Econlib

The Library

Other Sites

Front Page arrow Titles (by Subject) arrow CAP. XXVI.—: UT COLMANUS VICTUS DOMUM REDIERIT, ET TUDA PRO ILLO EPISCOPATU SIT FUNCTUS; QUALISQUE ILLIS DOCTORIBUS FUERIT HABITUS ECCLESIÆ. - The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Return to Title Page for The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Search this Title:

Also in the Library:

Subject Area: History
Subject Area: Religion

CAP. XXVI.—: UT COLMANUS VICTUS DOMUM REDIERIT, ET TUDA PRO ILLO EPISCOPATU SIT FUNCTUS; QUALISQUE ILLIS DOCTORIBUS FUERIT HABITUS ECCLESIÆ. - Saint Bede, The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols. [1843]

Edition used:

The Complete Works of Venerable Bede, in the original Latin, collated with the Manuscripts, and various printed editions, and accompanied by a new English translation of the Historical Works, and a Life of the Author. By the Rev. J.A. Giles (London: Whittaker and Co., 1843). * 8 vols.

Part of: The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


CAP. XXVI.—

UT COLMANUS VICTUS DOMUM REDIERIT, ET TUDA PRO ILLO EPISCOPATU SIT FUNCTUS; QUALISQUE ILLIS DOCTORIBUS FUERIT HABITUS ECCLESIÆ.

Finitoque conflictu ac soluta concione, Agilbertus domum rediit. Colmanus videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, assumtis his, qui se sequi voluerunt, (id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronæ, nam et de hoc quæstio non minima erat, recipere nolebant,) in Scotiam regressus est, tractaturus cum suis, quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scotorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschæ. Facta est autem hæc quæstio anno Dominicæ incarnationis sexcentesimo sexagesimo quarto, qui fuit annus Oswii regis vicesimus secundus; episcopatus autem Scotorum, quem gesserunt in provincia Anglorum, annus tricesimus. Siquidem Aidanus decem et septem annis, Finanus decem, Colmanus tribus, episcopatum tenuere.

Reverso autem patriam Colmano, suscepit pro illo pontificatum Northanhumbrorum famulus Christi Tuda, qui erat apud Scotos austrinos eruditus atque ordinatus episcopus, habens juxta morem provinciæ illius coronam tonsuræ ecclesiasticæ, et catholicam temporis Paschalis regulam observans; vir quidem bonus ac religiosus, sed permodico tempore ecclesiam regens. Venerat autem de Scotia, tenente adhuc pontificatum Colmano, et diligenter ea, quæ ad fidem et veritatem pertinent, et verbo cunctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisfarnensi ecclesia, Scotis abeuntibus, remanere maluerunt, præpositus est abbatis jure vir reverendissimus ac mansuetissimus Eata, qui erat abbas in monasterio, quod dicitur Mailros; quod aiunt Colmanum abiturum petiisse et impetrasse a rege Oswio, eo quod esset idem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos in Christo accepit. Multum namque eundem episcopum Colmanum rex pro insita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem ecclesiæ Lindisfarnensis episcopus factus est. Abiens autem domum Colmanus assumsit secum partem ossium reverendissimi patris Aidani; partem vero in ecclesia, cui præerat, reliquit, et in secretario ejus condi præcepit.

Quantæ autem parsimoniæ, cujusque continentiæ fuerit ipse cum prædecessoribus suis, testabatur etiam locus ille, quem regebant, ubi, abeuntibus eis, excepta ecclesia, paucissimæ domus repertæ sunt; hoc est, illæ solummodo, sine quibus conversatio civilis esse nullatenus poterat; nil pecuniarum absque pecoribus habebant; si quid enim pecuniæ a divitibus accipiebant, mox pauperibus dabant; nam neque ad susceptionem potentium seculi, vel pecunias colligi, vel domus prævideri, necesse fuit, qui nunquam ad ecclesiam, nisi orationis tantum et audiendi verbi Dei causa, veniebant. Rex ipse, cum opportunitas exegisset, cum quinque tantum aut sex ministris veniebat, et, expleta in ecclesia oratione, discedebat. Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti nil ultra quærebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis Deo serviendi, non seculo; tota cura cordis excolendi, non ventris.

Unde et in magna erat veneratione tempore illo religionis habitus, ita ut ubicunque clericus aliquis aut monachus adveniret, gaudenter ab omnibus tanquam Dei famulus exciperetur; etiam si in itinere pergens inveniretur, accurrebant, et flexa cervice vel manu signari, vel ore illius se benedici, gaudebant; verbis quoque horum exhortatoriis diligenter auditum præbebant. Sed et diebus Dominicis ad ecclesiam, sive ad monasteria certatim, non reficiendi corporis, sed audiendi sermonis, Dei gratia confluebant; et si quis sacerdotum in vicum forte deveniret, mox congregati in unum vicani verbum vitæ ab illo expetere curabant. Nam neque alia ipsis sacerdotibus aut clericis vicos adeundi, quam prædicandi, baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas curandi, causa fuit; qui in tantum erant ab omni avaritiæ peste castigati, ut nemo territoria ac possessiones ad construenda monasteria, nisi a potentibus seculi coactus, acciperet. Quæ consuetudo per omnia aliquanto post hæc tempore in ecclesiis Northanhumbrorum servata est. Sed de his satis dictum.