Econlib

The Library

Other Sites

 Front Page arrow Titles (by Subject) arrow CAP. VII.—: PASSIO SANCTI ALBANI ET SOCIORUM EJUS, QUI EODEM TEMPORE PRO DOMINO SANGUINEM FUDERUNT. - The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Return to Title Page for The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

Search this Title:

Also in the Library:

Subject Area: History
Subject Area: Religion

CAP. VII.—: PASSIO SANCTI ALBANI ET SOCIORUM EJUS, QUI EODEM TEMPORE PRO DOMINO SANGUINEM FUDERUNT. - Saint Bede, The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols. [1843]

Edition used:

The Complete Works of Venerable Bede, in the original Latin, collated with the Manuscripts, and various printed editions, and accompanied by a new English translation of the Historical Works, and a Life of the Author. By the Rev. J.A. Giles (London: Whittaker and Co., 1843). * 8 vols.

Part of: The Complete Works of Venerable Bede, 8 vols.

About Liberty Fund:

Liberty Fund, Inc. is a private, educational foundation established to encourage the study of the ideal of a society of free and responsible individuals.


CAP. VII.—

PASSIO SANCTI ALBANI ET SOCIORUM EJUS, QUI EODEM TEMPORE PRO DOMINO SANGUINEM FUDERUNT.

Siquidem in ea passus est sanctus Albanus, de quo presbyter Fortunatus in Laude Virginum, cum beatorum martyrum, qui de toto orbe ad Dominum venirent, mentionem faceret, ait;

Albanum egregium fecunda Britannia profert.

Qui videlicet Albanus paganus adhuc, cum perfidorum principum mandata adversum Christianos sævirent, clericum quendam persecutores fugientem hospitio recepit; quem dum orationibus continuis ac vigiliis die noctuque studere conspiceret, subito Divina gratia respectus, exemplum fidei ac pietatis illius cœpit æmulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idololatriæ tenebris, Christianus integro ex corde factus est. Cumque præfatus clericus aliquot diebus apud eum hospitaretur, pervenit ad aures nefandi principis confessorem Christi, cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere; qui cum ad tugurium martyris pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habitu, id est, caracalla, qua vestiebatur indutus, militibus exhibuit, atque ad judicem vinctus perductus est.

Contigit autem judicem ea hora, qua ad eum Albanus adducebatur, aris assistere ac dæmonibus hostias offerre; cumque vidisset Albanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospite, quem susceperat, militibus offerre ac discrimini dare præsumsisset, ad simulacra dæmonum, quibus assistebat, eum jussit pertrahi; “Quia rebellem,” inquiens, “ac sacrilegum celare quam militibus reddere maluisti, ut contemtor divum meritam blasphemiæ suæ pœnam lueret, quæcumque illi debebantur supplicia tu solvere habes, si a cultu nostræ religionis discedere tentas.” At sanctus Albanus, qui se ultro persecutoribus fidei Christianum esse prodiderat, nequaquam minas principis metuit; sed accinctus armis militiæ spiritualis, palam se jussis illius parere nolle pronunciabat. Tum judex, “Cujus,” inquit, “familiæ vel generis es?” Albanus respondit, “Quid ad te pertinet qua sim stirpe genitus? sed si veritatem religionis audire desideras, Christianum jam me esse Christianisque officiis vacare cognosce.” Ait judex, “Nomen tuum quæro, quod sine mora mihi insinua.” Et ille, “Albanus,” inquit, “a parentibus vocor, et Deum verum ac vivum, qui universa creavit, adoro semper et colo.” Tum judex repletus iracundia dixit, “Si vis perennis vitæ felicitate perfrui, diis magnis sacrificare ne differas.” Albanus respondit, “Sacrificia hæc, quæ a vobis redduntur dæmonibus, nec auxiliari subjectis possunt, nec supplicantium sibi desideria vel vota complere; quin immo, quicunque his sacrificia simulacris obtulerit æternas inferni pœnas pro mercede recipiet.”

His auditis, judex nimio furore commotus, cædi sanctum Dei confessorem a tortoribus præcepit, autumans se verberibus, quam verbis non poterat, cordis ejus emollire constantiam; qui cum tormentis afficeretur acerrimis, patienter hæc pro Domino, immo gaudenter, ferebat. At ubi judex tormentis illum superari, vel a cultu Christianæ religionis revocari, non posse persensit, capite eum plecti jussit. Cumque ad mortem duceretur, pervenit ad flumen quod muro et arena, ubi feriendus erat, meatu rapidissimo dividebatur; viditque ibi non parvam hominum multitudinem utriusque sexus, conditionis diversæ et ætatis, quæ, sine dubio, Divinitatis instinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris vocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem, ut intra vesperam transire vix posset; denique, cunctis pene egressis, judex sine obsequio in civitate substiterat. Igitur sanctus Albanus, cui ardens inerat devotio mentis ad martyrium ocius pervenire, accessit ad torrentem, et dirigens ad cœlum oculos, illico siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse vestigiis. Quod cum inter alios etiam ipse carnifex, qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei, ubi ad locum destinatum morti venerat, occurrere; Divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense, quem strictum tenuerat, pedibus ejus advolvitur, multum desiderans ut cum martyre, vel pro martyre, quem percutere jubebatur, ipse potius mereretur percuti.

Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac, jacente ferro, esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis reverendissimus Dei confessor ascendit; qui opportune lætus, gratia decentissima, quingentis fere passibus ab arena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus; in quo nihil repente arduum, nihil præceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum æquoris natura complanat, dignum videlicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens, qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque, incluso meatu, ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse; neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam, quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius, ministerio persoluto, devotione completa, officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitæ, quam repromisit Deus diligentibus se; sed ille, qui piis cervicibus impias intulit manus, gaudere super mortuum non est permissus, namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt.

Decollatus est ibi tum etiam cum eo miles ille, qui antea, superno nutu correptus, sanctum Dei confessorem ferire recusavit; de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus, ac regni cœlestis dignus factus est ingressu. Tum judex, tanta miraculorum cœlestium novitate perculsus, cessari mox a persecutione præcepit, honorem referre incipiens cædi sanctorum, per quam eos opinabatur prius a Christianæ fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo kalendarum Juliarum juxta civitatem Verolamium, quæ nunc a gente Anglorum Verlamacestir sive Varlingacestir appellatur, ubi postea, redeunte temporum Christianorum serenitate, ecclesia est mirandi operis atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit.

Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius, Legionum Urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati animas ad supernæ civitatis gaudia, perfecto agone, miserunt.