Lex tertia est; “ut voluntatum et studiorum conjunctione, familiae communis prosperitati, liberis praecipuè <vero> communibus educandis et amplificandis, prospiciant.”

Ut ad has leges observandas sint homines paratiores, a primis annis colenda est et fovenda ea verecundia, et pudicitia, quam ingenuo cuique altè infixit ipsa natura. Damnanda igitur omnis in sermone aut moribus obscoenitas, et impudica lascivia; quae pudorem minuit, et verecundiae laxat vincula, quibus continentur juniores, foeminae praecipuè, ne vitae se miserae et infami objiciant.

4. Est et quarta {conjugii} lex; “ut foedus sit perpetuum, sola morte solvendum”; quod et verae amicitiae necessarium, postulatque fere sobolis, pro bona vitae parte nasciturae, educatio diuturna, utrique parenti [a natura commendata] [imposita]. Ab omni etiam humanitate abhorreret, conjugem repudiare amantem et fidelem, propter causas cum nulla turpitudine conjunctas; sterilitatem, nempè, aut valetudinem infirmam; aut casum tristem, a nemine mortalium praestandum, et repudiandae pariter deflendum; liberorum scil. communium interitum.

Quod ad imperium attinet, aut propriam aliquam potestatem conjugum alteri permittendam, amori ea omnis adversari videtur conjugiali, qui aequam potius commendat societatem. Neque quicquam aliud viris potiores tribuere videtur partes, quam quod gravioribus plerumque muneribus obeundis sint aptiores, quibus [postponenda] [cedere debunt] minus gravia, domi ab uxoribus obeunda.

Leges quatuor jam memoratae, adeo sunt necessariae, ut si quae his derogent pacta, quamvis iis temere consenserint vir et uxor, ea tamen sunt irrita.* Est igitur matrimonium, “foedus inter marem et foeminam, de individuo vitae consortio, et sobole suscipienda et educanda, initum.”

VI. Matrimonii impedimenta, vel offendunt contractum a primo {nullum aut} irritum fuisse, vel prius ratum rumpunt. Prioris generis quaedam sunt naturalia, quaedam moralia.

In naturalium numero, praeter manifestam infirmitatem corporis ad conjugium plane inhabilis, sunt pravitates quaedam insignes, et morbi saeviores et insanabiles, quae amicae vitae societati, aut sobolis vitalis procreationi repugnant; quales sunt fatuitas perpetua aut insania, lepra, aliique ejusmodi. Aetas deinde admodum provecta, {foeminae praesertim,} irritum reddit cum juniore initum conjugium. Si quidem {vir et foemina ambo} aetate provectiores, de convictu amico inter se paciscantur, nihil impedit. Tertium est impedimentum, si alterutrius aetas ita sit immatura, ut non adsit obligationi constituendae necessarius rationis usus. Absurdum enim est, ut quibus, nulla alia in re, pacto quovis se obligare, per aetatem permittitur, in hac tamen longe gravissima iisdem liceat. Haec omnia legibus civilibus sunt sancienda.

Moralia, quae contractum a primo non obligasse ostendunt, impedimenta, censentur, contractus prior, et nimis arcta sanguinis conjunctio.

Quod ad prius attinet: si qui, mala utrinque fide, novum ineant contractum, prioris cum tertio initi non ignari; pactum irritum est, et paciscentes justis poenis se reddunt obnoxios. Ubi quidem unius tantum intervenerat dolus, ita alteri favendum, ut ob promissionem aut contractum clandestinum, non {eo invito} abrumpendum sit matrimonium perfectum, quod insecutus est convictus: prout in aliis negotiis, priora jura personalia cedunt juri reali: istiusmodi dolosis tamen poenae irrogandae. Ne vero etiam post matrimonia perfecta fraudibus sit locus, palam ante denuncianda omnia quae conficiuntur, et confectorum continuò publica fieri debet denunciatio.

An jure etiam naturali nuptias impediat arctior sanguinis nexus, altioris est indaginis. Inter parentes et liberos, {sive} in linea recta, quae dicitur, ascendentes et descendentes, in infinitum, nuptias {omninò} prohibere videtur lex naturalis; non solum ob aetatum discrimen insigne, verum multo magis, quod amor et consuetudo conjugialis, ei adversetur {erga parentes} venerationi, quam liberis inseruit ipsa natura, et {educatio} confirmavit. De nuptiis consanguineorum in linea transversa, quas adferunt rationes viri docti, vix quicquam affirmant. Quia vero apud plurimas gentes{* } legis Judaicae ignaras, ejusmodi nuptiae habebantur impurae et nefariae, credibile est et eas in prima mundi aetate, lege aliqua positiva, cujus diu manserunt vestigia, fuisse a Deo vetitas. Ea autem lex hoc praecipue spectasse videtur, ut familiae gentesque plurimae ea devinciantur caritate et benevolentia, quae ex affinitate et sanguinis conjunctione oriri solet. Aliis forte [etiam sobolis nasciturae commoditatibus] [commoda hominibus nascituris] prospexit Deus, eo quod gentes varias, conjugiis inter se misceri jussit.

Jure Civili, ut Christianorum etiam moribus, prohibentur nuptiae omnibus qui sunt intra quartum gradum: et in hunc modum computantur gradus: consanguineis communis fuerat stirps aliqua, a qua quot intervenerant utrinque generationes totidem sunt gradus. Simili etiam ratione, quisque cum prioris conjugis cognatâ, intra quartum gradum, qui dicitur affinitatis, matrimonium contrahere prohibetur. Jus vero canonicum eadem retinens verba, longius multo nuptiarum impedimenta aut prohibitiones porrigit, gradus numerando [supputando] secundum generationes in linearum tantum alterâ, ea quidem longiore, ubi non sunt aequales; adeo ut reapse prohibeantur nuptiae inter eos qui sunt intra septimum juris civilis gradum.

VII. Causae ob quas rumpuntur matrimonia, sunt legum praecipuarum violationes: adulterium scil. aut obstinata desertio; capitalia item odia, et injuriae atrociores, omnem amicitiae in posterum, aut tuti convictûs et jucundi, spem adimentes. Soluto has ob causas matrimonio, in conjugem infidelem, et scelerum participes, graviore supplicio animadvertendum est; quum injuriae in conjugio illatae, damna dent graviora, atque altiora mentibus infigant vulnera, quam quae extremis [capitalibus] coërcentur suppliciis, furta et rapinae. Alteri vero conjugi novum inire licet omnino matrimonium; nihil enim iniquius esset, quam ob acceptam injuriam, lege etiam novam inferre, innocentibus a matrimonio cohibitis, atque a sobolis novae suscipiendae solatio. Neque conjugi nocenti, si modo vitâ frui permittatur, adimenda est connubii ineundi potestas, nisi fortè cum sceleris socio. Permittantur isti nuptiae, saltem cum iis qui similibus delictis sunt infames.

Quae in Evangelio habentur sententiae, repudia omnia, solâ adulterii causa excepta,* prohibentes, sunt omnino ellipticae; quales et illae quae omne vetant jusjurandum. Damnant scil. omnes quae apud Judaeos admissae erant causas, eâ unicâ exceptâ. Aliam vero diserte ostendit {D.} Paulus,† apertissima ratione, et latius patente, confirmatam; desertionem nempe in qua obstinato animo perseveratum est.

In conjugio officia fido et constanti amore, omnique morum comitate, una cum prudenti rei familiaris curâ, continentur. Quibus praecipue inserviet omnis virtutis cultura, mansuetudinis praecipue et patientiae; atque ut uterque perturbatis animi motibus, quos negotia saepe excitabunt domestica, modum ponere assuescat. His sine virtutibus, vix gratus esse poterit convictus continuus, rerumque omnium societas. Quibus autem rationibus augeri possit res familiaris, ab iis petendum qui in artibus versantur quaestuosis.

[1. ]In 1742 edn. the whole paragraph (Cohibendi ... numerosior) completed point 3 of this art.

[* ]Si quis in causa polygamiae ad leges gentium haud prorsus barbararum provocet; perpendat is, leges etiam iniquissimas de servitute, et de hominum in sacris mactatione, apud plurimas gentes non minus invaluisse. Atque si polygamiam populo Judaico permissam fuisse doceant eorum leges; docet lex sanctior, hoc ipsos tantum [impune ferre voluisse] [impunitum reliquisse] Deum, pro gentis σκληροκαρδία, minime vero comprobasse. <Romanorum> Concubinatus [jure civili, coelebi solum, non marito, permissus, naturae jure legitimum erat matrimonium] [licita fuere coelibum conjugia, ast inaequalia, saepe post uxoris prioris obitum inita]. vid. Heineccii antiq, append. ad L. L. c. 38. &c.

[* ]Levit. xviii. Tacit. Annal. 12.5. ff. 33. t.2. l. 17. ult. et L. 39. l. 53. Grot. II.5, 12.

[* ]Matth. v. 32. Luc. xvi.18.

[† ]1 Cor. vii.15.