Econlib

The Library

Other Sites

 Front Page arrow Titles (by Subject) arrow CAP. XII.—: UT EDWINUS PER VISIONEM QUONDAM SIBI EXSULI OSTENSAM SIT AD CREDENDUM PROVOCATUS. - The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Return to Title Page for The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Search this Title:

Also in the Library:

Subject Area: History
Subject Area: Religion

CAP. XII.—: UT EDWINUS PER VISIONEM QUONDAM SIBI EXSULI OSTENSAM SIT AD CREDENDUM PROVOCATUS. - Saint Bede, The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols. [1843]

Edition used:

The Complete Works of Venerable Bede, in the original Latin, collated with the Manuscripts, and various printed editions, and accompanied by a new English translation of the Historical Works, and a Life of the Author. By the Rev. J.A. Giles (London: Whittaker and Co., 1843). * 8 vols.

Part of: The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


CAP. XII.—

UT EDWINUS PER VISIONEM QUONDAM SIBI EXSULI OSTENSAM SIT AD CREDENDUM PROVOCATUS.

Hæc quidem memoratus Papa Bonifacius de salute regis Edwini ac gentis ipsius literis agebat. Sed et oraculum cœleste, quod illi quondam exsulanti apud Redwaldum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinæ monita salutaris sensum illius juvit. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis ad humilitatem viæ salutaris et suscipiendum mysterium vivificæ crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui præerat, et verbo exhortationis apud homines et apud divinam pietatem verbo deprecationis ageret; tandem, ut verisimile videtur, didicit in spiritu, quod vel quale esset oraculum regi quondam cœlitus ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem admoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius ærumnis exemtus ad regni fastigia perveniret.

Erat autem oraculum hujusmodi. Cum, persequente illum Ethelfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna multo annorum tempore profugus vagaretur, tandem venit ad regem Redwaldum, obsecrans ut vitam suam a tanti persecutoris insidiis tutando servaret; qui libenter eum excipiens promisit se, quæ petebat, esse facturum. At postquam Ethelfridus in hac eum provincia apparuisse et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redwaldo pecuniam multam pro nece ejus offerent; neque aliquid profecit. Misit secundo, misit tertio, et copiosiora auri et argenti dona offerens, et bellum insuper illi, si contemneretur, indicens; qui, vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, et sive occidere se Edwinum, seu legatariis tradere, promisit. Quod ubi fidelissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat, (erat enim prima hora noctis,) et evocatum foras, quid erga eum agere rex promisisset, edocuit, et insuper adjecit, “Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam ubi nunquam te vel Redwaldus vel Ethelfridus invenire valeant.” Qui ait, “Gratias quidem ago benevolentiæ tuæ; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum, quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Britanniæ provincias tot annorum temporumque curriculis vagabundus hostium vitabam insidias?” Abeunte igitur amico, remansit Edwinus solus foris, residensque mœstus ante palatium multis cœpit cogitationum æstibus affici, quid ageret, quove pedem verteret, nescius.

Cumque diu tacitis mentis angoribus et cæco carperetur igni, vidit subito intempestæ noctis silentio appropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti; quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum et interrogavit, quare illa hora, ceteris quiescentibus et alto sopore pressis, solus ipse mœstus in lapide pervigil sederet; at ille vicissim sciscitabatur, quid ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait, “Ne me æstimes tuæ mœstitiæ et insomniorum, et forinsecæ et solitariæ sessionis, causam nescire; scio enim certissime qui es, et quare mœres, et quæ ventura tibi in proximo mala formidas. Sed dicito mihi quid mercedis dare velis ei, si quis sit, qui his te mœroribus absolvat, et Redwaldo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat.” Qui cum se omnia quæ posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille, “Quid si etiam regem te futurum, exstinctis hostibus, in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes, qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas?” At Edwinus, constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei, qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio, “Si autem,” inquit, “is, qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura prædixerit, etiam consilium tibi tuæ salutis ac vitæ melius atque utilius, quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere, consentis?” Nec distulit Edwinus quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum ad regni apicem proveheret.

Quo accepto responso, confestim is, qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam capiti ejus, dicens, “Cum hoc ergo tibi signum advenerit, memento hujus temporis ac loquelæ nostræ, et ea, quæ nunc promittis, adimplere ne differas;” et, his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse, qui sibi apparuisset, sed spiritum.

Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, gavisus quidem de collata sibi pia ac benigna consolatione, sed multum sollicitus ac mente sedula cogitans quis esset ille, vel unde venisset, qui hæc sibi loqueretur, venit ad eum præfatus amicus illius lætoque vultu salutans eum, “Surge,” inquit, “intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra simul et animum compone, quia mutatum est cor regis, nec tibi aliquid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare, disponit. Postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginæ in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, admonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, imo fidem suam, quæ omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniæ perdere.” Quid plura? Fecit rex ut dictum est; nec solum exsulem nunciis hostilibus non tradidit, sed etiam eum, ut in regnum perveniret, adjuvit; nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Ethelfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, (non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum,) occidit, in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis, qui vocatur Idle; in quo certamine et filius Redwaldi vocabulo Regnhere, occisus est. Ac sic Edwinus juxta oraculum, quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem peremto in regni gloriam successit.

Cum ergo, prædicante verbum Dei Paulino, rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sedere, et quid agendum sibi esset, quæ religio sequenda, sedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei imposuit dexteram capiti ejus, et, an hoc signum agnosceret, requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus, “Ecce,” inquit, “hostium manus, quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum, quod desiderasti, ipso largiente, percepisti. Memento ut tertium, quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et præcepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi prædicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberabit et æterni secum regni in cœlis faciet esse participem.”