The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introduction
• Acknowledgments
• Abbreviations
• General Note
• Advertisement By the Translator.
• Juventuti Academicae Salutem.
• To the Students In Universities.
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria With a Short Introduction to Moral Philosophy
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria
• Liber I: Ethices Elementa.
• Caput I: De Hominis Natura Ejusque Partibus.
• Caput II: De Summo Bono Et Virtute.
• Caput III: De Variis Virtutum Divisionibus.
• Caput IV: De Virtutibus Et Officiis Erga Deum.
• Caput V: De Officiis Erga Alios Homines Exercendis.
• Caput VI: De Officiis Cujusque Erga Se, Et De Animi Cultura.
• 1 {caput VII: De Virtutis Studio Excitando Et Retinendo.
• Liber II: Jurisprudentiae Naturalis Elementa.
• Caput I: De Lege Naturali.
• Caput II: De Juris Natura Et Divisionibus.
• Caput III: De Virtutum Et Vitiorum Gradibus, Inter Se Comparatis{; Iisque Quae Speciem Moralem Afficiunt}.
• Caput IV: De Jure Privato Naturali.
• Caput V: De Jure Adventitio Reali, Et Rerum Dominio.
• Caput VI: De Dominii Acquirendi Rationibus.
• Caput VII: De Jure Derivato, Ejusque Causis.
• Caput VIII: De Dominii Transferendi Rationibus, Per Contractus, Successiones, Aut Testamenta.
• Caput IX: De Contractibus.
• Caput X: De Sermocinantium Officiis.
• Caput XI: De Jurejurando Et Votis.
• Caput XII: De Rerum Pretio.
• Caput XIII: De Variis Contractuum Generibus Post Pretia Rerum Constituta.
• Caput XIV: De Obligationibus Quasi Ex Contractu Ortis.
• Caput XV: Jura Ex Damno Dato, Atque Ex Aliorum Injuriis Orta. Jura Belli.
• Caput XVI: De Jure Extraordinario Ex Necessitate, Omniumque Jure Communi.
• Caput XVII: De Juris Interitu. De Litibus In Libertate Dirimendis, Et Interpretatione.
• Liber III: Oeconomices Et Politices Elementa.
• Caput I: De Conjugio.
• Caput II: De Parentum Et Liberorum Officiis.
• Caput III: De Herorum Et Servorum Jure.
• Caput IV: De Civitatum Origine Et Causis.
• Caput V: De Interna Civitatum Structura, Et Summi Imperii Partibus.
• Caput VI: De Variis Rerumpublicarum Formis.
• Caput VII: De Summi Imperii Jure, Ejusque Acquirendi Rationibus.
• Caput VIII: De Legibus Condendis, Et De Jurisdictione.
• Caput IX: De Jure Belli.
• Caput X: De Foederibus, Legatis, Et Civitatum Interitu [deletione].
• A Short Introduction to Moral Philosophy.
• Book I: The Elements of Ethicks.
• Chapter I: Of Human Nature and Its Parts.
• Chapter II: Concerning the Supreme Good.
• Chapter III: Concerning the Chief Divisions of Virtue.
• Chapter IV: Our Duties Toward God.
• Chapter V: Our Duties Toward Mankind.
• Chapter VI: Concerning Our Duties Toward Ourselves, and the Improvement of the Mind.
• Chapter VII: Some Practical Considerations to Excite and Preserve the Study of Virtue.
• Book II: Elements of the Law of Nature.
• Chapter I: Of the Law of Nature.
• Chapter II: Of the Nature of Rights, and Their Several Divisions.
• Chapter III: Concerning the Various Degrees of Virtue and Vice, and the Circumstances On Which They Depend.
• Chapter IV: Concerning the Natural Rights of Individuals.
• Chapter V: Of Real Adventitious Rights and Property.
• Chapter VI: The Methods of Acquiring Property.
• Chapter VII: Of Derived Property.
• Chapter VIII: The Methods of Transferring Property, Contracts, Succession, Testaments.
• Chapter IX: Of Contracts In General.
• Chapter X: Our Obligations In Speech.
• Chapter XI: Of Oaths and Vows.
• Chapter XII: Concerning the Values Or Prices of Goods.
• Chapter XIII: Of the Several Sorts of Contracts.
• Chapter XIV: * Obligations Resembling Those From Contracts.
• Chapter XV: Of Rights Arising From Damage Done, and the Rights of War.
• Chapter XVI: Extraordinary Rights In Cases of Necessity, and the Common Rights of Mankind.
• Chapter XVII: How Rights and Obligations Cease: How Controversies Are to Be Decided In Natural Liberty: and the Rules of Interpretation.
• Book III: The Principles of Oeconomicks and Politicks.
• Chapter I: Concerning Marriage.
• Chapter II: The Duties of Parents and Children.
• Chapter III: The Rights of Masters and Servants.
• Chapter IV: The Original of Civil Government.
• Chapter V: The Internal Structure of States: and the Several Parts of Supreme Power.
• Chapter VI: Of the Various Plans of Government.
• Chapter VII: The Rights of the Supreme Power: and the Methods of Acquiring It.
• Chapter VIII: Of Civil Laws and Their Execution.
• Chapter IX: The Laws of War.
• Chapter X: Of Treaties and Ambassadors, and the Entire Dissolution of States.
• Bibliography of Modern Literature

CAPUT XIV

De Obligationibus quasi ex Contractu ortis.

I. Has praeter obligationes et jura, sunt et alia, quae nascuntur ex facto aliquo licito ejus adversus quem valent. De iis quae ex facto illicito oriuntur, in capite sequente agendum. Ex factis licitis [jura orta fundantur] [ortum jus omne, fundatur] vel in ipso dominii jure, vel in manifesta societatis amicae conservandae ratione. Quae hujusmodi juri respondent obligationes, ne actionum multiplicarentur formulae, eas ex contractu ortas fingunt jureconsulti. Sunt vero a pactis tacitis diversi, quod in tacitis ex facto quodam consensus vere indicari intelligitur; in his vero, propter manifestam rei aequitatem fingitur. In illis, denuntiatione [praemonitione] contraria, praecaveri [praepediri] potest quae ex solo consensu {aliàs} oriretur obligatio: in his neutiquam; quippe in aliâ fundata causâ aequissima{, neque ab illius qui obligatur consensu pendens}.

Obligationum quae quasi ex contractu oriuntur, duo sunt genera; alterum earum quae hinc oriuntur, quod quispiam rebus alienis, aut alteri quocunque modo obligatis, sine contractu se immiscuerit: alterum, quum quisquam aliquod sibi commodum, alteri nec donanti nec consentienti damnosum aut sumptuosum, derivaverit. Ad priorem classem refertur ejus obligatio qui sine vi aut dolo rem possidet alienam, ut eam cum fructibus reddat. {Huc etiam} refertur et ejus qui negotium utile gesserat, <; qui scil.> res <tractavit> alterius, vel absentis et nescii, vel ob rationis et prudentiae idoneae defectum, consentire non valentis, {tractando}: qui {scil}: tenetur ad rationes et res ipsas cum emolumentis reddendas. Quod spectatur in negotiorum gestorum et tutelae actionibus directis.

Ad hanc etiam refertur classem haeredis testamento instituti obligatio, defuncti creditores et legatarios respiciens; quae nempe oritur ex haereditatis aditione [ereditate adita]. Omnia enim defuncti bona, aeri alieno dissolvendo, et omni, quod quisquam jure suo pleno postulare potest, praestando subjiciuntur. Qui haereditatem adit, unicam unde ea praestari possunt materiam, ea omnia, quousque [sufficiunt] [pertinere possunt] bona haereditaria, deductis impensis in iis tractandis, praestare tenetur. Justum autem est inventarii beneficium{; ne ultra haereditatem haeres obligetur}. Neque, ad haec jura explicanda, opus est haeredem fingere eandem esse cum defuncto personam.

II. Quod ad alteram attinet classem, ubi [scil: quis aliquam utilitatem,] [quicquam sibi commodum] alteri nec donanti, nec gratis damnum perferre volenti damnosam, sibi [damnosum, aliquis] adscivit: ad eam referuntur ejus obligationes, cujus absentis et inscii, aut, ob rationis et prudentiae necessariae defectum, consentire non valentis, negotia sunt utiliter gesta, aut res administratae; ut eum qui negotia gesserat, aut tutorem, indemnem praestet, et labores omnes utiles compenset, eorumque contractus, bona fide, ipsius nomine initos, confirmet. Huc spectant negotiorum gestorum, et tutelae actiones contrariae. Impensarum etiam, quae in pupillis alendis, educandis, aut arte quavis imbuendis, prudenter factae sunt, eadem est ratio.

Quae quidem in liberis suis alendis erogarunt parentes non egeni, ex communi parentum affectione [affectu], donandi animo erogasse censentur, ubi contrariae voluntatis nulla fuit significatio. Quin et tenentur parentes, pro sua conditione, liberis necessaria praebere vitae praesidia, et ornamenta; et quod ex bonis superest iis potissimum relinquere. Premente vero egestate, aut si cui forte ex liberis aliunde suppetant facultates, non iniquum foret parentem liberos ad calculos vocare, ut sibi persolvantur quae erogaverit; sive ad ipsum in senectute alendum, sive ut caeteros liberos eo melius alere possit.

{III.} Si quis verò alienum aluerit inopem, id gratis factum fuisse non temerè est judicandum: immo potius eo jus esse constitutum in alumnum, ut omnia in ejus utilitatem prudenter erogata, ipsius laboribus compensentur; haud vero ea quae ad familiae altoris [herilis] ornatum pertinebant. Quumque insuper, {quae} in prima alumnorum aetate [erogata sunt omnino] [, quaedam sint erogata, quae] perirent, si immaturi obirent alumni; amplius aliquid exigere poterunt altores, pro hujus periculi ratione: quo jure ipsis concesso, haec humanitatis officia alacrius suscipient. Decrescit vero post primos alumni cujusque annos hoc periculum, atque primas tantum impensas graviore foenore onerare potest. Est igitur alumnus inops in causa debitoris, nullo suo crimine obaerati, a quo exigi saepe possunt operae, donec per eas dissolvatur aes alienum; qui tamen omnia alia retinet hominum jura: et simul ac vel laboribus suis, (quorum sibi utilissimos et maxime quaestuosos, ad viri probi arbitrium, ipsi est eli gendi jus,) vel amicorum liberalitate, debitum fuerit solutum, tollitur omne altoris jus. Ratione vero subducta pateret, neminem esse alumnum, sit {modo} ei mens sana et corpus sanum, qui [quin] ante annum trigesimum, laboribus suis, omnia quae altori debuit, praestare {non} posset: neque ex hac causa recte oriri posse servitutem haereditariam, quamvis altori, pro periculi ratione, in modum foenoris nautici, amplius esset solvendum: quod tamen exigere haud sineret humanitas, ab iis qui gravi aliqua premuntur necessitate; nulla autem gravior esse potest quam infantis inopis, omni parentum auxilio destituiti.{* }

Ad hanc etiam refertur classem ejus obligatio, qui favore necessitatis usus, alteri damnum dedit; qua de re postea erit agendum: atque ejus qui indebitum accepit tanquam debitum; aut aliquid ex pacto quovis aut promisso, cui legitima opponi poterat exceptio; aut ob rem aut operam, a se praestandam, quam non praestitit.

Quum res plurium communis, unius opera aut impensis est conservata aut exculta; caeterorum erga hunc obligatio ad posteriorem hanc classem, hujus erga caeteros, ad priorem est referenda.

Obligationes alium tenentes ab eo qui contraxerat, sunt veri contractus, ubi alterius mandato aut jussu res contractae sunt: sin secus, sunt in causa negotiorum gestorum.

[* ]{Vid. Carmichael. supplem. IV. ad Puffendorfium De officio Hominis et Civis p. 281, ejusque annotationes ad lib. II. cap. 4.}