Econlib

The Library

Other Sites

Front Page arrow Titles (by Subject) arrow CAP. V.—: UT, DEFUNCTIS ETHELBERTO ET SABERTO REGIBUS, SUCCESSORES EORUM IDOLOLATRIAM RESUSCITARINT, OB QUOD ET MELLITUS AC JUSTUS A BRITANNIA DISCESSERINT. - The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Return to Title Page for The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Search this Title:

Also in the Library:

Subject Area: History
Subject Area: Religion

CAP. V.—: UT, DEFUNCTIS ETHELBERTO ET SABERTO REGIBUS, SUCCESSORES EORUM IDOLOLATRIAM RESUSCITARINT, OB QUOD ET MELLITUS AC JUSTUS A BRITANNIA DISCESSERINT. - Saint Bede, The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols. [1843]

Edition used:

The Complete Works of Venerable Bede, in the original Latin, collated with the Manuscripts, and various printed editions, and accompanied by a new English translation of the Historical Works, and a Life of the Author. By the Rev. J.A. Giles (London: Whittaker and Co., 1843). * 8 vols.

Part of: The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


CAP. V.—

UT, DEFUNCTIS ETHELBERTO ET SABERTO REGIBUS, SUCCESSORES EORUM IDOLOLATRIAM RESUSCITARINT, OB QUOD ET MELLITUS AC JUSTUS A BRITANNIA DISCESSERINT.

ANNO ab incarnatione Dominica sexcentesimo decimo sexto, qui est annus vicesimus primus ex quo Augustinus cum sociis ad prædicandum genti Anglorum missus est, Ethelbertus rex Cantuariorum post regnum temporale, quod quinquaginta et sex annis gloriosissime tenuerat, æterna cœlestis regni gaudia subiit; qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis Australibus eorum provinciis quæ Humbræ fluvio et contiguis ei terminis sequestrantur a borealibus imperavit, sed primus omnium cœli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Elli, rex Australium Saxonum; secundus Celin, rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Ethelbertus, rex Cantuariorum; quartus, Redwaldus, rex Orientalium Anglorum, qui etiam, vivente Ethelberto, eidem suæ genti ducatum præbebat, obtinuit; quintus Edwinus, rex Northanhumbrorum gentis, id est, ejus, quæ ad borealem Humbræ fluminis plagam inhabitat, majore potentia cunctis qui Britanniam incolunt, Anglorum pariter et Britonum populis præfuit, præter Cantuariis tantum, necnon et Mevanias Britonum insulas, quæ inter Hiberniam et Britanniam sitæ sunt, Anglorum subjecit imperio; sextus Oswaldus et ipse Northanhumbrorum rex Christianissimus, iisdem finibus regnum tenuit; septimus Oswius frater ejus, æqualibus pene terminis regnum nonnullo tempore coercens, Pictorum quoque atque Scotorum gentes, quæ septentrionales Britanniæ fines tenent, maxima ex parte perdomuit ac tributarias fecit. Sed hæc postmodum.

Defunctus vero est Rex Ethelbertus die vigesimo quarto mensis Februarii, post viginti et unum annos acceptæ fidei, atque in porticu Sancti Martini, intra ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli sepultus, ubi et Bertha regina condita est. Qui inter cetera bona, quæ genti suæ consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quæ conscripta Anglorum sermone hactenus habentur, et observantur ab ea. In quibus primitus posuit qualiter id emendare deberet, qui aliquid rerum vel ecclesiæ, vel episcopi, vel reliquorum ordinum, furto auferret; volens scilicet tutionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, præstare.

Erat autem idem Ethelbertus filius Irminrici, cujus pater Octa, cujus pater Orric cognomento Oisc, (a quo reges Cantuariorum solent Oiscingas cognominare,) cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus a Vortigerno Britanniam primus intravit, ut supra retulimus.

At vero post mortem Ethelberti, cum filius ejus Eadbaldus regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc ecclesiæ crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi iis, qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniæ jura susceperant. Nec supernæ flagella districtionis perfido regi castigando et corrigendo defuere, nam crebra mentis vesania, et spiritus immundi invasione premebatur.

Auxit autem procellam hujusce perturbationis etiam mors Saberti regis Orientalium Saxonum, qui ubi regna perennia petens tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, cœperunt illi mox idololatriæ, quam vivente eo, aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem, celebratis in ecclesia missarum solenniis, eucharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia; “Quare non et nobis porrigis panem nitidum, quem et patri nostro Saba, (sic namque eum appellare consueverant,) dabas, et populo adhuc dare in ecclesia non desistis?” Quibus ille respondebat; “Si vultis ablui fonte illo salutari, quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes; sin autem lavacrum vitæ contemnitis, nullatenus valetis panem vitæ percipere.” At illi, “Nolumus,” inquiunt, “fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus.” Cumque diligenter ac sæpe ab illo essent admoniti, nequaquam fieri posse ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctæ communicaret, ad ultimum furore commoti, aiebant, “Si non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari;” et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. Qui expulsus inde venit Cantiam tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his esset agendum; decretumque est communi consilio, quia satius esset, ut omnes patriam redeuntes libera ibi mente Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere itaque primo Mellitus ac Justus, atque ad partes Galliæ successere, ibi rerum finem exspectare disponentes. Sed non multo tempore, reges qui præconem a se veritatis expulerant, dæmoniacis cultibus impune serviebant; nam egressi contra gentem Gewissarum in prœlium, omnes pariter cum sua militia corruerunt, nec, licet auctoribus perditis, excitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi atque ad simplicitatem fidei et caritatis, quæ est in Christo, revocari.