The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Introduction
• Acknowledgments
• Abbreviations
• General Note
• Advertisement By the Translator.
• Juventuti Academicae Salutem.
• To the Students In Universities.
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria With a Short Introduction to Moral Philosophy
• Philosophiae Moralis Institutio Compendiaria
• Liber I: Ethices Elementa.
• Caput I: De Hominis Natura Ejusque Partibus.
• Caput II: De Summo Bono Et Virtute.
• Caput III: De Variis Virtutum Divisionibus.
• Caput IV: De Virtutibus Et Officiis Erga Deum.
• Caput V: De Officiis Erga Alios Homines Exercendis.
• Caput VI: De Officiis Cujusque Erga Se, Et De Animi Cultura.
• 1 {caput VII: De Virtutis Studio Excitando Et Retinendo.
• Liber II: Jurisprudentiae Naturalis Elementa.
• Caput I: De Lege Naturali.
• Caput II: De Juris Natura Et Divisionibus.
• Caput III: De Virtutum Et Vitiorum Gradibus, Inter Se Comparatis{; Iisque Quae Speciem Moralem Afficiunt}.
• Caput IV: De Jure Privato Naturali.
• Caput V: De Jure Adventitio Reali, Et Rerum Dominio.
• Caput VI: De Dominii Acquirendi Rationibus.
• Caput VII: De Jure Derivato, Ejusque Causis.
• Caput VIII: De Dominii Transferendi Rationibus, Per Contractus, Successiones, Aut Testamenta.
• Caput IX: De Contractibus.
• Caput X: De Sermocinantium Officiis.
• Caput XI: De Jurejurando Et Votis.
• Caput XII: De Rerum Pretio.
• Caput XIII: De Variis Contractuum Generibus Post Pretia Rerum Constituta.
• Caput XIV: De Obligationibus Quasi Ex Contractu Ortis.
• Caput XV: Jura Ex Damno Dato, Atque Ex Aliorum Injuriis Orta. Jura Belli.
• Caput XVI: De Jure Extraordinario Ex Necessitate, Omniumque Jure Communi.
• Caput XVII: De Juris Interitu. De Litibus In Libertate Dirimendis, Et Interpretatione.
• Liber III: Oeconomices Et Politices Elementa.
• Caput I: De Conjugio.
• Caput II: De Parentum Et Liberorum Officiis.
• Caput III: De Herorum Et Servorum Jure.
• Caput IV: De Civitatum Origine Et Causis.
• Caput V: De Interna Civitatum Structura, Et Summi Imperii Partibus.
• Caput VI: De Variis Rerumpublicarum Formis.
• Caput VII: De Summi Imperii Jure, Ejusque Acquirendi Rationibus.
• Caput VIII: De Legibus Condendis, Et De Jurisdictione.
• Caput IX: De Jure Belli.
• Caput X: De Foederibus, Legatis, Et Civitatum Interitu [deletione].
• A Short Introduction to Moral Philosophy.
• Book I: The Elements of Ethicks.
• Chapter I: Of Human Nature and Its Parts.
• Chapter II: Concerning the Supreme Good.
• Chapter III: Concerning the Chief Divisions of Virtue.
• Chapter IV: Our Duties Toward God.
• Chapter V: Our Duties Toward Mankind.
• Chapter VI: Concerning Our Duties Toward Ourselves, and the Improvement of the Mind.
• Chapter VII: Some Practical Considerations to Excite and Preserve the Study of Virtue.
• Book II: Elements of the Law of Nature.
• Chapter I: Of the Law of Nature.
• Chapter II: Of the Nature of Rights, and Their Several Divisions.
• Chapter III: Concerning the Various Degrees of Virtue and Vice, and the Circumstances On Which They Depend.
• Chapter IV: Concerning the Natural Rights of Individuals.
• Chapter V: Of Real Adventitious Rights and Property.
• Chapter VI: The Methods of Acquiring Property.
• Chapter VII: Of Derived Property.
• Chapter VIII: The Methods of Transferring Property, Contracts, Succession, Testaments.
• Chapter IX: Of Contracts In General.
• Chapter X: Our Obligations In Speech.
• Chapter XI: Of Oaths and Vows.
• Chapter XII: Concerning the Values Or Prices of Goods.
• Chapter XIII: Of the Several Sorts of Contracts.
• Chapter XIV: * Obligations Resembling Those From Contracts.
• Chapter XV: Of Rights Arising From Damage Done, and the Rights of War.
• Chapter XVI: Extraordinary Rights In Cases of Necessity, and the Common Rights of Mankind.
• Chapter XVII: How Rights and Obligations Cease: How Controversies Are to Be Decided In Natural Liberty: and the Rules of Interpretation.
• Book III: The Principles of Oeconomicks and Politicks.
• Chapter I: Concerning Marriage.
• Chapter II: The Duties of Parents and Children.
• Chapter III: The Rights of Masters and Servants.
• Chapter IV: The Original of Civil Government.
• Chapter V: The Internal Structure of States: and the Several Parts of Supreme Power.
• Chapter VI: Of the Various Plans of Government.
• Chapter VII: The Rights of the Supreme Power: and the Methods of Acquiring It.
• Chapter VIII: Of Civil Laws and Their Execution.
• Chapter IX: The Laws of War.
• Chapter X: Of Treaties and Ambassadors, and the Entire Dissolution of States.
• Bibliography of Modern Literature

CAPUT IV

De Jure Privato Naturali.

I. <Ex dictis constat> Propria singulis officia, {jam diximus,} vix [non] expeditius declarari posse, quam percurrendo diversa quae hominibus competunt jura, una cum iis quae cuique respondent obligationibus; pro diverso hominum statu, variisque vitae necessitudinibus.

Status est, “Hominis conditio permanens, varia jura, et longam obligationum seriem includens”: Estque vel solutus et liber quem constituit ipsa natura; vel adventitius, ab aliquo hominum instituto ortus.

Libertatis solutae et naturalis status est, “eorum qui nulli communi hominum imperio subjiciuntur.” Qui quidem primus erat inter adultos, parentum potestate solutos: quem et quoddam hominum genus semper retinebit; summi saltem civitatum diversarum rectores, ipsaeque {inter se} civitates.

Denominatur {autem} status a jure et legibus in eo vigentibus, non ab iis quae, pro hominum pravitate, contra leges fiunt. Est igitur libertatis naturalis status, amicus et pacatus; innocentiae et beneficientiae status, non rapinae, violentus et hostilis. Quod recti et honesti sensus, et suae utilitatis ratio, cuique satis monstrabunt. Etenim [Enim]1 absque plurium consortio, (quod observasse profuerit estque in promptu,) absque plurium auxiliis, officiorumque amicorum commercio, neque nasci poterant homines, neque conservari, nedum ulla vitae commoditate aut jucunditate frui. Constat etiam, nemini eas esse vires, ut sibi polliceri possit, se alios quosvis devicturum, quos laedere cupiverit, aut spoliare; quosve injuriis intentatis, pro eorum super conditione communi curâ, sibi hostes concitaverit. Vix fere quisquam est cui ad ulciscendum [laedendum] desunt vires, ubi indignatione justa commovetur: hominumque vires sunt ad laedendum plerumque {longè} efficaciores, quam ad alios beatos conservandos. Quae in rebus externis sita est prosperitas [beatitudo], a corporis, ejusque partium omnium, valetudine pendet; quae infirma et fragilis, vi quantulacunque facile turbatur; resque exigit complures, quae laedi, interverti, aut corrumpi possunt. Perspecta haec hominum conditio infirma, et incerta, bene sano cuique monstrabit, pacem et amicitiam, quantum fieri potest, cum omnibus esse colendam.

II. Jura, prout lege naturali proximè constituta {sunt} vel in utilitatem singulorum, vel universitatis aut populi, vel in omnium communem, dividuntur in privata, publica, et communia. Jura cujusque privata primò indicant ipsi cujusque appetitus naturales, et sensus, ea seligentes quae ad cujusque faciunt foelicitatem: recti etiam honestique sensus, animique motus benigni, {satis docent hanc} facultatem, sibi utilia aut jucunda parandi, cuique permittendam; eamque defendendam omnibus commendant.

Primò, igitur, spectanda sunt naturae cujusque principia:* deliberatio dein revocanda, secundum rectam rationem, ad aliorum majores quasque utilitates, et omnium communem: ut, his non repugnantibus, cuique ea agere, habere, exigere, permittatur, quae nemine laeso, ipsi sunt commoda aut grata.

Singulorum jura sunt vel naturalia, vel adventitia. Naturalia, nullo hominum facto aut instituto praeeunte, cuique tribuit natura. Adventitia, ex aliquo hominum facto aut instituto nascuntur.

III. Singulorum jura naturalia, sunt vel perfecta, vel imperfecta. Inter jura cujusque naturalia et perfecta, haec sunt praecipua: (1.) Jus ad vitam, et corporis integritatem; (2.) Jus pudicitiae conservandae; (3.) et existimationis, quae dici solet, simplicis sive famae viri probi et hominum societate non indigni. (4.) Jus ad libertatem; sive jus [suo arbitratu] [pro suo arbitrio] agendi quaecunque nulla lege prohibentur. (5.) Jus etiam in vitam suam, eo usque ut possit quisque se non solum periculis quibusvis, verum et certae morti objicere, ubi id exegerit sanctum aliquod officium, unde major humano generi, aut praestantioribus quibusvis, orietur utilitas, quam quae ipsius vitam compensabit; quod et recti honestique sensus, et virtutis amor, cuique commendabit.

{(6.)} Est etiam cuique jus, cujus sensus altè a natura est infixus, suo utendi judicio, quod sine ulla alteri illata injuria [fiat] [fieri potest], in omnibus quae ad officium, praecipue vero ad Dei cultum [de deo colendo], spectant. Contra suum de officio judicium, nemo quicquam recte agit: neque in simulatione, aut dissimulatione, ulla est virtus; immo saepe maxima turpitudo. Non igitur in commercia veniunt, animi, de religione aut virtute, sententiae. Nullus est ejusmodi commercii usus: neque fieri potest, ut ea judicet quisquam quae alter voluerit. Patet igitur alienari non posse hoc jus; {eosque} nihil agere, qui sententias pacisci velint, easve aliorum arbitrio permittere. Finge aliquem temerè judicasse, falsasque fovere de religione sententias: is, dummodo nemini noceat, suo utitur jure externo; id est, graviora longe sequerentur incommoda, si alteri illum poenis coercere, aut malorum metu ut contrariam profiteatur sententiam cógere, permitteretur.

{(7.)} Est etiam jus cuique naturale, rebus communibus communiter utendi; atque, ut is ipsi pateat aditus, qui caeteris, ad jura adventitia acquirenda; utque cum aequalibus aequaliter excipiatur. {(8.)} Est etiam jus connubia ineundi, cum omnibus qui volunt, si modo sui sint juris, nulloque priore contractu, [aliove justo impedimento prohibeantur] [impediti]: neque est tertio cuivis, aut homini aut coetui, prohibendi jus. Neque cuiquam qui nullum nactus est imperium in alios, jus est volentes prohibendi, ne societates quasvis, sui commodi causa ineant, aut commercia {exerceant} innoxia.

Haec cuique competere jura perfecta, monstrabit sensus cujusque, et naturae prima: neque iis violatis constare posset vita inter homines socia et pacata. Ea etiam confirmabit communis utilitatis ratio, animique affectiones omnes honestiores.

{IV.} Hoc vero sunt omnes pares et aequales, quod adultis omnibus jura haec naturalia pariter competant, et lege naturali muniantur; quae jubet ut cuique consulamus, quantum communis patitur utilitas: utque tenuioribus et hebetioribus sua tueamur exigua; aequè ac ampliora sua, potentioribus aut solertioribus. Communis etenim hoc exigit utilitas, idque sanctissimè, ne quis mortalium ratione praeditus, nisi sponte sua, aut ob delictum, alienae subjiciatur voluntati, nulla suae utilitatis habita ratione: dummodo magna aliqua populi utilitas, in casu quodam rariore, id non flagitet. Nemo enim adeo est hebes, aut de suis suorumque rebus adeo securus et improvidus, cui non sit mortis instar, se suosque ex aliena pendere voluntate, et alterius inservire libidini, gravissimis contumeliis semper obnoxios. Naturâ igitur nemo est servus, nemo dominus. His tamen non obstantibus, plura sunt prudentioribus et melioribus jura imperfecta, quae aliis non competunt; majorque iis cultus debetur, et officia praestantiora.

Quum vero nulla sint indicia certa, aut criteria, quorum ope inter omnes convenire possit, quinam hominum sint caeteris solertiores et meliores; quumque et hebetiores, praestantem sibi saepe arrogent prudentiam; omniumque pessimi malitiosè saepe simulent probitatem et bonitatem, a verâ haud facilè secernendam; patet, nullo prudentiae aut probitatis obtentu, posse quemquam, jure, in alios invitos imperium sibi arrogare. Hoc enim communi maxime obesset foelicitati.

V. Omni singulorum juri imperfecto, respondet obligatio aliqua aut officium, recti et honesti sensu, et communi omnium utilitate, saepe sanctissime commendatum. Haec sunt praecipua. Cuique jus est exigendi ea ab aliis officia, quae accipienti prosunt, danti vero neque sunt molesta nec damnosa. Est et cuivis innocuo jus ad humaniora ea officia, quae ipsi multo magis sunt profutura, quam praestantem gravatura. Quae causa praecipuè est calamitosi cujusque, aliorum egentis auxilio. Honestioribus, licet non calamitosis, jus est ad aliorum officia majora, ad suffragia, praesertim, quibus ad honores altiores promoveantur. Jus etiam est cuique, non suo merito infami, ut legibus aequis, in societates aut civiles aut religiosas, ad vitam commodiorem, aut magis piam degendam, recipiatur. Jus denique est cuique innoxio, ut humanis et benignis, pariter cum paribus, excipiatur officiis; atque cum imparibus, pro ratione dignitatis.

VI. De beneficientia et liberalitate constat, beneficii momentum ad accipientis utilitatem, esse pro ipsius beneficii ratione, accipientisque indigentiâ, majus vel minus: danti vero graviora esse, aut leviora, beneficia, pro eorundem pretio, dantisque inopia. Unde accipienti egeno saepe sunt utilissima, quae danti opulento sunt minimé gravia.

Beneficientia, quae virum bonum maxime decet, et in qua praecipue elucet virtus, has “habet cautiones”: (1.) “ne obsit benignitas et iis ipsis, quibus benigne videtur fieri, et caeteris.” (2.) Deinde “ne major” “sit quam facultates,” suumque fontem exhauriat. (3.) “Tum ut cuique pro dignitate tribuatur.”2 In dignitate aestimanda “spectandi sunt” 1. “Mores” hominum; 2. “Animus erga nos”; 3. Vitae communitas et conjunctio; 4. Et denique “officia ante in nos collata.”3 Horum nullum est negligendum; minime quod ultimum posuimus, quum “nullum” sit “officium gratiâ referenda magis necessarium,” aut vitae hominum magis utile;4 ingrato autem animo nihil turpius aut inutilius. Gratiae igitur referendae, ubi simul caetera praestari nequeunt, cedunt pleraque liberalitatis officia.

[1. ]A new paragraph in 1742 edition.

[* ]Vid. Grot. de J. B. et P. I. 2. 1.

[2. ]Cicero, De officiis 1.42.

[3. ]Cicero, De officiis 1.45.

[4. ]Cicero, De officiis 1.47.