The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introduction
• Acknowledgments
• Abbreviations
• General Note
• Advertisement By the Translator.
• Juventuti Academicae Salutem.
• To the Students In Universities.
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria With a Short Introduction to Moral Philosophy
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria
• Liber I: Ethices Elementa.
• Caput I: De Hominis Natura Ejusque Partibus.
• Caput II: De Summo Bono Et Virtute.
• Caput III: De Variis Virtutum Divisionibus.
• Caput IV: De Virtutibus Et Officiis Erga Deum.
• Caput V: De Officiis Erga Alios Homines Exercendis.
• Caput VI: De Officiis Cujusque Erga Se, Et De Animi Cultura.
• 1 {caput VII: De Virtutis Studio Excitando Et Retinendo.
• Liber II: Jurisprudentiae Naturalis Elementa.
• Caput I: De Lege Naturali.
• Caput II: De Juris Natura Et Divisionibus.
• Caput III: De Virtutum Et Vitiorum Gradibus, Inter Se Comparatis{; Iisque Quae Speciem Moralem Afficiunt}.
• Caput IV: De Jure Privato Naturali.
• Caput V: De Jure Adventitio Reali, Et Rerum Dominio.
• Caput VI: De Dominii Acquirendi Rationibus.
• Caput VII: De Jure Derivato, Ejusque Causis.
• Caput VIII: De Dominii Transferendi Rationibus, Per Contractus, Successiones, Aut Testamenta.
• Caput IX: De Contractibus.
• Caput X: De Sermocinantium Officiis.
• Caput XI: De Jurejurando Et Votis.
• Caput XII: De Rerum Pretio.
• Caput XIII: De Variis Contractuum Generibus Post Pretia Rerum Constituta.
• Caput XIV: De Obligationibus Quasi Ex Contractu Ortis.
• Caput XV: Jura Ex Damno Dato, Atque Ex Aliorum Injuriis Orta. Jura Belli.
• Caput XVI: De Jure Extraordinario Ex Necessitate, Omniumque Jure Communi.
• Caput XVII: De Juris Interitu. De Litibus In Libertate Dirimendis, Et Interpretatione.
• Liber III: Oeconomices Et Politices Elementa.
• Caput I: De Conjugio.
• Caput II: De Parentum Et Liberorum Officiis.
• Caput III: De Herorum Et Servorum Jure.
• Caput IV: De Civitatum Origine Et Causis.
• Caput V: De Interna Civitatum Structura, Et Summi Imperii Partibus.
• Caput VI: De Variis Rerumpublicarum Formis.
• Caput VII: De Summi Imperii Jure, Ejusque Acquirendi Rationibus.
• Caput VIII: De Legibus Condendis, Et De Jurisdictione.
• Caput IX: De Jure Belli.
• Caput X: De Foederibus, Legatis, Et Civitatum Interitu [deletione].
• A Short Introduction to Moral Philosophy.
• Book I: The Elements of Ethicks.
• Chapter I: Of Human Nature and Its Parts.
• Chapter II: Concerning the Supreme Good.
• Chapter III: Concerning the Chief Divisions of Virtue.
• Chapter IV: Our Duties Toward God.
• Chapter V: Our Duties Toward Mankind.
• Chapter VI: Concerning Our Duties Toward Ourselves, and the Improvement of the Mind.
• Chapter VII: Some Practical Considerations to Excite and Preserve the Study of Virtue.
• Book II: Elements of the Law of Nature.
• Chapter I: Of the Law of Nature.
• Chapter II: Of the Nature of Rights, and Their Several Divisions.
• Chapter III: Concerning the Various Degrees of Virtue and Vice, and the Circumstances On Which They Depend.
• Chapter IV: Concerning the Natural Rights of Individuals.
• Chapter V: Of Real Adventitious Rights and Property.
• Chapter VI: The Methods of Acquiring Property.
• Chapter VII: Of Derived Property.
• Chapter VIII: The Methods of Transferring Property, Contracts, Succession, Testaments.
• Chapter IX: Of Contracts In General.
• Chapter X: Our Obligations In Speech.
• Chapter XI: Of Oaths and Vows.
• Chapter XII: Concerning the Values Or Prices of Goods.
• Chapter XIII: Of the Several Sorts of Contracts.
• Chapter XIV: * Obligations Resembling Those From Contracts.
• Chapter XV: Of Rights Arising From Damage Done, and the Rights of War.
• Chapter XVI: Extraordinary Rights In Cases of Necessity, and the Common Rights of Mankind.
• Chapter XVII: How Rights and Obligations Cease: How Controversies Are to Be Decided In Natural Liberty: and the Rules of Interpretation.
• Book III: The Principles of Oeconomicks and Politicks.
• Chapter I: Concerning Marriage.
• Chapter II: The Duties of Parents and Children.
• Chapter III: The Rights of Masters and Servants.
• Chapter IV: The Original of Civil Government.
• Chapter V: The Internal Structure of States: and the Several Parts of Supreme Power.
• Chapter VI: Of the Various Plans of Government.
• Chapter VII: The Rights of the Supreme Power: and the Methods of Acquiring It.
• Chapter VIII: Of Civil Laws and Their Execution.
• Chapter IX: The Laws of War.
• Chapter X: Of Treaties and Ambassadors, and the Entire Dissolution of States.
• Bibliography of Modern Literature

CAPUT VII

De Jure Derivato, ejusque Causis.

I. Derivata jura adventitia sunt vel realia vel personalia. Juris realis materia, sunt ipsa rerum dominia; personalis materia est libertas naturalis, jus scil. cujusque pro sua voluntate et judicio agendi, suasque res administrandi. Hujusmodi juris parte aliqua, ad alterum translata, subnascitur eidem jus personale.

Ad hanc distinctionem, cui et in lege naturali est locus, explicandam, primo monendum, quod mutua officia, et junctos plurium labores, saepe communis exigat utilitas: quodque, aucto hominum numero, multò foelicius suppetent cunctis res utiles, ubi quisque sibi artem aliquam eligens, in ea se exercet; ejusque peritus, magnam comparat rerum quarundam copiam, quas rebus aliorum, diversas artes exercentium, commutare poterit; quàm si quisque, per vices, omnes artes utcunque exerceret, in earum nullâ ad insignem perventurus solertiam.

Constat etiam, post homines multiplicatos, agros omnes ferè, brevi ita fuisse occupatos, ut non paucis, unde se alere possint, nulli restarent occupandi. Illis igitur relictae erant vires suae et artes, ut suis operis, vulgaribus aut artificiosis, pro aliis rebus commutatis, sibi res compararent necessarias. Locupletiores vero aliorum operis et artificiis, plerumque maxime indigent; quae salvo pudore, ab aliis gratis expectare haud possunt: crebris igitur {semper} opus erat pactis, (quorum natura deinceps plenius explicanda,) quibus et dominia {sive jura realia} transferrentur; et jura personalia, ad certam mensuram aut quantitatem ab aliis exigendam, sive debita, constituerentur.

Conveniret autem non raro inter paciscentes, ut dominus, omni rei suae dominio neutiquam translato, eam creditori ita subjiceret, ut nisi ad diem praestitutum aliunde solutum fuerit debitum, ex ea re distracta, aut vendita, solveretur: hac ratione constituebatur creditori jus reale. Aliquando patrifamilias assiduo et industrio, ita fidem haberet creditor, ut nullam posceret hypothecam, contentus jure personali, non unam aliquam debitoris rem, prae alia, respiciente. Ex damno item dato, simile oriretur jus tantummodò personale. Commerciorum vero gliscentium fides sanctissimè servanda, formulas quasdam semper exigebat solennes et publicas; quibus adhibitis, plena intelligebatur dominii fieri translatio, contractu nullo priore, qui latuerat, eludenda. Quod nisi obtineretur, nemo quicquam emere vellet, sibi forte, ex contractu aliquo latente, cum tertio quodam prius inito, mox eripiendum. Obligationes suas quascunque, vir bonus sanctissime spectabit, etiam personales: commerciorum autem fides necessario servanda hoc exigit, ut pactis, bona fide et publicè, ad jura realia transferenda initis, jura cedant personalia, quamvis priora.

II. Jura realia derivata, sunt vel pleni dominii partes quaedam, a reliquis separatae, vel ipsa dominia [ab uno ad alterum translata] [nova]. Partes quae separatae solent manere, sunt quatuor; scil. 1. Jus possidendi rem alienam, quae sine vi aut dolo, ad aliquem pervenerat. 2. Jus haereditarium, 3. Jus pignoris aut hypothecae, (4)1 et servitutes.

Qui rem alienam, sine vi aut dolo possidet, vel novit eam esse alienam; vel ex causa probabili, credit eam esse suam: atque hic proprie dicitur bonae fidei possessor.

Qui vi aut dolo, sine justa causa rem alienam possidet, ei nullum est jus: quum domino, aut ejus nomine reposcenti cuilibet, jus sit eam possessori injusto eripiendi, ut domino reddatur. Qui tamen sine vi aut dolo possidet quod novit esse alienum; ut qui res amissas aut naufragas invenit; ei jus est eas retinendi, quod valebit contra omnes praeter dominum, [per se, aut per alium,] [ad ejus mandatarium] reposcentem. Qui si nullus vindicet, res cedit possessori. Tenetur autem possessor publicè denunciare, res eas apud se esse, domino repetenti reddendas: eas enim celasse, crimen habet furti. Recte tamen a domino exigit impensas, in iis conservandis aut denunciandis, prudenter erogatas.

Bonae fidei possessor, primo, rem tenetur cum fructibus extantibus domino reddere. 2. Dein si res, ejusve fructus sint consumpti, tenetur domino praestare quantum ex rei alienae usu factus est locupletior, quòd rebus suis interea pepercerat; vel quantum, pro sua conditione, ipsius interfuit tam diu lautius vixisse. Iniquum enim est hominem, hominis non consentientis incommodo, suum augere aut commodum aut voluptatem.

3. Ubi res ipsae, earumve fructus periere; ea praestare non tenetur bonae fidei possessor, aut fructus quos percipere neglexerat; utebatur enim rebus tanquam suis. Cessat autem bona fides, ubi primum possessori innotuit probabilis suspicandi causa, rem esse alienam: eaque cessante, omnia latâ culpa, neglecta aut omissa, praestare tenetur.

4. Quum rem oneroso partam titulo, domino reddit bonae fidei possessor, pretium ab auctore suo recte reposcit.

5. Ubi auctor solvendo non est, haud aequior est domini causa, quam bonae fidei possessoris. Neque enim sanctius est domini jus, quam quo res emptione, successione, testamentis, aut donationibus {partae} tenentur; quippe quibus plerumque constituuntur ipsa dominia. Quumque certum alteri aut utrique damnum sit ferendum, neque ulla publicae utilitatis ratio, uni prae altero faveat; nisi quid aliter suadeant humanitatis aut liberalitatis rationes, {damnum} inter eos dividendum videtur: {idque eo magis, quod saepè bonae fidei possessor rem alienam sibi parando, domino negotium gesserat utile, quippe cui aliter nulla rei suae vindicandae fuisset copia}. Si quis dixerit hoc esse utile, ut caveant emptores, ne res emant furtivas. Res suas, contra, diligentius custodiant domini; ne in eas, ipsorum negligentia amissas, aut raptui expositas, incidant viri probi, tanquam in laqueos.

6. Rem suam, a bonae fidei possessore alteri donatam, a donatario recte vindicat dominus, neque illi ullum est repetendi jus.

III. De jure haereditario certum est, eum qui pleno jure est dominus, posse rem suam ad quemvis, in quemcunque eventum, et sub conditionibus quibusvis licitis transferre. Haeredis igitur cujusque substituti non minus sanctum est jus, quam donatarii. Neque minus inhumanum est, cohibere dominum, ne ad haeredem substitutum, sibi carum, rem suam in certum eventum transferat; quam prohibere ne amico vivus donet, aut ad haeredem proximum, in mortis eventum transferat. Non minus inhumanum est, haeredis secundi aut tertii spem, sine justa causa praecidere, quam amici dona intervertere. Rectè tamen leges civiles, in communem utilitatem, [vetant in infinitum porrigere] [vetare possunt, ne in infinitum porrigantur] haec jura, possessoribus fortè gravia futura, aut ipsae civitati: prout prodigae et inconsultae donationes, aequi judicis sententia, rescindi possunt.

IV. Ad eorum jura quibus aliquid debetur confirmanda {et munienda} dantur pignora, ea lege, ut res oppignorata, nisi ante statum diem solutum fuerit debitum, cedat creditori; quae est lex commissoria, nihil iniqui continens, si modo debitori reddendum sit quod superest pretii, ex re vendita, post solutionem illius quod debebatur. Saepe vero non traditur res creditori; sed ipsi in eam, per formulas quasdam publicas, constituitur jus reale, quod hypotheca dicitur. Quod cum sit, huic creditoris juri, cedunt omnia jura adversus debitorem personalia, quamvis priora, quae ante hypothecam constitutam non publice innotuerant. Neque recte queruntur isti, quorum jura personalia juri cedunt reali subsequenti: sibi enim imputent quod posthabeantur <ipsi>, minore cautione contenti, iis quos prioris sui juris non monuerant, quique majorem impetrarunt cautionem, citra quam, fidem debitoris haud fuissent sequuti.

V. Inter jura realia, denique, sunt servitutes: “jura scil. certi usus ex re aliena percipiendi”; quae ex contractu nascuntur; aut ex eo quod, in dominio transferendo, haec sibi prior dominus retinuit; aut denique ex lege civili. Servitutes omnes sunt jura realia, definitam rem spectantia; pro variis tamen, ut vocantur, subjectis quibus competere videntur, non objectis quae spectant, dividuntur in reales et personales. Hae in certi hominis gratiam constituuntur, eo defuncto interiturae. Illae in praedii vicini commoditatem constitutae, cuicunque ejus domino competent. Personales sunt, ususfructus, usus, habitatio, et similes quaedam aliae. Reales sunt vel urbanae, vel rusticae. Urbanae sunt oneris ferendi, tigni immittendi, altius tollendi, aut non tollendi, luminum, prospectus, &c. Rustica, contra, spectant praedia, iter, actus, via, &c. de quibus jureconsulti uberius.

[1. ](1742 edn. more correct.)