Econlib

The Library

Other Sites

Front Page arrow Titles (by Subject) arrow CAP. II.—: UT AUGUSTINUS BRITONUM EPISCOPOS PRO PACE CATHOLICA, ETIAM MIRACULO CŒLESTI CORAM EIS FACTO, MONUERIT; QUÆVE ILLOS SPERNENTES ULTIO SECUTA SIT. - The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Return to Title Page for The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Search this Title:

Also in the Library:

Subject Area: History
Subject Area: Religion

CAP. II.—: UT AUGUSTINUS BRITONUM EPISCOPOS PRO PACE CATHOLICA, ETIAM MIRACULO CŒLESTI CORAM EIS FACTO, MONUERIT; QUÆVE ILLOS SPERNENTES ULTIO SECUTA SIT. - Saint Bede, The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols. [1843]

Edition used:

The Complete Works of Venerable Bede, in the original Latin, collated with the Manuscripts, and various printed editions, and accompanied by a new English translation of the Historical Works, and a Life of the Author. By the Rev. J.A. Giles (London: Whittaker and Co., 1843). * 8 vols.

Part of: The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


CAP. II.—

UT AUGUSTINUS BRITONUM EPISCOPOS PRO PACE CATHOLICA, ETIAM MIRACULO CŒLESTI CORAM EIS FACTO, MONUERIT; QUÆVE ILLOS SPERNENTES ULTIO SECUTA SIT.

INTEREA Augustinus, adjutorio usus Ethelberti regis, convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores proximæ Britonum provinciæ, in loco, qui usque hodie lingua Anglorum Augustines Ac, id est, Robur Augustini, in confinio Wicciorum et Occidentalium Saxonum, appellatur; cœpitque eis fraterna admonitione suadere ut, pace Catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim Paschæ dominicum diem suo tempore, sed a decima quarta usque ad vicesimam lunam observabant, quæ computatio octoginta quatuor annorum circulo continetur; sed et alia plurima unitati ecclesiasticæ contraria faciebant. Qui cum, longa disputatione habita, neque precibus, neque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum præbere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quæ per orbem sibi in Christo concordant, ecclesiis præferrent, sanctus pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem fecit, ut diceret; “Obsecremus Deum, qui habitare facit unanimes in domo Patris sui, ut ipse nobis insinuare cœlestibus signis dignetur, quæ sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis æger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur.” Quod cum adversarii, inviti licet, concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus; qui cum oblatus Britonum sacerdotibus nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus flectit genua sua ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, deprecans ut visum cæco, quem amiserat, restitueret, et per illuminationem unius hominis corporalem, in plurimorum cordibus fidelium spiritualis gratiæ lucem accenderet. Nec mora, illuminatur cæcus, ac verus summæ lucis præco ab omnibus prædicatur Augustinus. Tum Britones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiæ, quam prædicaret Augustinus; sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postulabant ut secundo synodus pluribus advenientibus fieret.

Quod cum esset statutum, venerunt, ut perhibent, septem Britonum episcopi et plures viri doctissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, cui tempore illo Dinooth abbas præfuisse narratur, qui ad præfatum ituri concilium venerunt primo ad quendam virum sanctum ac prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes an ad predicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat, “Si homo Dei est, sequimini illum.” Dixerunt, “Et unde hoc possumus probare?” At ille, “Dominus,” inquit, “ait, [Matt. xi. 29,] Tollite jugum meum super vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde. Si ergo Augustinus ille mitis est et humilis corde, credibile est quia jugum Christi et ipse portet et vobis portandum offerat; sin autem immitis ac superbus est, constat quia non est de Deo, neque nobis ejus sermo curandus.” Qui rursus aiebant, “Et unde vel hoc dignoscere valemus?”—“Procurate,” inquit, “ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vobis appropinquantibus assurrexerit, scientes quia famulus Christi est, obtemperanter illum audite; sin autem vos spreverit, nec coram vobis assurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis.”

Fecerunt ut dixerat, factumque est ut, venientibus illis, sederet Augustinus in sella; quod illi videntes mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiæ cunctis, quæ dicebat, contradicere laborabant. Dicebat autem eis, “Quia in multis quidem nostræ consuetudini, imo universalis ecclesiæ, contraria geritis; et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta morem sanctæ Romanæ et apostolicæ ecclesiæ compleatis; ut genti Anglorum una nobiscum verbum Domini prædicetis; cetera quæ agitis, quamvis moribus nostris contraria, æquanimiter cuncta tolerabimus.” At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant; conferentes ad invicem, “Quia si modo nobis assurgere noluit, quanto magis, si ei subdi cœperimus, jam nos pro nihilo comtemnet!” Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans prædixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitæ prædicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut prædixerat, divino agente judicio, patratum est.

Siquidem post hæc ipse, de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Ethelfridus, collecto grandi exercitu, ad Civitatem Legionum, quæ a gente Anglorum Legacestir, a Britonibus autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis perfidæ stragem dedit. Cumque bellum acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum præpositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine Brocmalium, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset Rex Ethelfridus, ait, “Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi, quamvis arma non ferant, contra nos pugnant, qui adversis nos imprecationibus persequuntur.” Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandæ militiæ copias, non sine magno exercitus sui damno, delevit; exstinctos in ea pugna ferunt, de his, qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, et solum quinquaginta fuga esse lapsos; Brocmalius ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos, quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est præsagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad cœlestia regna sublato, ut etiam temporalis interitus ultionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuæ salutis consilia spreverant.