The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introduction
• Acknowledgments
• Abbreviations
• General Note
• Advertisement By the Translator.
• Juventuti Academicae Salutem.
• To the Students In Universities.
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria With a Short Introduction to Moral Philosophy
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria
• Liber I: Ethices Elementa.
• Caput I: De Hominis Natura Ejusque Partibus.
• Caput II: De Summo Bono Et Virtute.
• Caput III: De Variis Virtutum Divisionibus.
• Caput IV: De Virtutibus Et Officiis Erga Deum.
• Caput V: De Officiis Erga Alios Homines Exercendis.
• Caput VI: De Officiis Cujusque Erga Se, Et De Animi Cultura.
• 1 {caput VII: De Virtutis Studio Excitando Et Retinendo.
• Liber II: Jurisprudentiae Naturalis Elementa.
• Caput I: De Lege Naturali.
• Caput II: De Juris Natura Et Divisionibus.
• Caput III: De Virtutum Et Vitiorum Gradibus, Inter Se Comparatis{; Iisque Quae Speciem Moralem Afficiunt}.
• Caput IV: De Jure Privato Naturali.
• Caput V: De Jure Adventitio Reali, Et Rerum Dominio.
• Caput VI: De Dominii Acquirendi Rationibus.
• Caput VII: De Jure Derivato, Ejusque Causis.
• Caput VIII: De Dominii Transferendi Rationibus, Per Contractus, Successiones, Aut Testamenta.
• Caput IX: De Contractibus.
• Caput X: De Sermocinantium Officiis.
• Caput XI: De Jurejurando Et Votis.
• Caput XII: De Rerum Pretio.
• Caput XIII: De Variis Contractuum Generibus Post Pretia Rerum Constituta.
• Caput XIV: De Obligationibus Quasi Ex Contractu Ortis.
• Caput XV: Jura Ex Damno Dato, Atque Ex Aliorum Injuriis Orta. Jura Belli.
• Caput XVI: De Jure Extraordinario Ex Necessitate, Omniumque Jure Communi.
• Caput XVII: De Juris Interitu. De Litibus In Libertate Dirimendis, Et Interpretatione.
• Liber III: Oeconomices Et Politices Elementa.
• Caput I: De Conjugio.
• Caput II: De Parentum Et Liberorum Officiis.
• Caput III: De Herorum Et Servorum Jure.
• Caput IV: De Civitatum Origine Et Causis.
• Caput V: De Interna Civitatum Structura, Et Summi Imperii Partibus.
• Caput VI: De Variis Rerumpublicarum Formis.
• Caput VII: De Summi Imperii Jure, Ejusque Acquirendi Rationibus.
• Caput VIII: De Legibus Condendis, Et De Jurisdictione.
• Caput IX: De Jure Belli.
• Caput X: De Foederibus, Legatis, Et Civitatum Interitu [deletione].
• A Short Introduction to Moral Philosophy.
• Book I: The Elements of Ethicks.
• Chapter I: Of Human Nature and Its Parts.
• Chapter II: Concerning the Supreme Good.
• Chapter III: Concerning the Chief Divisions of Virtue.
• Chapter IV: Our Duties Toward God.
• Chapter V: Our Duties Toward Mankind.
• Chapter VI: Concerning Our Duties Toward Ourselves, and the Improvement of the Mind.
• Chapter VII: Some Practical Considerations to Excite and Preserve the Study of Virtue.
• Book II: Elements of the Law of Nature.
• Chapter I: Of the Law of Nature.
• Chapter II: Of the Nature of Rights, and Their Several Divisions.
• Chapter III: Concerning the Various Degrees of Virtue and Vice, and the Circumstances On Which They Depend.
• Chapter IV: Concerning the Natural Rights of Individuals.
• Chapter V: Of Real Adventitious Rights and Property.
• Chapter VI: The Methods of Acquiring Property.
• Chapter VII: Of Derived Property.
• Chapter VIII: The Methods of Transferring Property, Contracts, Succession, Testaments.
• Chapter IX: Of Contracts In General.
• Chapter X: Our Obligations In Speech.
• Chapter XI: Of Oaths and Vows.
• Chapter XII: Concerning the Values Or Prices of Goods.
• Chapter XIII: Of the Several Sorts of Contracts.
• Chapter XIV: * Obligations Resembling Those From Contracts.
• Chapter XV: Of Rights Arising From Damage Done, and the Rights of War.
• Chapter XVI: Extraordinary Rights In Cases of Necessity, and the Common Rights of Mankind.
• Chapter XVII: How Rights and Obligations Cease: How Controversies Are to Be Decided In Natural Liberty: and the Rules of Interpretation.
• Book III: The Principles of Oeconomicks and Politicks.
• Chapter I: Concerning Marriage.
• Chapter II: The Duties of Parents and Children.
• Chapter III: The Rights of Masters and Servants.
• Chapter IV: The Original of Civil Government.
• Chapter V: The Internal Structure of States: and the Several Parts of Supreme Power.
• Chapter VI: Of the Various Plans of Government.
• Chapter VII: The Rights of the Supreme Power: and the Methods of Acquiring It.
• Chapter VIII: Of Civil Laws and Their Execution.
• Chapter IX: The Laws of War.
• Chapter X: Of Treaties and Ambassadors, and the Entire Dissolution of States.
• Bibliography of Modern Literature

CAPUT XII

De Rerum Pretio.

I. Quo facilius res et operae inter homines permutari possint, earum pretia sunt aestimanda. Nemo enim res insignis et diuturni usus aut voluptatis, mutare velit iis, quarum exigua est utilitas aut voluptas: neque res quae multo parantur labore, rebus parabilibus.

Rei cujusvis pretium huic nititur fundamento, quod res ipsa ad usum aliquem aut voluptatem ministrandam est apta; absque hoc, nullum erit pretium. Hoc autem posito, rerum pretia majora erunt, prout magis [iis homines indigent] [major est hominum indigentia], ipsaeque res difficiliùs parantur. Indigentia erit major, pro ambientium numero, et majore rerum necessitate, aut usu gratiore. Acquirendi difficultas ex plurimis oritur causis; nempe ex ipsius materiae penuria; ex acquirendi labore; ex casibus iis qui proventum aliquando faciunt minus uberem; ex ingenii rarioris elegantia, quae in artibus quibusdam exigitur; ex artificum dignitate, eorumque honestiore et lautiore, pro nostratium moribus, vivendi conditione; hujus enim sumptum suppeditare debent artificiorum pretia.

Rerum autem utilissimarum saepe nullum, saepe exiguum est pretium. Ubi enim earum tanta est copia, ut ubique nullo fere labore reperiantur, nullum erit pretium: ubi labore facili et minime artificioso comparantur, exiguum. Pro insigni enim Dei bonitate, quae res sunt utilissimae, et maxime necessariae, illae copiosae sunt et parabiles.

Rebus quibusdam utilissimis, nullum est pretium, quia sunt sua natura communes; aliis, quia in commercia non aliter veniunt, quam tanquam aliarum rerum appendices, quarum pretia quidem augere possunt, non vero ipsae per se aestimari; aliis denique, quia lege, vel naturali vel positiva, prohibetur earum emptio venditio, cujusmodi sunt res {sacrae, munera item,} aut officia, aut jura sacra; eaque stipendia, quibus alendi sunt viri, his officiis obeundis destinati; aut quae illorum fidei committuntur, ut sint eleemosynarum materies. Horum emptio venditio, ex nota satis historia, simoniae nomen est consecuta.

II. Quum vero saepe incidere soleat, ut mihi suppetat quarundam rerum, ultra meos usus, copia, desint autem aliae, quarum est apud alium copia, iste vero nulla re mea indigeat: quumque ego rem mihi non necessariam, pro re alterius mutare velim, mea tamen alterius rem pretio longe superet; nec tamen, sine gravi dispendio, in partes secari possit: ad commercia expediunda, constituendum est pretium aliquod eminens: id est, res quaedam, aliarum rerum omnium mensura, ad quam earum pretia exigantur, est constituenda; cujus tanta [sit oportet] [est] indigentia, ut quisque res suas cum ea mutare velit, quoniam ejus ope res quasvis sibi comparare potest. Etenim ejus rei, ob id ipsum quod aliarum sit mensura, existet maxima indigentia.

Huic rei, quae aliarum sit mensura, hae debent esse qualitates; inprimis, ut sit pretiosa, ita ut ejus pondus exiguum, et ad portandum facile, majorem aliarum rerum molem, aestimatione aequet. 2. Ut sit aliquid stabile, neque sua sponte brevi periturum, neque multum usu deterendum. 3. Ut sine dispendio quasvis admittat divisiones. Ea verò omnia, solis metallis rarioribus, auro nempe, et argento conveniunt; quae igitur omnis pretii mensurae, apud gentes cultiores, sunt constituta.

III. Ad praecavendam vero omnem in laminis accurate dividendis molestiam, atque ut cautum sit de metallorum puritate, inventi sunt nummi; quorum excudendi potestate, viris fidis commissâ, et de metalli puri et non adulterati, quod singulis nummis inest, justo pondere cautum erit; et quaevis, de qua conventum est, summa, sine molestia persolvi poterit.

1 Vera metallorum, quin et nummorum, atque rerum ferè omnium aestimatio, pro majore eorum copia, imminuitur, pro minore augetur. Res per se ad vitam necessariae, pretia retinent stabiliora; quae tamen, pro majore aut minore anni cujusque ubertate, non parum immutantur. Ad stipendia igitur perpetua, aut reditus certos constituendos, quibus homines semper in eadem vitae conditione ali possint, certae earum rerum mensurae, quae simplici hominum labore non artificioso comparantur, sunt potius definiendae{; qualia sunt frumentum, quaeque alia simpliciori victui aut cultui inserviunt}.

{IV.} In civitate cui sunt cum vicinis commercia, nullo imperantium decreto immutari possunt vera nummorum pretia, earumve aestimatio pro ratione quam ad merces habent. Non enim nummorum nomina apud nos legitima curant exteri, metallorum {puriorum} tantummodo spectantes quantitates; iis igitur mercium pretia respondebunt. Veruntamen, post nummorum nomina lege constituta, multorumque cum multis res rationesque contractas, et pactiones, de pecuniae his nominibus definitae summis numerandis; nummorum pretio lege nova aucto, fraudantur creditores; et imminuto, fraudantur debitores.

Quin etiam eveniet, ut metallorum inter se aestimatio nonnunquam immutetur, si aut alterutrius major solito effodiatur copia; aut si alterutrius, tantum, magnus sit in vitae cultu et ornatu usus; aut si magna ejusdem vis exportetur. Et nisi in eadem ratione immutentur nummorum pretia legitima, exportabuntur nummi, quibus, pro vera metalli aestimatione, justo minus imponitur pretium, et invehentur illi quibus nimium; non sine gravi civitatis incommodo.

Sicubi pro hujusmodi nummis, fiant alii ex metallis vilioribus; quod dignitate deest pondere pensandum [compensandum]; aut secus, cessabunt cum exteris commercia. Quae nummorum vice funguntur chirographa <quaedam>, aut tesserae, eam vim ideo tantum obtinent, quod de veris nummis solvendis idoneam faciant fidem.

[1. ](In 1742 edn. there are two arts. III.)