The Online Library of Liberty

A project of Liberty Fund, Inc.

• Preface.
• De Septem Mundi Miraculis, Manu Hominum Factis & of the Seven Wonders of the World.
• De Septem Mundi Miraculis, Manu Hominum Factis.
• Of the Seven Wonders of the World.
• Martyrologium De Natalitiis Sanctorum; Cum Auctario Flori Et Aliorum.
• Beati Felicis Confessoris Vita.
• The Life of the Holy Confessor Saint Felix.
• De Vita Et Miraculis Sancti Cuthberti, Episcopi Lindisfarnensis.
• The Life and Miracles of Saint Cuthbert, Bishop of Lindisfarne.
• Vita Beatorum Abbatum Wiremuthensium Et Girvensium, Benedicti, Ceolfridi, Easterwini, Sigfridi, Atque Huetberti.
• The Lives of the Holy Abbots of Weremouth and Jarrow, Benedict, Ceolfrid, Easterwine, Sigfrid, and Huetberht.
• De Locis Sanctis Libellus, Quem De Opusculis Majorum Abbreviando Beda Composuit.
• The Book of the Holy Places, Abridged By Bede From the Works of the Ancients.
• VariÆ Lectiones Ad Opuscula Historica.

DE LOCIS SANCTIS LIBELLUS, QUEM DE OPUSCULIS MAJORUM ABBREVIANDO BEDA COMPOSUIT.

CAP. I.—

DE SITU HIERUSALEM.

SITUS urbis Hierusalem pene in orbem circumactus, non parvo murorum ambitu assurgit, quo etiam montem Sion quondam vicinum intra se recipit, qui a meridie positus pro arce urbi supereminet, et major pars civitatis infra montem jacet, in planitie humilioris collis sita. Post passionem quippe Domini a Tito imperatore destructa, sed ab Ælio Hadriano Cæsare, a quo etiam Ælia nunc vocatur, instaurata multoque amplior effecta est. Unde est, quod cum Dominus extra portas urbis passus sepultusque sit, modo loca passionis et resurrectionis illius intra ejusdem mœnia cernantur, cujus in magno murorum ambitu octoginta quatuor turres, portæ vero sex visuntur. Prima porta David ad occidentem montis Sion: secunda porta vallis Fullonis: tertia porta Sancti Stephani: quarta porta Benjamin: quinta portula, id est, parvula porta, ab hac per gradus ad vallem Josaphat descenditur: sexta porta Thecuitis. Celebriores tamen ex his sunt tres exitus portarum: unus quidem ab occasu, alius a septentrione, tertius ab oriente. A meridie autem, aquilonale montis Sion supercilium supereminet civitati, et ea pars murorum cum interpositis turribus nullas habere portas comprobatur, id est, a suprascripta David porta, usque ad eam montis Sion frontem, quæ prærupta rupe orientalem respicit plagam. Situs quippe ipsius urbis a supercilio aquilonali montis Sion incipiens, ita est molli clivo dispositus, usque ad humiliora aquilonalium orientaliumque loca murorum, ut pluvia ibi decidens nequaquam stet, sed instar fluviorum per orientales defluens portas, cunctis secum platearum sordibus raptis, in valle Josaphat torrentem Cedron auget.

CAP. II—

DE LOCIS SANCTIS QUÆ IN EA SITA SUNT.

INGRESSIS ergo a septentrionali parte urbem, primum de locis sanctis pro conditione platearum divertendum est ad ecclesiam Constantinianam, quæ Martyrium appellatur. Hanc Constantinus Imperator, eo quod ibi crux Domini ab Helena matre reperta sit, magnifico et regio cultu construxit. Dehinc ab occasu Golgothana videtur ecclesia, in qua etiam rupes apparet illa, quæ quondam ipsam, affixo Domini corpore, crucem pertulit, argenteam modo pergrandem sustinens crucem, pendente magna desuper ærea rota cum lampadibus. Infra ipsum vero locum Dominicæ crucis, excisa in petra crypta est, in qua super altare pro defunctis honoratis sacrificium solet offerri, positis interim in platea corporibus. Hujus quoque ad occasum ecclesiæ Anastasis, hoc est, resurrectionis Dominicæ rotunda ecclesia, tribus cincta parietibus, duodecim columnis sustentatur, inter parietes singulos latum habens spatium viæ, quæ tria altaria in tribus locis parietis medii continet, hoc est, australi, aquilonali, et occidentali. Hæc bis quaternas portas, id est, introitus per tres e regione parietes habet, e quibus quatuor ad Vulturnum, et quatuor ad Eurum spectant. Hujus in medio monumentum Domini rotundum petra excisum est, cujus culmen intrinsecus stans homo manu contingere potest, ab oriente habens introitum, cui lapis ille magnus appositus est, quod intrinsecus ferramentorum vestigia usque in præsens ostendunt. Nam extrinsecus usque ad culminis summitatem totum marmore tectum est; summum vero culmen auro ornatum, auream magnam gestat crucem. In hujus ergo monumenti aquilonali parte sepulchrum Domini in eadem petra excisum, longitudinis septem pedum, trium mensura palmarum pavimento altius eminet, introitum habens a latere meridiano: ubi die noctuque duodecim lampades ardent, quatuor intra sepulchrum, octo supra in margine dextro. Lapis qui ad ostium monumenti positus erat, nunc fissus est; cujus pars minor quadratum altare ante ostium nihilominus ejusdem monumenti stat, major vero in orientali ejusdem ecclesiæ loco quadrangulum aliud altare sub linteaminibus extat. Color autem ejusdem monumenti, et sepulchri, albo et rubicundo permixtus videtur. A dextra autem parte huic ecclesiæ cohæret beatæ Domini Genitricis ecclesia quadrangula. In platea, quæ martyrium et Golgotha continuat, exedra est, in qua calix Domini in scriniolo reconditus, per operculi foramen tangi solet et osculari. Qui argenteus calix, duas hinc et inde habens ansulas, sextarii Gallici mensuram capit: in quo est et illa spongia Dominici potus ministra. In loco autem illo, quo Abraham altare ad immolandum filium construxit, mensa est lignea non parva, in quam pauperum eleemosynæ solent a populo deferri. Lancea militis inserta habetur in cruce lignea in porticu martyrii, cujus hastile in duas intercisum partes, a tota veneratur civitate. Singula quæ dixi, ut manifestius agnosceres, etiam præ oculis depingere curavi.

(Deest figura in MSS.)

Hæc quidem omnia quæ commemoravimus sancta loca, extra montem Sion posita cernuntur, quo se ad aquilonem deficiens loci tumor porrexit. In inferiori vero parte urbis, ubi templum in vicinia muri ab oriente locatum, ipsique urbi, transitum pervio ponte mediante, fuerat conjunctum, nunc Saraceni quadratam domum subrectis tabulis et magnis trabibus super quasdam ruinarum reliquias vili opere construentes, oratione frequentant, quæ tria millia hominum capere videtur. Paucæ illic cisternæ in usum aquarum cernuntur. In vicinia templi Bethsaida piscina gemino insignis lacu apparet, quorum alter hybernis plerumque impletur imbribus, alter rubris est discolor aquis. Ab ea fronte montis Sion, quæ prærupta rupe orientalem plagam spectat, intra muros atque in radicibus collis fons Siloe prorumpit, qui alternante quidem aquarum accessu in meridem defluit, id est, non certis vel jugibus aquis, sed incertis horis diebusque ebullit, et per terrarum concava et antra saxi durissimi cum magno sonitu venire consuevit. In superiori montis Sion planitie, monachorum cellulæ frequentes ecclesiam magnam circumdant, illic, ut perhibent, ab Apostolis fundatam, eo quod ibi Spiritum Sanctum acceperint, ibique S. Maria obierit. In qua etiam locus cœnæ Domini venerabilis ostenditur. Sed et columna marmorea in medio stat ecclesiæ, cui adhærens Dominus flagellatus est. Hujus ergo ecclesiæ talis dicitur esse figura.

(Deest figura in MSS.)

Hic monstratur petra, super quam lapidatus est sanctus protomartyr Stephanus extra civitatem. In medio autem Hierusalem, ubi cruce Domini superposita mortuus revixit, columna celsa stat, quæ æstivo solstitio umbram non facit, unde putant ibi mediam esse terram, et historice dictum: ‘Deus autem ante secula operatus est salutem in medio terræ.’ Qua ductus opinione Victorinus Pictaviensis, antistes ecclesiæ, de Golgotha scribens ita inchoat:

• ‘Est locus, ex omni medium quem credimus orbe,
• Golgotha Judæi patrio cognomine dicunt.’

CAP. III.—

DE ACHELDEMACH, ET LOCO UBI SUSPENSUS EST JUDAS.

Portam David egredientibus, fons occurrit in austrum per vallem directus, ad cujus medietatem ab occasu Judas se suspendisse narratur. Nam et ficus magna ibi, ac vetustissima stat, juxta quod Juvencus ait:

Porro Acheldemach ad australem plagam montis Sion, peregrinos et ignobiles mortuos hodie quoque alios terra tegit, alios inhumatos putrefacit.

CAP. IV.—

DE SUDARIO CAPITIS DOMINI, ET ALIO MAJORE LINTEO A SANCTA MARIA CONFECTO.

SUDARIUM capitis Domini post resurrectionem ejus mox Christianissimus quidam Judæus furatus, usque ad obitum, divitiis sibi affluentibus, habuit. Qui moriturus interrogat filios, qui Domini sudarium, qui cæteras patris velit accipere divitias. Major thesauros rerum, minor elegit sudarium. Et mox majori decrescunt opes usque ad paupertatem: fratri autem cum fide crescunt et opes; et hoc usque ad quintam generationem fideles tenuere. Hinc ad impios perveniens, divitias tantum auxit, ut Judæis, et hoc multo tempore, donec post longa litigia, quibus Christiani Judæi se Christi, infideles vero se patrum suorum affirmabant hæredes, Majuvias, Saracenorum rex, qui nostra ætate fuit, judex postulatus, accensa grandi pyra, Christum judicem precatur, qui hoc pro suorum salute super caput habere dignaretur. Missum ergo in ignem sudarium, veloci raptu effugiens evolat, et in summo aere diutissime quasi ludendo volucritans, ad ultimum cunctis utrinque intuentibus, sese leviter in cujusdam de Christiana plebe sinum deposuit, quod mane mox totus populus summa cum veneratione salutabat et osculabatur. Habebat autem longitudinis pedes octo. Aliud quoque aliquanto majus linteum in ecclesia illa veneratur, quod fertur a sancta Maria contextum, duodecim Apostolorum et ipsius Domini continens imagines, uno latere rubeum, et altero viride.

CAP. V.—

DE LOCIS CIRCA HIERUSALEM, ET ECCLESIA IN VALLE JOSAPHAT, UBI SEPULTA FUIT SANCTA MARIA.

CIRCA Hierosolymam aspera et montuosa cernuntur loca: hinc quoque septentrionem versus usque ad Arimathiam terra petrosa et aspera per intervalla monstratur: valles quoque spinosæ usque ad Tamniticam regionem patentes: ad Cæsaream vero Palestinæ ab Ælia, quamvis aliqua reperiantur angusta et brevia atque aspera loca, præcipua tamen planities camporum inest interpositis oliv etis. Distant autem septuaginta quinque millibus passuum, longitudo vero Terræ Repromissionis a Dan usque Bersabee, tenditur spatio centum sexaginta millium, ab Joppe usque Bethleem quadraginta sex millibus. Juxta murum templi vel Hierusalem ab oriente Gehennon occurrit, quæ est vallis Josaphat, a septentrionali plaga in austrum porrecta, per quam torrens Cedron, si quando pluviarum aquas recipit, decurrit. Hæc vallis et parva campi planities, irrigua et nemorosa, plenaque deliciis, lucum in se quondam Baali sacrum habuit. In hac turris est Regis Josaphat, sepulchrum ejus continens: cujus ad dextram de rupe montis Oliveti excisa et separata domus duo cavata habet sepulchra, hoc est, Simeonis senis, et Joseph Sanctæ Mariæ sponsi. In eadem valle Sanctæ Mariæ rotunda est ecclesia, lapideo tabulato discreta, cujus in superioribus quatuor altaria, in inferioribus unum habetur in orientali plaga, et ad ejus dextram monumentum est vacuum, in quo Sancta Maria Dei genetrix aliquandiu pausasse dicitur; sed a quo vel quando sit ablata nescitur. Hanc intrantes vident ad dextram insertam parieti petram, in qua Dominus nocte, qua tradebatur, oravit, vestigiis genuum quasi ceræ molli impressis.

CAP. VI.—

DE MONTE OLIVETI, ET ECCLESIA IBI FUNDATA, UBI DOMINUS AD CŒLOS ASCENDIT.

Mons Olivarum mille ab Hierusalem discretus passibus, altitudine monti Sion par est; sed latitudine et longitudine præstat, exceptis vitibus et olivis raræ ferax arboris, frumenti quoque et hordei fertilis. Neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qualitas. In cujus summo vertice, ubi Dominus ad cœlos ascendit, ecclesia rotunda grandis, ternas per circuitum cameratas habet porticus desuper tectas. Interior namque domus propter Dominici corporis meatum camerari et tegi non potuit, altare ad orientem habens angusto culmine protectum: in cujus medio ultima Domini vestigia cœlo desuper patente, ubi ascendit, visuntur. Quæ cum quotidie a credentibus terra tollatur, nihilominus manet, eandemque adhuc speciem veluti impressis signata vestigiis servat. Hæc circa ærea rota jacet usque ad cervicem alta, ab occasu habens introitum, pendente desuper in trochleis magna lampade, totaque die ac nocte lucente. In occidentali ejusdem ecclesiæ parte fenestræ octo, totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Hierosolymam per vitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et compunctione pavefacere dicitur. In die ascensionis Dominicæ, per annos singulos missa peracta, validi flaminis procella desursum venire consuevit, et omnes qui in ecclesia fuerint, terra prosternere. Tota ibi illa nocte lucernæ ardent, ut non illustrari tantum, sed et ardere mons per supposita loca videantur. Et hujus quoque basilicæ figuram præ oculis depingere placuit.

(Deest figura in MSS.)

Monumentum Lazari ecclesia ibidem extructa demonstrat, et monasterium grande in campo quodam Bethaniæ, magna Olivarum sylva circumdatum. Est autem Bethania quindecim stadiis ab Hierusalem. Tertia quoque ejusdem montis ad australem Bethaniæ partem ecclesia est, ubi Dominus ante passionem discipulis de die judicii loquitur.

CAP. VII.—

DE SITU BETHLEEM, ET DE ECCLESIA, UBI NATUS FUIT DOMINUS, ET DE SEPULCHRIS DAVID ET HIERONYMI, ET TRIUM PASTORUM.

BETHLEEM sex millibus in austrum ab Hierosolyma secreta, in dorso sita est angusto ex omni parte vallibus circumdato, ab occidente in orientem mille passibus longa, humili sine turribus muro per extrema plani verticis instructo, in cujus orientali angulo, quasi quoddam naturale semiantrum est, cujus exterior pars nativitatis Dominicæ fuisse dicitur locus, interior Præsepe Domini nominatur. Hæc spelunca tota interius pretioso marmore tecta, supra ipsum locum, ubi Dominus natus specialius traditur, Sanctæ Mariæ grandem gestat ecclesiam. Petra juxta murum cavata, primum Dominici corporis lavacrum de muro missum suscipiens, hactenus servat: quæ si qua forte occasione vel industria fuerit exhausta, nihilominus continuo, dum respicit, sicut ante fuerat, plena redundat. Ad aquilonem Bethleem in valle contigua, sepulchrum David in medio ecclesiæ humili lapide tegitur, lampade superposita: ad austrum vero in valle contigua in ecclesia, sepulchrum S. Hieronymi. Porro ad orientem in turre Ader, id est, gregis, mille passibus a civitate segregata est ecclesia, trium pastorum Dominicæ nativitatis consciorum monumenta continens. Hæc relationem Arculphi Galliarum episcopi secutus dixerim. Cæterum Esdras aperte scribit, in Hierusalem David esse sepultum, via regia, quæ ab Ælia Chebron ducit, ab oriente Bethleem, ab occidente sepulchrum Rachel habens, titulo nominis ejus usque hodie signatum.

CAP. VIII.—

DE SITU CHEBRON, ET MONUMENTIS PATRUM ET ADAM.

Chebron in campi latitudine sita est, et ab Ælia viginti duobus millibus separata: uno ad orientem stadio speluncam duplicem in valle habet, ubi sepulchra patriarcharum quadrato muro circumdantur, capitibus versis ad aquilonem: et hæc singula singulis tecta lapidibus instar basilicæ dolatis, trium patriarcharum candidis: Adam obscurioris et vilioris operis, qui haud longe ab illis ad borealem extremamque muri illius partem pausat. Trium quoque fœminarum viliores et minores memoriæ cernuntur. Mambre collis mille passibus a monumentis his ad boream, herbosus valde et floridus, campestrem habens in vertice planitiem, in cujus aquilonali parte quercus Abrahæ duorum hominum altitudinis truncus ecclesia circumdata est. Egredientibus vero Chebron ad aquilonem in sinistra parte viæ occurrit mons pinosus, parvus, tribus millibus passuum a Chebron, unde Hierosolymam pinea ligna feruntur in camelis: nam in omni Judæa plaustra vel currus raro fiunt.

CAP. IX.—

DE HIERICHO, ET LOCIS EJUSDEM SANCTIS.

HIERICHO ab Ælia orientem versus novendecim mille passibus abest, qua tertio ad solum destructa, sola domus Raab ob signum fidei remanet: ejus enim adhuc parietes sine culmine durant. Locus urbis segetes et vineas recipit. Inter hanc et Jordanem, quinque vel sex ab ea millibus separatum, grandia sunt palmeta campulis interpositis et inhabitatoribus Chananæis. Duodecim lapides, quos Josue de Jordane tolli præceperat, in ecclesia Galgalis facta altrinsecus juxta parietes ejusdem jacent, vix singuli nunc duobus viris elevabiles, quorum unus nescio quo casu fractus, sed ferro medicante reconjunctus est. Est juxta Hiericho fons uber ad potum, pinguis ad irrigandum; qui quondam sterilis ad generandum, parum salubris ad potandum, per Helizæum prophetam dum vas salis in eum mitteret sanatus est. Denique campus circumjacet septuaginta stadiorum in longitudinem, et viginti in latitudinem patens, in quo mirabilis hortorum gratia, varia palmarum genera, præstantissimi apum fœtus. Illic opobalsamum gignitur, quod ideo cum adjectione significamus, quia agricolæ cortice tenues virgulas acutis lapidibus incidunt, in quibus balsama generantur, ut per illas cavernas paullatim distillans humor se colligat lacrymis pulchre rotantibus. Caverna autem Græco nomine ὀπὴ dicitur. Illic cyprum, illic myrobalanum nasci ferunt. Aqua, ut cætera, fontium, illic tamen præstantior, æstate frigida, hyeme tepens: aer mollior, ut summa hyeme lineis utantur indumentis. Urbs ipsa condita in campo, cui supereminet mons diffusior et nudus gignentium: ægrum enim et jejunum solum, et ideo ab incolis desertum. Hic a Scythopolis urbis terra, usque ad regionem Sodomitanam et Asphaltios fines locus diffusus habetur. Adversus hunc mons supra Jordanem, ab urbe Juliade usque ad Zoaros Arabiæ Petrææ conterminos extentus, ubi etiam mons est Ferreus nuncupatus. Inter hos duos montes campus jacet, quem veteres Magnum appellavere, Hebraice autem Aulon; cujus longitudo ducentorum triginta stadiorum, latitudo centum viginti: exordium a vico Gennabara, finis usque ad Asphaltium lacum. Jordanis eum medium intersecat, viridantibus ripis fluminis alluvione, siquidem super ripas ejusdem, fructus arborum uberior est, alias longe exilior: arida enim sunt omnia præter oram fluminis.

CAP. X. —

DE JORDANE, ET MARI GALILÆÆ SIVE TIBERIADOS.

Ipsius Jordanis exordium vulgo putatur in provincia Phœnice, ad radices montis Libani, ubi Panium, id est Cæsarea Philippi, sita est. Unde et idem Panium, hoc est, spelæum, per quod sese attollit Jordanis, a Rege Agrippa decore admirabili extructum venustatumque accepimus. Est autem in Trachonitide terra fons rotæ qualitatem exprimens, unde et Phialæ nomen accepit, quindecim a Cæsarea millibus passuum discretus, ita jugiter plenus aquarum, ut neque superfluant, neque unquam minuantur. In hunc Philippus tetrarches ejusdem regionis paleas misit, quas in Panio fluvius ebullivit. Unde liquet in Phiala principium esse Jordanis, sed post subterraneos meatus in Panio cœpisse fluentum, qui mox lacum ingressus, paludes ejus intersecat: inde quoque cursus suos dirigens, quindecim millia passuum sine ulla interfusione progreditur usque ad urbem cui Julias nomen est: postea lacum Genesar medio transit fluento. Unde plurima circumvagatus Asphaltium, hoc est, Mortuum Mare ingressus, laudabiles prodit aquas. Est enim coloris albi, sicut lac, et ob hoc in Mari Mortuo longo tramite discernitur. Est autem Genesar, id est, mare Galilææ magnis sylvis circumdatum, in longitudine habens centum quadraginta stadia aquæ dulcis, et ad potandum habilis. Siquidem nec palustris uliginis crassum aliquid aut turbidum recipit, quia arenoso undique litore circumvenitur: sed et amœnis circumdatur oppidis, ab oriente Juliade et Hippo, ab occidente Tiberiade aquis calidis salubri: genera quoque piscium gustu et specie quam in alio lacu præstantiora.

CAP. XI. —

DE MARI MORTUO, ET NATURA EJUS, SIVE ADJACENTIS TERRÆ.

Mare Mortuum longitudine stadiorum quingentorum octoginta usque ad Zoaros Arabiæ, latitudine centum quinquaginta usque ad vicina Sodomorum protenditur. Nam et de puteis quondam salis post Sodomæ et Gomorræ et civitatum finitimarum combustionem inundasse certissimum est. Apparet vero procul de specula montis Oliveti cernentibus, quod fluctuum collisione commotum, salsissimum ejicit sal, et hoc sole siccatum accipitur, multis ubique nationibus profuturum. Aliter vero in quodam Siculo monte sal fieri dicitur, ubi lapides, de terra evulsi, verum salsissimum sal, et cunctis usibus aptissimum præbeant, quod esse sal terræ dicitur. Mortuum autem Mare appellatur, quod nihil recipiat generum viventium, neque pisces, neque assuetas aquis aves; tauri camelique fluitent. Denique si Jordanis auctus imbribus pisces illuc influens rapuerit, statim moriuntur, et pinguibus aquis supernatant. Lucernam accensam ferunt supernatare sine ulla conversione, nec extincto demergi lumine: quin et vas demersum arte qualibet difficile hærere in profundo, omniaque viventia, demersa licet et vehementer illisa, statim resilire: denique Vespasianum præcepisse, nandi ignaros revinctis manibus in profundum dejici, eosque omnes illico supernatasse. Aqua ipsa sterilis et amara, cæterisque aquis obscurior, et quasi adustæ præferens similitudinem. Vagari super aquas bituminis glebas certum est atro liquore, quas scaphis appropinquantes colligunt. Hærere sibi bitumen fertur, et nequaquam ferro præcidi, sanguini tantum mulierum menstruo vel urinæ cedere: utile est autem ad compagem navium, vel corporibus hominum medendis. Servat adhuc regio speciem pœnæ: nascuntur enim ibi poma pulcherrima, quæ et edendi cupiditatem spectantibus generant: si carpas, fatiscunt ac resolvuntur in cinerem, fumumque excitant, quasi adhuc ardeant. Sane in diebus æstatis immodicus per spatia campi æstuat vapor, unde et coalescente vitio nimiæ siccatis atque humi aridæ corruptior aer miserandas incolis conficit ægritudines.

CAP. XII.—

DE LOCO IN QUO BAPTIZATUS EST DOMINUS.

In loco, in quo Dominus baptizatus est, crux lignea stat usque ad collum alta, quæ aliquotiens aqua transcendente absconditur: a quo loco ripa ulterior, id est, orientalis in jactu fundæ est, citerior vero ripa in supercilio monticuli grande monasterium gestat B. Johannis Baptistæ ecclesia clarum; de quo per pontem arcubus suffultum solent descendere ad illam crucem, et orare. In extrema fluminis parte, quadrata ecclesia est, quatuor lapideis cancris superposita, coctili creta desuper tecta, ubi Domini vestimenta cum baptizaretur servata esse dicuntur. Hanc non homines intrare, sed undique cingere ac penetrare solent. Ab eo loco, quo de faucibus maris Galilææ Jordanis exit, usque ubi Mare Mortuum intrat, octo dierum iter est.

CAP. XIII.—

DE LOCIS ET MELLE SYLVESTRI, ET FONTE SANCTI JOANNIS BAPTISTÆ.

Minimum genus locustarum fuisse, quo Joannes Baptista pastus est, usque hodie apparet, quæ corpusculis in modum digiti manus exilibus et brevibus, in herbis facile captæ, coctæque in oleo pauperem præbent victum. In eodem deserto sunt arbores, folia lata et rotunda lactei coloris et melliti saporis habentes, quæ natura fragilia, manibus confricantur et eduntur. Hoc esse mel sylvestre dicitur. Ibidem et fons S. Joannis Baptistæ ostenditur lucida aqua, lapideo protectus tecto calce perlito.

CAP. XIV.—

DE FONTE JACOB JUXTA SICHEM.

Prope civitatem Sichem, quæ nunc Neapolis dicitur, ecclesia quadrifida est, hoc est, in crucis modum facta. In cujus medio fons Jacob quadraginta cubitis altus, a latere ipso usque ad summum digitorum extentis, de quo Dominus aquas a Samaritana muliere petere dignatus est.

CAP. XV.—

DE TIBERIADE ET CAPHARNAUM, ET NAZARETH, ET LOCIS IDIDEM SANCTIS.

Locus in quo Dominus panes benedixit et pisces citra mare Galilææ, ad aquilonem civitatis Tiberiadis, campus est herbosus et planus, nunquam ex illo tempore aratus, nullus suscipiens ædificia, fontem tantum, ex quo tunc illi biberunt, ostendens. Qui ergo ab Ælia Capharnaum pergunt, per Tiberiadem iter habent, deinde secus mare Galilææ, et locum benedictionis panum; a quo non longe Capharnaum in finibus Zabulon et Nephtalim, quæ murum non habens angusto inter montem et stagnum situ super maritimam oram orientem versus longo tramite protenditur, montem ab aquilone, lacum ab austro habens. Nazareth muros non habet, sed magna ædificia, duasque grandes ecclesias. Una est in medio civitatis supra duos fundata cancros, ubi quondam fuerat domus, in qua Dominus nutritus est infans. Hæc autem ecclesia duobus, ut dictum est, tumulis, et interpositis arcubus suffulta, habet inferius inter eosdem tumulos fontem lucidissimum, unde cives omnes aquas in vasculis per trochleas in ecclesiam extrahunt. Altera vero est ecclesia, ubi domus erat in qua angelus ad B. Mariam venit.

CAP. XVI.—

DE MONTE THABOR, ET TRIBUS ECCLESIIS SUPER EUM.

Mons Thabor in medio Galilææ campo, in tribus millibus manans ad Boream a Chenesareth distat, ex omni parte rotundus, herbosus valde et floridus, altitudine triginta stadiorum. Vertex ipse campestris et multum amœnus viginti et trium stadiorum spatio dilatatur, ubi grande monasterium grandi quoque sylva circumdatur, tres ecclesias habens, juxta quod Petrus ait, ‘Faciamus hic tria tabernacula;’ locus muro cinctus, grandia gestans ædificia.

CAP. XVII.—

DE SITU DAMASCI.

Damascus in campo sita, lato et amplo murorum ambitu, et crebris munita turribus, quam magna quatuor flumina interfluunt: ubi dum Christiani Sancti Joannis Baptistæ ecclesiam frequentant, Saracenorum rex cum sua gente aliam instituit atque sacravit. Plurima extra muros in gyro oliveta. A Thabor usque Damascum, septem dierum iter.

CAP. XVIII.—

DE SITU ALEXANDRIÆ, ET NILO, ET ECCLESIA IN QUA REQUIESCIT MARCUS EVANGELISTA.

Alexandria ab occasu in ortum solis longa, ab austro ostiis Nili cingitur, ab aquilone lacu Mareotico: cujus portus cæteris difficilior, quasi ad formam humani corporis in capite ipso et statione capacior, in faucibus vero angustior, qua meatus maris accipit ac navium, quibus quædam spirandi subsidia portu subministrantur. Ubi quis angustias atque ora portus evaserit, tanquam reliqua corporis forma, ita diffusio maris longe lateque extenditur. In ejusdem dextera portus parva insula habetur, in qua Pharus, id est, turris est maxima, nocturno tempore flammarum facibus ardens, ne decepti tenebris nautæ in scopulos impingant, et vestibuli limitem comprehendere nequeant, qui et ipse semper inquietus est, fluctibus hinc inde collidentibus: portus vero placidus semper, amplitudinem habens triginta stadiorum. A parte Ægypti urbem intrantibus ad dexteram occurrit ecclesia, in qua Beatus Evangelista Marcus requiescit. Cujus corpus in orientali parte ejusdem ecclesiæ ante altare humatum est, memoria superposita de quadrato marmore facta. Circa Nilum Ægyptii aggeres crebros propter irruptionem aquarum facere solent, qui si forte custodum incuria rupti fuerint non irrigant, sed opprimunt terras subjacentes: et qui plana Ægypti incolunt, super rivos aquarum sibi domos faciunt transversis trabibus superponentes.

CAP. XIX.—

DE CONSTANTINOPOLI, ET BASILICA IN EA, QUÆ CRUCEM DOMINI CONTINET.

Constantinopolis undique præter aquilonem mari cincta, quod a Mari Magno sexaginta millibus passuum usque ad murum civitatis, et a muro civitatis usque ad ostia Danubii quadraginta millibus passuum extenditur, ambitu murorum juxta situm maris anguloso duodecim millia passuum circumplectitur. Hanc primo Constantinus in Cilicia juxta mare, quod Asiam Europamque disterminat, ædificare disposuit, sed quadam nocte ferramenta omnia ablata, missis qui requirerent, in parte Europæ, ubi nunc est ipsa civitas, inventa sunt: ibi enim fieri Dei voluntate intellecta est. In hac urbe basilica miri operis, quæ Sancta Sophia cognominatur, rotundo schemate a fundamentis constructa et concamerata, tribus cincta parietibus, et magnis sustentata columnis arcubusque sublimata est: cujus interior domus in aquilonali sui parte grande et valde pulchrum armarium habet, in quo capsa lignea ligneoque operculo tectas crucis Dominicæ tres particulas continet, longum videlicet lignum in duas partes incisum, et transversum ejusdem sanctæ crucis lignum. Hæc tribus tantum per annum diebus, hoc est, in cœna Domini, in parasceue, et in sabbato sancto, populis adoranda profertur: quarum prima capsa illa super altare aureum, duos cubitos altitudinis et unum latitudinis habens, cum cruce sancta patefacta componitur: accedensque primus Imperator, deinde cunctus per ordinem laicorum gradus sanctam crucem adorat et osculatur: sequenti die Imperatrix, et omnes matronæ vel virgines idem faciunt: tertia nihilominus die episcopi et cuncti clericorum gradus idem faciunt, et sic capsa reclusa ad supradictum armarium reportatur. Quamdiu autem super altare manet aperta, totam ecclesiam mirus odor perfundit. De nodis enim ligni sancti liquor odorifer oleo similis profluit, cujus etiam si aliquis infirmus modicam particulam contingat, omnem ægritudinem sanat.

• Descripsi breviter finesque situsque locorum,
• Pagina sacra magis quæ memoranda refert,
• Beda, sequens veterum monumenta simulque novorum
• Charta magistrorum quæ sonet inspiciens.
• Da, Jesu, patriam semper tendamus ad illam,
• Quam beat æternum visio summa Tui.

CAP. XX.—

CONCLUSIO.

HÆC de locis sanctis prout potui fidem historiæ secutus exposui, et maxime Arculphi dictatus Galliarum episcopi, quos eruditissimus in scripturis presbyter Adamnanus lacinioso sermone describens, tribus libellis comprehendit. Siquidem memoratus antistes, desiderio locorum sanctorum patriam deferens, terram repromissionis adiit, aliquot mensibus Hierosolymis demoratus, veteranoque monacho nomine Petro duce pariter atque interprete usus, cuncta in circuitu quæ desideraverat, vivida intentione lustravit: necnon Alexandriam, Damascum, Constantinopolim, Siciliamque percurrit. Sed cum patriam revisere vellet, navis qua vehebatur post multos anfractus vento contrario in nostram, id est, Britannorum insulam perlata est: tandemque ipse post nonnulla pericula ad præfatum virum venerabilem Adamnanum veniens, iter pariter suum et ea quæ viderat explicando, pulcherrimæ illum historiæ docuit esse scriptorem. Ex qua nos aliqua decerpentes veterumque libris comparantes, tibi legenda transmittimus, obsecrantes per omnia, ut præsentis seculi laborem, non otio lascivi corporis, sed lectionis orationisque studio tibi temperare satagas.