Econlib

The Library

Other Sites

Front Page arrow Titles (by Subject) arrow CAP. XII.—: UT BRITONES A SCOTIS VASTATI PICTISQUE ROMANORUM AUXILIA QUÆSIERINT, QUI SECUNDO VENIENTES MURUM TRANS INSULAM FECERINT; SED HOC CONFESTIM A PRÆFATIS HOSTIBUS INTERRUPTO, MAJORE SINT CALAMITATE DEPRESSI. - The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Return to Title Page for The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Search this Title:

Also in the Library:

Subject Area: History
Subject Area: Religion

CAP. XII.—: UT BRITONES A SCOTIS VASTATI PICTISQUE ROMANORUM AUXILIA QUÆSIERINT, QUI SECUNDO VENIENTES MURUM TRANS INSULAM FECERINT; SED HOC CONFESTIM A PRÆFATIS HOSTIBUS INTERRUPTO, MAJORE SINT CALAMITATE DEPRESSI. - Saint Bede, The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols. [1843]

Edition used:

The Complete Works of Venerable Bede, in the original Latin, collated with the Manuscripts, and various printed editions, and accompanied by a new English translation of the Historical Works, and a Life of the Author. By the Rev. J.A. Giles (London: Whittaker and Co., 1843). * 8 vols.

Part of: The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


CAP. XII.—

UT BRITONES A SCOTIS VASTATI PICTISQUE ROMANORUM AUXILIA QUÆSIERINT, QUI SECUNDO VENIENTES MURUM TRANS INSULAM FECERINT; SED HOC CONFESTIM A PRÆFATIS HOSTIBUS INTERRUPTO, MAJORE SINT CALAMITATE DEPRESSI.

Exin Britannia in parte Britonum omni armato milite, militaribus copiis universis, tota floridæ juventutis alacritate, spoliata, quæ tyrannorum temeritate abducta nunquam ultra domum rediit, prædæ tantum patuit, utpote omnis bellici usus prorsus ignara; denique subito duabus gentibus transmarinis vehementer sævis, Scotorum a circio, Pictorum ab aquilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas autem dicimus has gentes, non quod extra Britanniam essent positæ, sed quia a parte Britonum erant remotæ, duobus sinibus maris interjacentibus, quorum unus ab orientali mari, alter ab occidentali, Britanniæ terras longe lateque irrumpit, quamvis ad se invicem pertingere non possint. Orientalis habet in medio sui urbem Giudi; occidentalis supra se, hoc est, ad dexteram sui, habet urbem Alcluith, quod lingua eorum significat ‘Petram Cluith,’ est enim juxta fluvium nominis illius.

Ob harum ergo infestationem gentium Britones legatos Romam cum epistolis mittentes, lacrimosis precibus auxilia flagitabant, subjectionemque continuam, dummodo hostis imminens longius arceretur, promittebant. Quibus mox legio destinatur armata, quæ, ubi in insulam advecta et congressa est cum hostibus, magnam eorum multitudinem sternens, ceteros sociorum finibus expulit, eosque interim a dirissima depressione liberatos hortata est instruere inter duo maria trans insulam murum, qui arcendis hostibus posset esse præsidio; sicque domum cum triumpho magno reversa est. At insulani murum, quem jussi fuerant, non tam lapidibus quam cespitibus construentes, utpote nullum tanti operis artificem habentes, ad nihil utilem statuunt. Fecerunt autem eum inter duo freta vel sinus, de quibus diximus, maris, per millia passuum plurima; ut ubi aquarum munitio deerat, ibi præsidio valli fines suos ab hostium irruptione defenderent. Cujus operis ibidem facti, id est, valli latissimi et altissimi, usque hodie certissima vestigia cernere licet. Incipit autem duorum ferme millium spatio a monasterio Abercuring ad occidentem, in loco qui sermone Pictorum Peanfahel, lingua autem Anglorum Penneltun, appellatur; et tendens contra occidentem terminatur juxta urbem Alcluith.

Verum priores inimici, ut Romanum militem abiisse conspexerant, mox advecti navibus irrumpunt terminos cæduntque omnia, et quasi maturam segetem obvia quæque metunt, calcant, transeunt; unde rursum mittuntur Roman legati, flebili voce auxilium implorantes, ne penitus misera patria deleretur, ne nomen Romanæ provinciæ, quod apud eos tam diu claruerat, exterarum gentium improbitate obrutum vilesceret. Rursum mittitur legio, quæ inopinata tempore autumni adveniens magnas hostium strages dedit eosque, qui evadere poterant, omnes trans maria fugavit, qui prius anniversarias prædas trans maria, nullo obsistente, cogere solebant. Tum Romani denunciavere Britonibus, non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse fatigari; ipsos potius monent arma corripere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam, quam si ipsi inertia solverentur, eis possent esse fortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis, quos derelinquere cogebantur, aliquid commodi allaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramite inter urbes, quæ ibidem ob metum hostium factæ fuerant, ubi et Severus quondam vallum fecerat, firmo de lapide locarunt; quem videlicet murum hactenus famosum atque conspicuum, sumtu publico privatoque, adjuncta secum Britannorum manu, construebant, octo pedes latum et duodecim altum, recta ab oriente in occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarum est; quo mox condito, dant fortia segni populo monita, præbent instituendorum exemplaria armorum. Sed et in litore oceani ad meridiem, quo naves eorum habebantur, quia et inde barbarorum irruptio timebatur, turres per intervalla ad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri.

Quibus ad sua remeantibus, cognita Scoti Pictique reditus denegatione redeunt confestim ipsi, et solito confidentiores facti omnem aquilonalem extremamque insulæ partem pro indigenis ad murum usque capessunt. Statuitur ad hæc in edito arcis acies segnis, ubi trementi corde stupida die noctuque marcebat; at contra non cessant uncinata hostium tela, ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo allidebantur. Quid plura? relictis civitatibus ac muro, fugiunt, disperguntur; insequitur hostis, accelerantur strages cunctis crudeliores prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus; unde a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens sibi famis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augentes externas domesticis motibus clades, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretur.